مدل اقتصادی جدید برای دوران مقاومت؛ نیاز به بازنگری در واردات و تخصیص ارز داریم/ الگوهای اقتصادی کنونی باید دگرگون شوند
فشارهای فزاینده خارجی، انتخاب یک استراتژی برای رسیدگی به بحران و پیامدهای اقتصادی آن را به یکی از چالش‌های اساسی در سیاست‌های اقتصادی ایران تبدیل کرده است. وحید شقاقی شهری، کارشناس در زمینه اقتصاد کلان، بر این باور است که اگر در دوره پیش‌رو استراتژی مقاومت انتخاب شود، اقتصاد ایران ناچار به تجدید نظر در شیوه حکمرانی اقتصادی خواهد بود؛ مدلی که به گفته او بر پایه درآمدهای نفتی، واردات گسترده و توزیع منابع ارزی بنا شده است.
او در تشریح نظراتش به سیاست تثبیت اقتصادی، کنترل رشد نقدینگی، حمایت از بنگاه‌های تولیدی و مدیریت مؤثر جریان پول و کالا اشاره می‌کند.
طبق گزارش خبرآنلاین، وحید شقاقی شهری، کارشناس اقتصاد کلان، بر این عقیده است که انتخاب استراتژی مقاومت برای دوره پیش‌رو، نیاز به تغییرات اساسی در الگوی حکمرانی اقتصادی ایران دارد. او این نکته را مطرح می‌کند که در صورت ادامه این استراتژی، نمی‌توان نظام اقتصادی متکی بر صادرات نفت، واردات بی‌رویه، روابط به شدت رانت‌محور و توزیع وسیع منابع ارزی را بدون تعدیلات به پیش برد.
شقاقی با تأکید بر وضعیت فعلی اقتصاد سیاسی ایران، کشور را در یکی از مقاطع بحرانی و سرنوشت‌ساز تاریخی توصیف می‌کند. او رویکرد دولت ترامپ در زمینه مذاکره را مبتنی بر منطق «تسلیم مطلق» می‌داند و بر این باور است که محدودسازی توانمندی‌های دفاعی و هسته‌ای، دخالت در روند حکمرانی سیاسی و تسلط بر منابع نفتی از اهداف این رویکرد محسوب می‌شود. به همین دلیل، او به دنبال پیشنهاد راهبرد «مقاومت فعالانه میان‌مدت» در کنار دیپلماسی فرسایشی و زمان‌دار است.
تغییر الگوی اقتصادی در زمان مقاومت
به عقیده شقاقی، در صورت انتخاب استراتژی مقاومت، حداقل برای دو سال آینده که او به آن اشاره می‌کند، استمرار الگوی پیشین حکمرانی اقتصادی ممکن نخواهد بود. این اقتصاددان بر این باور است که در چنین شرایطی باید به سوی اقتصادی درون‌زا و وابسته به ظرفیت‌های تولید داخلی حرکت کرد و منابع محدود کشور را به شکل هدفمندتری به کار گرفت.
او اجرای سیاست‌های تثبیت اقتصادی را از الزامات افزایش تاب‌آوری اقتصاد معرفی می‌کند و اذعان دارد که این سیاست‌ها شامل اصلاح نظام مالیاتی، انضباط پولی، حمایت از تولید و تأمین کالاهای ضروری است.
حکمرانی داده‌محور و اصلاح نظام مالیاتی
یکی از پیشنهادهای شقاقی، راه‌اندازی حکمرانی داده‌محور برای نظارت دقیق بر جریان نقدینگی و خلق پول در سیستم بانکی است. او همچنین بر ضرورت هوشمندسازی نظام مالیاتی با توجه به اطلاعات واقعی تراکنش‌ها و صورت‌حساب‌های الکترونیکی تأکید می‌کند.
او خاطرنشان می‌کند که حمایت‌های دولتی نیز باید بر اساس وضعیت اقتصادی خانواده‌ها و با استفاده از سازوکارهای هوشمند به صورت هدفمند انجام شود. همچنین، نظارت بر جریان کالا از گمرک تا انبارها و مراکز خرده‌فروشی، شناسایی کالاها و ایجاد سامانه هشدار زودهنگام درخصوص کمبود اقلام ضروری، از دیگر اقداماتی است که می‌تواند به مدیریت بهتر زنجیره تأمین کمک کند.
کنترل نقدینگی و حمایت از تولید داخلی
شقاقی تعیین سقف ۵۰ درصدی برای رشد سالانه نقدینگی را به عنوان یکی از پیشنهادهایش در زمینه سیاست انضباط پولی مطرح می‌کند. او همچنین پیشنهاد می‌دهد که دولت با اجرای کالابرگ و تهیه و توزیع حداقل پنج قلم کالای ضروری و راهبردی، دسترسی خانوارها به کالاهای اساسی را تضمین کند.
این کارشناس اقتصادی تأکید دارد که جایگزینی واردات با تولید داخلی نیز باید به عنوان یک اولویت در نظر گرفته شود، اما این سیاست نباید به حذف رقابت یا ایجاد انحصار منجر گردد. ظرفیت تولید داخلی باید به گونه‌ای تقویت شود که بنگاه‌ها قادر به تأمین نیازهای کشور باشند.
او پیشنهاد می‌کند که اعتبارات بانکی به سمت بنگاه‌های تولیدی فعال و معتبر هدایت شود و با ایجاد «کریدور سبز» در زمینه‌های بانکی و مالیاتی، موانع عملکرد این بنگاه‌ها در شرایط بحرانی کاهش یابد.
مدیریت منابع ارزی و واردات
شقاقی بر ضرورت مدیریت واردات اقلام کلیدی و ساماندهی واردات غیررسمی در شرایط محاصره تأکید دارد. او معتقد است که محدودیت‌های خارجی نباید به اختلال در تأمین کالاهای ضروری منتهی شود و سیاست‌گذاران باید برنامه مشخصی برای مدیریت زنجیره تأمین داشته باشند.
در نهایت، او تخصیص هوشمند، هدفمند و محدود منابع ارزی را به عنوان یکی از ارکان سیاست تثبیت اقتصادی معرفی می‌کند. مجموعه پیشنهادات شقاقی بر این اساس استوار است که در صورت استمرار استراتژی مقاومت، اقتصاد ایران به تغییر در تخصیص منابع، تقویت تولید داخلی، کنترل بیشتر بر جریان نقدینگی و مدیریت دقیق‌تر تأمین کالاهای اساسی نیاز دارد؛ اقداماتی که از نظر او می‌توانند به ارتقاء تاب‌آوری اقتصاد در برابر فشارهای خارجی کمک کنند.
متن کامل این مصاحبه را از این‌جا می‌توانید مطالعه کنید.
۲۲۳۲۲۹