تأمین غذای ضروری کشور با استفاده از آب‌های شور/ مکران در راه پیشرفت کشاورزی دریایی
به نقل از ایسنا، علی عبدالعلی‌زاده، مشاور رئیس‌جمهور در زمینه اقتصاد دریامحور و توسعه سواحل مکران، در مسابقه‌ای به مناسبت روز جهانی غذا، اشاره‌ای به محدودیت‌های زیست‌محیطی موجود در زمین داشت. او بیان کرد که در سال‌های اخیر نظرات مختلفی درباره ظرفیت پذیرش جمعیت کشور مطرح شده است؛ عده‌ای آن را ۴۵ میلیون نفر، برخی ۶۰ میلیون نفر و حتی گروهی بیش از یک میلیارد نفر می‌دانند، اما نکته کلیدی این است که محدودیت‌های زیستی زمین و نیاز به افزایش آن از طریق نوآوری حائز اهمیت است.
او افزود: با رشد جمعیت جهانی و احتمال رسیدن به عددی بین ۱۲ تا ۱۳ میلیارد نفر در آینده، این سؤال به وجود می‌آید که چگونه می‌توان ظرفیت زیستی زمین را به‌گونه‌ای افزایش داد که جوابگوی نیازهای فزاینده جمعیت شود. لازم است پاسخ این سؤال را در رشد نوآوری‌هایی جست‌وجو کنیم که بتوانند به ارتقای ظرفیت زندگی در زمین کمک کنند.
مشاور رئیس‌جمهور با تأکید بر لزوم تغییر دیدگاه نسبت به منابع غذایی خاطرنشان کرد: تا کنون حجم زیادی از تولیدات غذایی بر پایه منابع خاکی بوده است، حال آنکه خاک منبعی محدود و به‌شدت در معرض فرسایش قرار دارد. باید بررسی کنیم که آیا می‌توان در کنار بهره‌برداری از خاک، از پتانسیل ارزشمند منابع آبی جهان نیز برای تأمین غذای مورد نیاز انسان‌ها بهره‌برداری کرد.
لزوم تغییر دیدگاه از کشاورزی مبتنی بر خاک به تولید غذا در دریا
عبدالعلی‌زاده ضمن بیان این نکته که بخش چشمگیری از ظرفیت دریا برای تولید غذا هنوز استفاده نشده است، گفت: چرا باید برای افزایش تولید، فشار بیشتری به منابع خاک و آب شیرین وارد کنیم، درحالی که دریاها دارای ظرفیت عظیمی برای تولید محصولات غذایی هستند؟ معمولاً وقتی صحبت از استفاده از آب دریا می‌شود، توجه‌ها به سمت شیرین‌سازی آب معطوف می‌گردد، اما باید این رویکرد را تغییر داده و بررسی کنیم که چگونه می‌توان بدون شیرین‌سازی آب دریا از آب شور برای تولید غذا بهره‌برداری کرد.
مشاور رئیس‌جمهور به توسعه فناوری‌های پرورش ماهی در قفس اشاره کرد و گفت: پرورش ماهی در قفس یک نمونه بارز از به‌کارگیری ظرفیت دریاها در این زمینه است که همچنان در حال پیشرفت و تکامل است. در کشورهایی نظیر چین، ظرفیت تولید از قفس‌های ۱۰۰ تا ۲۰۰ تنی فراتر رفته و سازه‌های بزرگ‌تری برای پرورش ماهی با ظرفیت‌های بیش از هفت هزار تن نیز توسعه یافته است. این تجربیات مؤید این واقعیت است که ظرفیت دریا برای تأمین پروتئین و غذای مورد نیاز جمعیت جهان بسیار گسترده است و لازم است که سهم بیشتری از تحقیقات و سرمایه‌گذاری‌های بخش کشاورزی به این بخش اختصاص یابد.
عبدالعلی‌زاده در ادامه با مطرح کردن این سؤال که آیا می‌توان نیاز عمده جهان به محصولات پروتئینی را به جای منابع خاکی از منابع دریایی تأمین کرد، اظهار داشت: می‌توانیم با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین به پاسخ این سؤال پرداخته و رویکرد سنتی را در تولید غذا تغییر دهیم.
تجربه تولید گندم در اراضی شور و تأسیس کشت گیاهان شورپسند
مشاور رئیس‌جمهور همچنین به ظرفیت‌های موجود در پژوهش‌های کشاورزی برای استفاده از آب و خاک شور اشاره کرد و گفت: چرا باید تولید محصولاتی نظیر گندم و برنج همواره به منابع آب شیرین وابسته باشد؟ امروز در کشور تحقیقات گسترده‌ای در حال انجام است که امکان استفاده از منابع شور را برای تولید برخی محصولات کشاورزی مورد بررسی قرار می‌دهد.
او در ادامه به فعالیت‌های تحقیقاتی دانشگاه ارومیه اشاره کرد و گفت: در اراضی شور پیرامون دریاچه ارومیه، پژوهش‌های متعددی شامل رساله‌های دکتری و با همکاری استادان و دانشجویان این دانشگاه برای کشت گندم با آب و خاک شور انجام شده و بر اساس نتایج گزارش‌شده، عملکردی بیش از ۱۵ تن در هکتار نیز به دست آمده است.
عبدالعلی‌زاده همچنین به پژوهش‌هایی که پیرامون گیاه شورپسند سالیکورنیا انجام شده اشاره کرد و افزود: تلاش‌های پژوهشگران و استادان دانشگاه تهران، به‌ویژه دکتر خوش‌خلق، در زمینه بررسی ظرفیت این گیاه برای تولید مواد غذایی با استفاده از منابع شور، نتایج امیدوارکننده‌ای به همراه داشته است. با پیگیری‌هایی که صورت گرفته و همکاری‌هایی که با مراکز پژوهشی و اجرایی وجود دارد، برنامه‌هایی برای شروع تولید انبوه این گیاه در سال جاری در دست بررسی است.
آمادگی برای ارائه زمین و امکانات به پژوهشگران در مکران
مشاور رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه توسعه کشاورزی مستند به منابع شور می‌تواند یکی از محورهای تحول در تولید غذا باشد، تأکید کرد: باید در کنار پژوهش‌های معمول کشاورزی، یک دگرگونی جدی در رویکرد تولید ایجاد کنیم و بخشی از تمرکز خود را از منابع محدود خاک و آب شیرین به سمت استفاده از آب شور دریا معطوف کنیم. در این راستا اعلام شده که در منطقه مکران آمادگی داریم زمین و امکانات لازم برای حضور پژوهشگران و اجرای طرح‌های تحقیقاتی در حوزه شورورزی یا تولید محصولات غذایی با آب شور را فراهم آوریم.
عبدالعلی‌زاده با اشاره به ظرفیت‌های جغرافیایی مکران بیان کرد: این منطقه با مساحتی حدود ۹۱ هزار و ۵۰۰ کیلومتر مربع، بزرگتر از بسیاری از کشورهای جهان است و بخش عظیمی از آن دارای منابع آب و خاک شور است؛ ظرفیتی که می‌تواند بستر توسعه شیوه‌های نوین تولید غذا را فراهم آورد. به جای صرف تمام تلاش‌ها در شیرین‌سازی آب و خاک، باید فناوری‌هایی را بررسی کنیم که امکان تولید غذای قابل مصرف با استفاده از منابع شور را به وجود آورد.
مشاور رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به پیگیری‌های صورت گرفته در دو سال گذشته، افزود: گزارش‌های دریافتی از برخی فعالیت‌های تحقیقاتی در این حوزه امیدوارکننده بوده و نشان می‌دهد که با گسترش پژوهش‌های عملی می‌توان زمینه استفاده اقتصادی از ظرفیت‌های آب و خاک شور را فراهم کرد.
ورود تحقیقات کشاورزی به حوزه کاشت محصولات غذایی در دریا
عبدالعلی‌زاده در بخش دیگری از سخنانش به تجارب کشورهای آسیایی در توسعه کشاورزی دریایی اشاره کرد و گفت: کشورهایی چون چین و کره جنوبی تحقیقات گسترده‌ای در زمینه کشت برنج در بسترهای شناور و سبدهای مخصوص روی سطح آب آغاز کرده‌اند که این امر نمایانگر گسترش نگرش تحقیقی به ظرفیت دریا برای تولید محصولات غذایی است.
وی از فعالیت‌های سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و خدمات انجام‌شده در حوزه شیلات قدردانی کرده و ابراز امیدواری کرد که این سازمان همزمان با ارتقاء تحقیقات در زمینه پرورش آبزیان، توجه بیشتری به کشاورزی دریایی و تولید محصولات زراعی با بهره‌گیری از منابع شور داشته باشد.
مشاور رئیس‌جمهور بر لزوم همکاری میان مراکز علمی، دانشگاه‌ها و نهادهای اجرایی تأکید کرده و گفت: باید از توان پژوهشگران کشور در جهت توسعه فناوری‌های تولید غذا در محیط‌های شور بهره ببریم و با اجرای طرح‌های تحقیقاتی در مناطق مستعد، امکان تجاری‌سازی دستاوردهای علمی را فراهم آوریم.
عبدالعلی‌زاده در پایان تصریح کرد: آینده امنیت غذایی نیاز به تحول بنیادین در نحوه استفاده از منابع طبیعی دارد. بنابراین به جای افزایش بار بر زمین و منابع آب شیرین محدود، باید از ظرفیت وسیع دریاها و آب‌های شور برای تأمین غذای جمعیت در حال افزایش بهره برد و تحقیقات کشاورزی را به سوی این دگرگونی سوق دهیم.
انتهای پیام