کاهش قیمت یا سکوت پیش از طوفان؟ / هشداری که دلالان بازار انرژی را متعجب کرد
فرارو– اسپنسر کیمبال، خبرنگار بخش بین‌الملل شبکه سی‌ان‌بی‌سی
بر اساس گزارش فرارو و به نقل از شبکه سی‌ان‌بی‌سی، به دلیل تلاش‌های جدید دیپلماتیک برای کاهش تنش در خاورمیانه و جلوگیری از تشدید جنگ در ایران، در روز سه‌شنبه قیمت نفت خام به طور متوالی برای دومین جلسه کاهش یافت. با این حال، این افت قیمت‌ها هنوز به معنای بهبود کامل وضعیت بازار نیست. همچنان تهدیدات علیه کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، افزایش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل نفتکش‌ها و کاهش قابل توجه ذخایر جهانی، چالش‌ها و نگرانی‌ها درباره عرضه انرژی را ادامه‌دار نگه داشته است.
کاهش قیمت نفت در سایه امید به دیپلماسی
در روز سه‌شنبه، نفت برنت، به عنوان شاخص بین‌المللی، با کاهشی معادل ۱.۷ درصد به قیمت ۱۱۳ دلار و ۸۸ سنت برای هر بشکه رسید. همچنین، نفت وست تگزاس اینترمدیت در آمریکا نیز افت ۱.۸ درصدی را تجربه کرد و به ۹۹ دلار و ۹۰ سنت رسید. این کاهش قیمت در شرایطی رخ داد که علائمی از تلاش‌های سیاسی برای خاتمه جنگ و کاهش خطر درگیری‌های جدید در منطقه مشاهده می‌شود.
بازار نفت در ماه‌های اخیر به شدت تحت تأثیر عدم اطمینان‌های امنیتی قرار گرفته است و هرگونه علامت از احتمال به توافق رسیدن یا کاهش تنش ممکن است انتظارات معامله‌گران در مورد عرضه آینده را تغییر دهد.
با این حال، قیمت‌های ثبت‌شده همچنان نشان‌دهنده استمرار نگرانی‌ها هستند. بازار هنوز مطمئن نیست که مذاکرات دیپلماتیک قادر به برقراری یک توافق پایدار باشند یا اینکه حرکت کشتی‌ها از مسیرهای حیاتی صادرات انرژی به حالت عادی بازگردد.
در تهران، تأکید شده که وضعیت فعلی «نه جنگ و نه صلح» باید پایان یابد. همچنین، امنیت ملی و منطقه‌ای از طریق حفظ کنترل بر تنگه هرمز به بحث گذاشته شده است.
تنگه هرمز به عنوان یکی از کلیدی‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز در جهان، هرگونه اختلال در تردد کشتی‌ها از این گذرگاه می‌تواند عواقبی فراتر از منطقه به همراه داشته باشد. به همین دلیل، کنترل این آبراه در محاسبات امنیتی و اقتصادی ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و قدرت‌های جهانی از اهمیت بالایی برخوردار است.
طرح موضوع تنگه هرمز نشان می‌دهد که این گذرگاه به عنوان یکی از محوری‌ترین نقاط مذاکرات آینده برای پایان جنگ باقی خواهد ماند. از نگاه بازار انرژی، روشن‌سازی وضعیت این مسیر به منظور ارزیابی میزان عرضه نفت در ماه‌های آتی از اهمیت اساسی برخوردار است.
ترامپ هنوز از گزینه حمله چشم‌پوشی نکرده است
علیرغم تحرکات دیپلماتیک، موضع واشنگتن به عنوان یکی از عوامل اصلی عدم اطمینان در بازار به شمار می‌رود. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در مصاحبه‌ای اخیراً با فاکس‌نیوز اظهار داشت که در آستانه تصمیم‌گیری درباره انتخاب میان توافق با ایران و تشدید عملیات نظامی است. این سخنان نشان‌دهنده این است که دولت آمریکا هنوز گزینه حملات نظامی بیشتر را مورد توجه دارد.
این تضاد میان تلاش‌های دیپلماتیک و احتمال آغاز مجدد جنگ، ارزیابی از آینده بازار نفت را دشوارتر می‌کند. معامله‌گران نمی‌توانند بر اساس فقط برگزاری مذاکرات، فرض کنند که خطر عرضه به طور پایدار کاهش یافته است؛ چرا که شکست مذاکرات یا آغاز حملات جدید ممکن است بار دیگر قیمت‌ها را بالا ببرد.
در واقع، بازار نفت اکنون در بین دو سناریو متفاوت در حال نوسان است: توافقی که به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و افزایش اطمینان از عرضه منجر می‌شود، و ادامه جنگی که تهدیدی برای زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای صادراتی به شمار می‌رود.
چرا حتی با کاهش قیمت نفت همچنان هزینه‌ها بالا است؟
جووانی استاونونو، تحلیلگر بانک یو‌بی‌اس در یادداشتی پیش‌بینی کرده است که قیمت نفت برنت تا پایان سال در حدود ۱۱۰ دلار برای هر بشکه نوسان خواهد داشت. به گفته او، با وجود افزایش صادرات نفت در خاورمیانه در مقایسه با مراحل قبلی جنگ، بازار هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است. استاونونو توضیح داد که کشتی‌ها هنوز هم در معرض خطر حمله قرار دارند و هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل به شدت افزایش یافته‌اند. همچنین، منتقل کردن محموله‌های نفتی از یک کشتی به کشتی دیگر برای عبور از تنگه هرمز، باعث اشغال ظرفیت قابل‌استفاده نفتکش‌ها می‌شود و کارایی ناوگان حمل‌ونقل را کاهش می‌دهد.
این مشکلات نشان می‌دهند که حتی اگر حجم صادرات نسبت به ماه‌های گذشته افزایش یابد، رساندن نفت به مشتریان همچنان پرهزینه و پیچیده‌تر از شرایط پیشین جنگ خواهد بود. بنابراین، بازگشت نسبی جریان صادرات به معنای کاهش سریع قیمت‌ها نیست.
یکی از نگرانی‌های اصلی تحلیلگران، کاهش ذخایر نفت در سطح جهانی است. به گفته استاونونو، از ماه فوریه حدود ۵۰۰ میلیون بشکه از ذخایر جهانی نفت کاهش یافته است. او همچنین معتقد است که بخش عمده‌ای از عرضه نفت از محل آزادسازی ذخایر استراتژیک دولت‌ها به اتمام رسیده است.
از این رو، در صورتی که وضعیت امنیتی بهبود نیابد، ذخایر تجاری نفت در آینده نزدیک با سرعت بیشتری کاهش خواهند یافت. این مسئله می‌تواند فشار مضاعفی بر بازار وارد کند، زیرا ذخایر موجود نقش حفاظتی در برابر اختلالات ناگهانی عرضه ایفا می‌کنند.
استاونونو هشدار داده است که ذخایر قابل مشاهده جهانی در پایین‌ترین سطوح چند سال اخیر قرار دارند و حتی پس از اتمام درگیری‌ها، بازسازی آن‌ها زمان‌بر خواهد بود. به همین دلیل، قیمت نفت ممکن است برای مدتی طولانی‌تر در سطوح بالا باقی بماند؛ چرا که بازار ابتدا نیاز به تأمین مجدد ذخایر از دست رفته خواهد داشت.