امید تازه برای درمان ناباروری مرتبط با افزایش سن
افزایش سن زنان می‌تواند کیفیت تخمک‌ها را کاهش دهد و احتمال بروز خطاهای کروموزومی را بالا ببرد؛ مسئله‌ای که یکی از عوامل مهم ناباروری و سقط جنین به شمار می‌رود. اکنون دو شرکت نوپای اروپایی در حال بررسی روش‌هایی هستند که با هدف قرار دادن سازوکارهای زیستی مؤثر در این فرایند، کیفیت تخمک‌ها و نتایج درمان لقاح آزمایشگاهی (IVF) را بهبود دهند.
بر اساس گزارشی که اکونومیست منتشر کرده و هندوستان تایمز آن را بازنشر داده است، تخمک‌های زنان با افزایش سن بیشتر در معرض داشتن تعداد غیرطبیعی کروموزوم قرار می‌گیرند. در سلول‌های سالم انسانی ۲۳ جفت کروموزوم وجود دارد، اما اگر فرایند تقسیم کروموزومی در زمان بلوغ تخمک به‌درستی انجام نشود، تخمک ممکن است تعداد کمتر یا بیشتری از کروموزوم‌ها داشته باشد. به این وضعیت «ناهنجاری تعداد کروموزوم‌ها» یا آنیوپلوئیدی گفته می‌شود.
پژوهش‌های گروهی به سرپرستی ملینا شو، از مؤسسه علوم چندرشته‌ای ماکس پلانک در آلمان، نشان داده است که با افزایش سن، میزان پروتئینی به نام «کوهزین» کاهش می‌یابد. این پروتئین به حفظ اتصال جفت‌های کروموزومی کمک می‌کند. کاهش آن می‌تواند احتمال بروز خطا در تقسیم کروموزوم‌ها را افزایش دهد.
شرکت نخست، «اوو لبز» (Ovo Labs)، در ژانویه ۲۰۲۵ با مشارکت ملینا شو و آگاتا زیلینسکا تأسیس شد. این شرکت در حال توسعه محصولی آزمایشی به نام EmbryoProtect 1 است که بر پایه مولکولی به نام «شوگوشین ۱» ساخته شده است. این مولکول در حفظ پروتئین کوهزین نقش دارد.
در آزمایش‌های اولیه، پژوهشگران این ترکیب را روی تخمک‌های موش و سپس بیش از ۱۰۰ تخمک انسانی اهدایی از بیماران IVF آزمایش کردند. طبق گزارش اکونومیست، در تخمک‌های انسانی زنان ۳۴ تا ۴۰ ساله، سهم تخمک‌های دارای تعداد طبیعی کروموزوم پس از این مداخله بیش از دو برابر شد. با این حال، این نتایج هنوز به معنای اثبات ایمنی و اثربخشی روش در درمان بیماران نیست.
شرکت دوم، «یوپلوید بیوتکنولوژیز» (U-Ploid Biotechnologies)، در آکسفورد فعالیت می‌کند. این شرکت مولکولی به نام Lyvanta را توسعه داده است که با هدف کاهش فعالیت آنزیمی که در تخریب شوگوشین ۱ نقش دارد، طراحی شده است.
این شرکت در نتایج اولیه یک مطالعه آزمایشگاهی که در کنگره علمی انجمن پزشکی باروری آمریکا در اکتبر ۲۰۲۶ ارائه شد، اعلام کرد ۶۵٫۶ درصد تخمک‌های تیمارشده فاقد خطاهای کروموزومی بودند؛ این میزان در گروه کنترل ۳۵٫۷ درصد بود. تخمک‌های مورد بررسی از اهداکنندگان دریافت شده بودند و هنوز هیچ‌کدام برای لقاح استفاده نشده‌اند. بنابراین، این نتایج به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که روش یادشده می‌تواند احتمال بارداری یا تولد نوزاد سالم را افزایش دهد.
ریتا واسنا، متخصص باروری در شرکت آمریکایی CooperSurgical، داده‌های پیش‌بالینی این دو شرکت را امیدوارکننده توصیف کرده، اما تأکید کرده است که ایمنی و اثربخشی کوتاه‌مدت و بلندمدت این فناوری‌ها باید بررسی شود.
در حال حاضر، هیچ‌یک از این روش‌ها درمان تأییدشده و در دسترس بیماران نیستند و پیش از استفاده بالینی به بررسی‌های ایمنی و کارآزمایی‌های بالینی نیاز دارند. هدف پژوهشگران این است که به جای صرفاً انتخاب جنین‌های مناسب‌تر در فرایند IVF، علت زیستی بخشی از خطاهای تخمک را هدف قرار دهند.
منبع : اکونومیست