نصب شمع در دمای نامناسب می‌تواند باعث اختلال در عملکرد روان و یکنواخت موتور شود. این انتخاب نادرست نه‌تنها می‌تواند موجب افزایش رسوبات کربنی گردد بلکه بر فرآیند احتراق نیز تأثیر منفی بگذارد. دردسرها فقط به کاهش عملکرد موتور محدود نمی‌شوند بلکه امکان ایجاد آسیب‌های پرهزینه به پیشرانه نیز وجود دارد. بنابراین، در زمان تعویض شمع، ضروری است که انتخاب آن براساس تمامی مشخصات فنی وظایف خودرو صورت گیرد.

درجه حرارتی شمع چیست؟

برخلاف تصور برخی از رانندگان، درجه حرارتی شمع ارتباطی با دمای جرقه‌زنی یا توان تولید جرقه ندارد. این عبارت به معنای سرعت انتقال گرمای تولیدشده توسط احتراق از انتهای شمع به سرسیلندر است. به‌این‌ترتیب، شمع‌های گرم‌تر نمی‌توانند جرقه قوی‌تری تولید کنند و شمع‌های سردتر نیز لزوماً به معنی داشتن جرقه ضعیف‌تر نیستند.

شمع باید به اندازه کافی گرم شود تا رسوبات کربنی موجود بر بخش عایق آن بسوزند و باقی نمانند. با این حال، نمی‌بایست آن‌قدر داغ شود که به نقطه داغ تبدیل شده و منجر به احتراق زودهنگام مخلوط سوخت و هوا گردد.

حفظ این تعادل برای احتراق مناسب و عملکرد صحیح موتور حیاتی می‌باشد. درجه حرارتی هر شمع با توجه به طراحی موتور، شرایط عملیاتی‌اش و مشخصات تعیین‌ شده توسط سازنده انتخاب می‌شود. به همین دلیل، تغییر درجه حرارتی شمع با این فرض که شمع گرم‌تر یا سردتر همیشه عملکرد بهتری ارائه می‌دهد، قطعا یک تصمیم منطقی نیست.

پیامد استفاده از شمع گرم‌تر

نصب شمعی که دما آن بیشتر از مقداری است که برای موتور توصیه ‌شده، می‌تواند باعث انتقال ناکافی گرما به سرسیلندر شود. در این حالت، دمای انتهای شمع به طور ناگهانی بالا رفته و خطر احتراق زودرس متوجه موتور می‌گردد. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که مخلوط سوخت و هوا قبل از زمان کوبش طبیعی، به دلیل تماس با یک منبع گرما آتش می‌گیرد.

ادامه این وضعیت ممکن است دمای محفظه احتراق را به طور خطرناکی افزایش دهد و به قسمت‌های مختلفی مانند الکترودهای شمع، سوپاپ‌ها و پیستون آسیب وارد کند. در موارد شدید، ذوب شدن الکترود و آسیب جدی به پیستون یا حتی گیرپاژ موتور ممکن است رخ دهد. البته وقوع چنین آسیب‌هایی به شدت مشکل و مدت‌زمانی که موتور در وضعیت غیرعادی کار می‌کند، وابسته است.

پیامد استفاده از شمع سردتر

شمعی که درجه حرارت آن پایین‌تر باشد گرما را سریع‌تر به سرسیلندر منتقل می‌سازد. این موضوع ممکن است باعث شود که در شرایط عادی کار موتور، انتهای شمع به اندازه کافی گرم نشود تا رسوبات کربنی بر روی عایق و الکترودها بسوزند. با گذشت زمان، این رسوبات می‌توانند روی شمع جمع شوند و موجب اختلال در ایجاد جرقه و نشت جریان الکتریکی شوند.

این مشکل ممکن است به بد روشن شدن خودرو، ریپ زدن موتور، احتراق ناقص، کاهش شتاب و افزایش مصرف سوخت منجر شود. اگر رسوب‌گرفتن شمع و اختلال در جرقه‌زنی ادامه یابد، عملکرد موتور تحت تأثیر بیشتری قرار خواهد گرفت و راننده ناچار خواهد شد تا شمع‌ها را بررسی و چنانچه ضروری باشد آن‌ها را تعویض کند.

البته این نشانه‌ها همواره به درجه حرارتی اشتباه شمع مربوط نیستند و می‌توانند به خاطر مشکلات دیگر نیز بروز کنند؛ مانند خرابی کوئل، نقص در سیستم سوخت‌رسانی یا عدم تنظیم صحیح ترکیب سوخت و هوا.

انتخاب شمع مناسب

مطمئن‌ترین روش برای انتخاب شمع، مراجعه به دفترچه راهنمای خودروی شما یا کاتالوگ رسمی قطعات و انتخاب شمعی است که شماره فنی و درجه حرارتی آن با توصیه‌های سازنده همخوانی داشته باشد. نباید بدون بررسی فنی این فرض را داشته باشید که شمع سردتر برای رانندگی در شرایط شدید مناسب‌تر است یا شمع گرم‌تر می‌تواند مشکلاتی نظیر مصرف روغن یا رسوبات موتور را حل کند.

تغییرات این چنینی ممکن است به‌جای حل مسائل اصلی، فقط علائم مشکل را پنهان کنند و خطر آسیب به پیشرانه را افزایش دهند. اگر پس از تعویض شمع، موتور به‌خوبی کار نمی‌کند یا شمع‌ها زود رسوب می‌گیرند، تغییر رنگ غیرطبیعی پیدا می‌کنند یا الکترودهایشان آسیب می‌بینند، لازم است درجه حرارتی شمع را به همراه دیگر اجزا مورد بررسی قرار دهید.

همچنین، سیستم جرقه‌زنی، ترکیب سوخت و هوا و سلامت کلی موتور نیز می‌توانند به ارزیابی نیاز داشته باشند؛ چرا که مشکلات غیرعادی شمع همواره ناشی از انتخاب نادرست آن نیست.

انتخاب شمع مناسب باید تنها بر مبنای قیمت یا توصیه‌های عمومی صورت نگیرد. رعایت مشخصات فنی مشخص شده برای هر خودرو، به حفظ احتراق صحیح و جلوگیری از ایجاد اختلال در عملکرد موتور کمک کرده و احتمال بروز هزینه‌های سنگین تعمیرات را کاهش می‌دهد.