افزایش قابل توجه قیمت‌های جهانی مواد غذایی به علت بحران‌های جنگی و خشکسالی
بر اساس اخبار ایسنا، نرخ برنج در کشور اندونزی به دلیل پیش‌بینی تأخیر در بارش باران به سطوح جدیدی رسیده است. در مصر، قیمت نان بدون یارانه حدود ۲۵ درصد افزایش یافته و در هند، قیمت شکر به بالاترین میزان تاریخی‌اش دست یافته است، چراکه ضعیف‌ترین بارش‌های موسمی در بیش از ده سال اخیر تأثیر منفی بر تولید محصولات کشاورزی گذاشته است.
ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، اظهار داشت که این عوامل دست به دست هم فشار زیادی بر سیستم تأمین مواد غذایی وارد کرده‌اند. به گفته او، اثرات این وضعیت در اواخر سال جاری، اوایل سال آینده و احتمالا در طول سال ۲۰۲۷ به وضوح مشهود خواهد بود.
با افزایش شدید قیمت مواد غذایی در کشورهایی با درآمد پایین و متوسط در خاورمیانه، شمال آفریقا و آسیا - مناطقی که در آن‌جا هزینه مواد غذایی بخش زیادی از تشکیل‌دهنده مخارج خانوار است - مصرف‌کنندگان کم‌درآمد بیشترین آسیب را از بروز این افزایش قیمتی تحمل می‌کنند.
طبق اطلاعات منتشرشده از سوی بانک جهانی، در سه‌ماهه سوم منتهی به سپتامبر، نرخ‌های فزاینده قیمت مواد غذایی در ۲۲ درصد از ۱۵۰ کشور بررسی‌شده از نرخ تورم عمومی پیشی گرفته که این عدد در سه‌ماهه قبلی فقط ۱۴ درصد بود. همچنین، شاخص قیمت موادغذایی فائو که تغییرات ماهانه قیمت‌های جهانی کالاهای غذایی را رصد می‌کند، در سپتامبر به ۱۳۶ واحد رسیده که بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۲۲ تا به حال محسوب می‌شود.
افزایش قیمت مواد غذایی نه تنها منجر به افزایش خطر ناآرامی‌های اجتماعی شده، بلکه ممکن است کشورهای صادرکننده اصلی را به سمت اعمال ممنوعیت‌های صادراتی سوق دهد که این امر می‌تواند کمبود عرضه جهانی را به طرز جدی‌تری تشدید کند.
اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینه‌های تولید
حملات به زیرساخت‌های تأمین غلات در منطقه دریای سیاه، ارسال محموله‌های گندم را مختل کرده و واردکنندگان بزرگی همچون مصر و اندونزی را ناچار به جست‌وجوی منابع جایگزین کرده است. به‌علاوه، ناامنی در دریای سرخ باعث شده تا کشتی‌ها مسیرهای طولانی‌تر و هزینه‌برتری را انتخاب کنند که در نهایت به بار مالی بیشتری برای آنها می‌انجامد.
اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز هزینه‌های سوخت و اختلال در صادرات کودهای شیمیایی از طریق تنگه هرمز را به میزان قابل توجهی افزایش داده است. این وضعیت با خشکسالی ناشی از پدیده آب‌وهوایی «ال‌نینو» در هند و جنوب شرق آسیا بر تولید محصولات کشاورزی فشار بیشتری وارد کرده است.
قیمت گندم از ابتدای سال ۲۰۲۶ بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته و همچنین قیمت برنج در کشورهای عمده صادرکننده آسیایی با وجود ذخایر مناسب، بین ۱۰ تا ۱۳ درصد رشد کرده است. در حالی که قیمت کودهای شیمیایی به دلیل کاهش از اوج خود در اوایل جنگ تحمیلی علیه ایران، همچنان در سطوح بالایی باقی مانده است.
در مصر، قیمت نان بدون یارانه از چهار پوند در ماه ژوئیه به تقریباً پنج پوند برای یک قرص بزرگ افزایش یافته است. همچنین، در امارات متحده عربی قیمت روغن خوراکی تقریباً ۴۰ درصد افزایش یافته است.
قیمت روغن‌های گیاهی در اندونزی، بزرگ‌ترین تولیدکننده روغن نخل در جهان، از ابتدای سال جاری حدود هفت درصد افزایش یافته است. در هند نیز و به دلیل کمبود تولید، قیمت شکر، پیاز و حبوبات در سپتامبر با بیش از ۱۰ درصد افزایش نسبت به ماه پیش به ثبت رسیده است. همچنین، هزینه حمل‌ونقل دریایی در مسیرهای بین‌المللی مهم، نظیر مسیر دریای سیاه به جنوب شرق آسیا، به دلیل افزایش قیمت نفت و هزینه‌های مرتبط با ریسک جنگ، حدود ۵۰ درصد بالا رفته است.
کاهش ذخایر غلات، خطر موج تازه افزایش قیمت‌ها
با اینکه قیمت مواد غذایی از اواخر سال ۲۰۲۵ به روند صعودی خود ادامه داده است، کاهش ذخایر داخلی و انتقال هزینه‌های بالاتر کالاهای اساسی به مصرف‌کنندگان می‌تواند تورم را در ماه‌های آینده تشدید کند. برخی واردکنندگان بزرگ در خاورمیانه و آفریقا که پس از برداشت‌های خوب داخلی، خرید از بازارهای جهانی را به تأخیر انداخته بودند، اکنون نیاز به ورود مجدد به آن بازار را احساس می‌کنند. این موضوع می‌تواند به‌سرعت باعث افزایش تقاضای جهانی گردد.
توررو، نماینده سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، هشدار می‌دهد که ذخایر غلات که زمانی نقش یک ضربه‌گیر در برابر افزایش قیمت‌ها را داشته‌اند، اکنون به علت فشارهای سنگین در معرض خطر بیشتری قرار دارند. به گفته او، این وضعیت می‌تواند افزایش قیمت کالاهای اساسی را تشدید کند.
شرکت‌های فعال در صنعت غذا که معمولاً مواد اولیه خود را در قالب قراردادهای سه تا شش‌ماهه تأمین می‌کنند، اکنون ملزم به تمدید این قراردادها با قیمت‌های بالاتری شده‌اند. ناپایداری ارزهای ملی در برخی کشورها نیز به افزایش هزینه واردات دامن زده است. فعالان بازار همچنین از چالش‌های تأمین مواد اولیه ابراز نارضایتی می‌کنند.
در حال حاضر، ذخایر سویا و ذرت در وضعیت مناسبی قرار دارد، اما وضعیت عرضه در آینده به میزان تولید این محصولات در آمریکا و آمریکای جنوبی وابسته است. افزایش قیمت نفت به سبب افزایش مصرف این محصولات در تولید سوخت‌های زیستی، همچنین به قیمت آنها کمک می‌کند.
طبق گزارش رویترز، برداشت خوب گندم در نیمکره جنوبی ممکن است تا حدی از فشار بر بازار بکاهد؛ با این حال، هرگونه افت تولید در کشورهای صادرکننده‌ای چون استرالیا و آرژانتین ممکن است به عنوان عاملی جدید برای افزایش قیمت‌ها عمل کند.
انتهای پیام