بیش از ۹۰ درصد افراد مبتلا به خار پاشنه، بدون نیاز به عمل جراحی بهبود می‌یابند + شیوه‌های مقابله با درد
دکتر محسن تجلی در گفت‌وگو با ایسنا و در توضیح ماهیت پزشکی این عارضه، چنین بیان کرد: خار پاشنه (Heel Spur) در حقیقت یک برآمدگی کوچک و زائده استخوانی است که در بخش پایینی استخوان پاشنه پا (کالکانئوس) طی ماه‌ها تحمل فشار مداوم و کشش مستمر شکل می‌گیرد؛ در این روند، رسوب کلسیم نیز به تشدید و تثبیت این تغییرات کمک می‌کند.
وی در ادامه با اشاره به یک تصور نادرست رایج میان بسیاری از بیماران، تأکید کرد: نکته کلیدی این است که منشأ دردِ احساس‌شده در کف پا، تیزی خودِ خار پاشنه به‌تنهایی نیست. آنچه معمولاً درد را رقم می‌زند، التهابِ بافت همبند ضخیم و مهمی است به نام فاشیای کف پا (Plantar Fasciitis) که از ناحیه پاشنه تا سمت انگشتان پا امتداد دارد. وقتی این بافتِ حیاتی در معرض کشش دائمی و پارگی‌های ریز میکروسکوپی قرار می‌گیرد، دچار التهاب شدید و درد آزاردهنده میشود.
این پزشک متخصص درباره نشانه‌های بالینی این وضعیت توضیح داد: علامت شاخص و تعیین‌کننده فاسئیت کف پا، ایجاد دردی تیز و نافذ—شبیه سوزن‌سوزن شدن—در زیر پاشنه است؛ در اغلب موارد شدت درد در نخستین قدم‌های صبحگاهی پس از برخاستن از خواب، یا درست در لحظه شروع راه رفتن بعد از نشستن‌های طولانی‌تر، به بیشترین حد خود می‌رسد. هرچند ممکن است با چند دقیقه راه رفتن ملایم، شدت ناراحتی کمتر شود، اما با ایستادن طولانی یا افزایش میزان فعالیت، دوباره شعله‌ور میشود.
دکتر تجلی با تأکید بر ضرورت پرهیز از خوددرمانی و گرایش به شیوه‌های علمی توانبخشی، گفت: خوشبختانه در حدود بیش از ۹۰ درصد افراد مبتلا، با تکیه بر راهکارهای غیرجراحی مانند اصلاح الگوی بیومکانیک پا، به‌کارگیری کفی‌های طبی، اجرای منظم تمرینات کششی هدفمند و استفاده از مدالیته‌های پیشرفته‌ای مثل شاک‌ویو تراپی در مراکز طب فیزیکی، امکان رسیدن به بهبودی کامل وجود دارد و معمولاً نیازی به روش‌های تهاجمی مشاهده نمی‌شود.
وی سپس نقشه درمان خار پاشنه را به‌گونه‌ای تشریح کرد که نشان دهد این مسیر، بر پایه یک رویکرد غیرجراحیِ چندمرحله‌ای و کاملاً سازمان‌یافته بنا شده است؛ رویکردی که هدف اصلی آن، کاهش فشار مکانیکی وارد بر ناحیه و در نهایت آرام‌سازی و رفع التهابِ بافت آسیب‌دیده است.
این متخصص طب فیزیکی مراحل چهارگانه درمان این عارضه را این‌گونه شرح داد:
مرحله نخست: اصلاح بیومکانیک و کم کردن بار مکانیکی روی پا
دکتر تجلی با اشاره به نقش مهم عوامل محیطی و فیزیکی در ایجاد فشار گفت: در این مرحله، نخستین گام استفاده از کفی‌ها و پدهای طبی تخصصی با قوس استاندارد یا پدهای سیلیکونی پاشنه (نعل‌اسبی) است؛ هدف این است که توزیع وزن بدن روی کف پا تا حد ممکن یکنواخت و کنترل‌شده انجام شود. همچنین بیماران باید از راه رفتن با پای برهنه روی سطوح سختی مانند سرامیک و پارکت در حد امکان پرهیز کنند و در محیط خانه از صندل‌های طبی و در بیرون از کفش‌هایی با لژ نرم و انعطاف‌پذیر استفاده کنند. در کنار این موارد، کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن نیز تأثیر بسیار قابل توجهی در کم کردن بار و کاهش فشار مخرب بر روی فاسیا خواهد داشت.
مرحله دوم: ورزش‌درمانی و تمرینات کششی (پایه و ستون اصلی درمان)
این متخصص طب فیزیکی، ورزش‌درمانی و انجام تمرینات منظم روزانه را محور اصلی فرآیند بهبود دانست و افزود: انجام حرکات کششی برای فاسیای کف پا و نیز تاندون آشیل، از ضروری‌ترین بخش‌های درمان است؛ برای نمونه، کشیدن پنجه پا به سمت ساق—با کمک دست یا استفاده از یک حوله—پیش از پایین آمدن از تخت در صبحگاه اهمیت ویژه‌ای دارد. علاوه بر این، ماساژدرمانی نیز می‌تواند اثرگذار باشد؛ به این صورت که با غلطاندن یک بطری آب معدنی یخ‌زده زیر قوس و پاشنه پا، به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه (ترکیبی از سرمادرمانی و کشش مکانیکی)، کمک شایانی به روند کاهش التهاب و تقویت بافت میشود. در کنار آن، تمرینات تقویتی مانند جمع کردن حوله روی زمین با انگشتان پا یا بلند کردن تیله نیز به بازسازی و استحکام بخشیدن به بافت آسیب‌دیده منتهی می‌گردد.
مرحله سوم: استفاده از مدالیته‌های پیشرفته فیزیکی و ابزارهای تخصصی
تجلی گفت: اگر پس از انجام تمرینات خانگی و اصلاحات اولیه، درد بیمار به طور کامل فروکش نکند، در مرکز طب فیزیکی و توانبخشی از تجهیزات و شیوه‌های پیشرفته‌تر بهره می‌بریم. شاک‌ویو تراپی (ESWT) یکی از مؤثرترین روش‌های غیرتهاجمی است؛ در این روش، امواج صوتی پرانرژی به محل درد تابانده میشود تا به افزایش جریان خون، شکستن بافت‌های فیبروتیک و فعال‌سازی روند ترمیم در بافت ملتهب کمک کند.
این متخصص طب فیزیکی ادامه داد: به‌کارگیری لیزر پرتوان، اولتراسوند و همچنین استفاده از اسپلینت شبانه (آتل) از دیگر راهکارهای مرحله سوم است؛ آتل شبانه که مچ پا را در طول خواب در زاویه ۹۰ درجه نگه می‌دارد، مانع از کوتاه شدن فاشیا در ساعات استراحت و بروز درد شدیدِ صبحگاهی خواهد شد.
مرحله چهارم: تزریقات موضعی (به‌ویژه برای موارد مقاوم)
وی درباره بیمارانی که به درمان‌های رایج پاسخ مطلوب نمی‌دهند، توضیح داد: در شرایطی که فرد به مراحل قبلی نتیجه مشخصی نگیرد، پزشک ممکن است گزینه‌های تزریقی موضعی را مطرح کند؛ از جمله کورتیکواستروئیدها (با رعایت نهایت احتیاط و محدودیت در تعداد دفعات)، پلاسمای غنی از پلاکت یا پرولوتراپی. هدف از این رویکرد، کنترل دقیق التهاب و همزمان تحریک فرآیند بازسازی سلولی و ترمیم بافتی است.
دکتر تجلی در پایان با تأکید بر نگاه امیدوارکننده این حوزه تخصصی گفت: جمع‌بندی دیدگاه طب فیزیکی این است که بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به خار پاشنه، با استمرار در کشش‌های اصولی، استفاده درست از کفی و کفش استاندارد و به‌کارگیری روش‌های نوینی مانند شاک‌ویو، بدون نیاز به ورود به مرحله تیغ جراحی، به بهبود کامل می‌رسند.
انتهای پیام