تصمیم‌گیری پیرامون ۲۲ اثر تاریخی پایتخت / لزوم مستندسازی آثار تاریخی آسیب‌دیده در اثر جنگ
طبق گزارش ایسنا و به نقل از سایت شهر، یاسر جعفری، سرپرست اداره‌کل معماری و ساختمان شهرداری تهران و دبیر کمیته سیاست‌گذاری مرتبط با تملک و بهره‌برداری از بناهای تاریخی و ارزشمند تهران، در مورد فعال شدن کمیته مذکور بیان کرد: اگرچه مصوبه تأسیس این کمیته در اواخر سال ۱۴۰۲ توسط شورای اسلامی شهر تهران تصویب شد، اما جلسات آن تا سال جاری برگزار نشده بود. اما امسال با همکاری اعضای کمیته و انجام تحقیقات کارشناسی در کارگروه فنی، مقدمات برگزاری جلسات و اتخاذ تصمیمات درباره ۲۲ ملک تاریخی و ارزشمند پایتخت فراهم آمد.
وی با تأکید بر ضرورت انتقال از مرحله بررسی به مراحل تصمیم‌گیری و اقدام عملی گفت: حفظ و احیای ساختمان‌های تاریخی تهران نیازمند پشتیبانی کارشناسی، هماهنگی میان سازمان‌ها و همکاری با اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران است. از این‌رو، در دومین جلسه کمیته برای املاک تاریخی واقع در مناطق ۱۱ و ۱۲، با توجه به شرایط هر بنا، مسیر مشخصی برای مرمت، تملک یا بهره‌برداری سازگار تعیین گردید که شامل مشخص کردن مسئولیت نهادهای ذی‌ربط و زمان‌بندی پیگیری اقدامات می‌شد.
ضرورت حفاظت و مستندسازی آثار تاریخی آسیب‌دیده در جنگ
جعفری در ادامه به خسارات وارده به میراث تاریخی پایتخت در خلال جنگ رمضان اشاره کرد و گفت: در این جنگ ۷۷ اثر تاریخی تهران، از جمله مجموعه‌های شناخته شده مانند کاخ گلستان و مجموعه سعدآباد، آسیب دیده‌اند که برخی از آن‌ها به شدت آسیب دیده‌اند و ضرورت حفاظت و مرمت این آثار ایجاب می‌کند که اقدامات فوری و هماهنگ صورت گیرد.
وی افزود: با حمایت شهردار تهران و پس از مذاکرات صورت‌گرفته با معاونت شهرسازی و معماری، توافقی با وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برای همکاری در زمینه حفاظت و مرمت آثار تاریخی آسیب‌دیده حاصل شده و کارگروه تخصصی مشترکی نیز برای تسریع در اقدامات ایجاد گردیده است. به این ترتیب، علاوه بر حفاظت فوری و برنامه‌ریزی برای مرمت بناهای آسیب‌دیده، مستندسازی و نگهداری شواهد تاریخی مربوط به جنگ نیز در دستور کار قرار گرفته است تا آثار و پیامدهای جنگ، به ویژه شواهد مربوط به جرایم جنگی علیه میراث فرهنگی تهران، در حافظه تاریخی شهر ثبت و برای نسل‌های آینده محفوظ بماند.
از حفاظت تا بهره‌برداری پایدار؛ تدوین ضوابط جدید برای مدیریت بناهای تاریخی تهران
دبیر کمیته سیاست‌گذاری تملک و بهره‌برداری بناهای ارزشمند و تاریخی شهر تهران به اهمیت بازنگری در نحوه بهره‌برداری از املاک تاریخی شهرداری تهران اشاره کرد و گفت: برخی از این بناها، با وجود ارزش تاریخی و فرهنگی، صرفاً در اختیار نهادهای اداری قرار دارند و امکان دسترسی عمومی شهروندان به آن‌ها فراهم نیست؛ در حالی که بخش زیادی از هزینه‌های نگهداری نیز بر عهده شهرداری قرار دارد. از این‌رو، یکی از رویکردهای اصلی کمیته ساماندهی وضعیت بهره‌برداری و ایجاد تعامل با سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای مرمت و بازگرداندن این بناها به چرخه زندگی شهری خواهد بود.
جعفری افزود: شهرداری تهران در سال‌های اخیر تعدادی از بناهای تاریخی را تملک کرده، اما مرمت و نگهداری این املاک به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارد. همکاری با بخش خصوصی و به ویژه سرمایه‌گذاران فعال در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و گردشگری می‌تواند علاوه بر کاهش وابستگی به اعتبارات شهرداری، تسریع در روند مرمت و بهره‌برداری را نیز به همراه داشته باشد. در همین راستا، تسهیل فرایندهای اداری و حذف موانع سرمایه‌گذاری با رعایت الزامات حفاظتی و قانونی، از موضوعات مورد توجه کمیته بوده است.
مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران تأکید کرد: هدف ما واگذاری صرف بناها نیست بلکه ایجاد شرایطی برای بهره‌برداری پایدار، حفظ اصالت تاریخی و افزایش دسترسی شهروندان به این فضاهاست. لذا تدوین شیوه‌نامه‌های واگذاری و نگهداشت بناهای تاریخی، تعیین کاربری‌های سازگار، فراهم‌سازی فرصت برابر برای حضور سرمایه‌گذاران واجد شرایط و نظارت بر عملکرد بهره‌برداران در کانون توجه قرار گرفته است.
از تکمیل تملک عمارت گلستانه تا احیای خانه‌های تاریخی
جعفری به تشریح برخی از تصمیمات کلیدی دومین جلسه کمیته سیاست‌گذاری تملک و بهره‌برداری بناهای ارزشمند و تاریخی پرداخت و گفت: یکی از موارد اصلی، تعیین تکلیف بناهای باارزشی چون خانه پیرنیا در خیابان لاله‌زار نو، عمارت علاءالدوله، حمام نواب در محله عودلاجان و خانه حریرفروشان در منطقه ۱۱ بود که هر کدام به نوعی در حافظه تاریخی پایتخت جایگاه ویژه‌ای دارند. بنابراین، مقرر گردید با توجه به شرایط و الزامات حفاظتی هر بنا، زمینه مشارکت سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای مرمت، احیا و بهره‌برداری بلندمدت از این املاک، در چهارچوب ضوابط قانونی و سازوکارهای شفاف واگذاری فراهم گردد.
وی افزود: همچنین در مورد بنای باارزش گلستانه واقع در منطقه ۱۱ که پیش‌تر بخشی از آن توسط شهرداری تهران تملک شده است، با حمایت اعضای کمیته و شورای اسلامی شهر تهران مقرر شد مذاکرات نهایی برای تملک بخش‌های باقی‌مانده پیگیری شود تا زمینه حفاظت یکپارچه و مرمت این بنای تاریخی فراهم شده و اقدامات حفاظتی آن در اولویت برنامه‌های شهرداری منطقه قرار گیرد.
مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران در مورد خانه فروغ فرخزاد نیز بیان کرد: این بنای ارزشمند تحت تملک شهرداری منطقه ۱۱ است و علی‌رغم پیگیری‌ها و اقداماتی که در چند سال گذشته برای مرمت آن انجام شده، مراحل نهایی‌سازی و تأیید طرح مرمت موجب طولانی شدن روند اجرای پروژه گردیده است.
پیگیری تملک عمارت تاریخی انیس‌الدوله
جعفری به عمارت تاریخی انیس‌الدوله در منطقه ۱۱ اشاره کرد و گفت: این بنا که در خیابان ولیعصر واقع شده، در حال حاضر در مالکیت یک مجموعه صنفی غیردولتی قرار دارد و طبق مذاکرات صورت‌گرفته، مقرر شد شهرداری منطقه تملک آن را پیگیری کند تا زمینه مرمت و احیای بنا و تبدیل آن به فضایی فرهنگی و در دسترس شهروندان فراهم شود.
وی افزود: خیابان ولیعصر به عنوان یکی از مهم‌ترین محورها در تاریخ و هویت تهران، روایتگر بخشی از تاریخ معاصر پایتخت است و احیای بناهای باارزش آن می‌تواند به تقویت حیات فرهنگی و اجتماعی این محور کمک کند.
برنامه ویژه شهرداری تهران برای حفاظت و احیای بافت تاریخی سنگلج
جعفری به برنامه‌های خاص برای حفاظت و احیای بافت تاریخی سنگلج در منطقه ۱۲ اشاره کرد و گفت: با ابلاغ طرح حریم حفاظتی سنگلج و همکاری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران، برنامه‌ریزی به منظور حفاظت و ساماندهی این محدوده تاریخی در حال انجام است. همزمان، مطالعات جهت طراحی الگوی معماری خاص برای محله سنگلج در حال انجام است تا ضمن حفظ هویت تاریخی و ویژگی‌های معماری این محله، چارچوبی مشخص برای هدایت ساخت‌وسازها و مداخلات آینده ارائه گردد.
وی اضافه کرد: به‌علاوه، پیگیری تعیین تکلیف ساختمان‌های تاریخی و باارزش این منطقه نیز در حال انجام است؛ از جمله عمارت مستوفی‌الممالک که در اختیار دولت است و مذاکرات اولیه برای تعیین تکلیف و مهیا کردن زمینه احیای آن آغاز شده است. بعلاوه، مقرر گردید بناهای باارزش تحت تملک شهرداری از جمله عمارت باغ کیهانی (عمارت معیرالممالک) و عمارت مجاور خانه پدری دکتر حسابی با رویکرد بهره‌برداری عمومی و ارائه خدمات فرهنگی و اجتماعی به ساکنان محلی احیا شوند تا حفاظت از میراث تاریخی سنگلج با ارتقای کیفیت زندگی و پاسخ‌گویی به نیازهای محله پیوند بخورد.
از تئاتر نصر تا خانه نفیسی؛ پیگیری زمان‌بندی‌شده احیای میراث تاریخی تهران
جعفری در ادامه به تصمیمات اتخاذ شده درباره چند بنای دیگر اشاره کرد و گفت: در دومین جلسه کمیته به منظور تسریع در مرمت و بهره‌برداری از خانه‌موزه بازار، خانه آیت‌الله طالقانی، عمارت شیخ فضل‌الله نوری و خانه معتمدالسلطنه نیز زمان مشخصی برای ارائه و بررسی طرح‌های مفهومی و تعیین سازوکار اجرایی در نظر گرفته شده است.
وی ادامه داد: همچنین در مورد تئاتر نصر مقرر شد سازمان زیباسازی شهر تهران با توجه به ضرورت ساماندهی محور تاریخی لاله‌زار، ظرف مدت یک ماه در خصوص تعیین تکلیف این بنا اقدام نماید.
جعفری همچنین به خانه نفیسی، یکی از املاک تاریخی که به تازگی توسط شهرداری تهران تملک شده، اشاره کرد و گفت: تعیین تکلیف ساختار هیئت‌امنا و نحوه مرمت و بهره‌برداری از این خانه نیز در دست بررسی است تا با بهره‌گیری از سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در کمیته، زمینه احیای آن فراهم گردد.
فراهم‌سازی زمینه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی برای احیای خانه تاریخی امین‌لشکر
جعفری درباره خانه تاریخی امین‌لشکر در بافت تاریخی عودلاجان نیز بیان کرد: با توجه به اقدامات حفاظتی و طرح مرمت این بنا و همچنین درخواست‌های مطرح‌شده از سوی بخش خصوصی برای مشارکت در احیای آن، اعضای کمیته بر ضرورت تسهیل و تسریع حضور سرمایه‌گذاران واجد صلاحیت تأکید کردند.
وی افزود: در چارچوب سیاست‌های در حال تدوین برای احیای بافت تاریخی عودلاجان، مقرر شد زمینه مشارکت بخش خصوصی در مرمت عین‌به‌عین خانه امین‌لشکر با رعایت طرح مصوب و تحت نظارت مراجع ذی‌صلاح و ایجاد شرایط بهره‌برداری بلندمدت از آن فراهم گردد. این اقدام با هدف تبدیل بنا به یکی از محرک‌های احیای بافت تاریخی عودلاجان دنبال می‌شود تا ضمن نگهداری از ارزش‌های تاریخی، زمینه جذب سرمایه‌گذاری و رونق فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در این منطقه فراهم گردد.
پیگیری تملک کامل خانه پروین اعتصامی با هدف ایجاد خانه شعر و فرهنگ
جعفری در ادامه به خانه پروین اعتصامی در بافت تاریخی عودلاجان اشاره کرد و گفت: این مجموعه تاریخی از سه بخش تشکیل شده که یک بخش آن متعلق به شهرداری تهران و دو بخش دیگر در مالکیت بخش خصوصی است. با توجه به درخواست‌های مطرح‌شده از سوی مالکان، مقرر گردید مذاکرات لازم برای تملک بخش‌های باقی‌مانده انجام شود تا زمینه یکپارچه‌سازی و احیای این مجموعه ارزشمند فراهم آید.
وی افزود: رویکرد اصلی، حفاظت و احیای یکپارچه خانه پروین اعتصامی با هدف تبدیل آن به خانه شعر و فرهنگ است؛ فضایی که ضمن گرامیداشت جایگاه این شاعر بزرگ، می‌تواند به مرکزی برای فعالیت‌های ادبی و فرهنگی و تجمع شهروندان بدل شود و به تقویت حیات فرهنگی بافت تاریخی عودلاجان کمک نماید.
آغاز مسیر تازه برای احیای گنجینه‌های تاریخی تهران
دبیر کمیته سیاست‌گذاری تملک و بهره‌برداری بناهای ارزشمند و تاریخی شهر تهران در پایان بر این نکته تأکید کرد: در راستای سیاست‌های مدیریت شهری و توافقات به عمل آمده بین شهرداری تهران و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، در تلاشیم تا با هم‌افزایی قابلیت‌های دو نهاد، مسیر حفاظت، مرمت و بهره‌برداری از بناهای تاریخی را هموار سازیم. تصمیمات اخیر اتخاذ شده برای این ۲۲ ملک نیز بخشی از سیاست‌های کلان حفاظت و احیای بافت تاریخی تهران است که به منظور تبدیل ظرفیت‌های تاریخی به فرصت‌های فرهنگی، اجتماعی و گردشگری دنبال می‌شود.
جعفری در ادامه تصریح کرد: رویکرد کمیته، تسهیل و تسریع سرمایه‌گذاری، برطرف کردن موانع اداری و ایجاد شرایط حمایتی و مشوق‌های قانونی برای جلب مشارکت بخش خصوصی است. در این راستا، از تمامی سرمایه‌گذاران و فعالان در حوزه‌های فرهنگی، گردشگری و اقتصادی دعوت می‌کنیم که پیشنهادات خود را از طریق مناطق شهرداری و اداره‌کل معماری و ساختمان ارائه دهند و در فراخوان‌ها و مناقصات عمومی مرتبط با مرمت و بهره‌برداری از بناهای تاریخی مشارکت کنند.
وی در پایان گفت: هدف ما این است که حفاظت از میراث تاریخی با رونق اقتصادی و ارتقای کیفیت زندگی در محلات تاریخی پیوند بخورد و این بناها با حفظ اصالت و هویتشان، دوباره به فضاهایی زنده، پویا و در دسترس برای شهروندان تبدیل گردند.
انتهای پیام