جایگزین‌های گیاهی لبنیات و خطر کمبود مواد مغذی
نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد جایگزین کردن شیر، ماست و پنیر لبنی با محصولات گیاهی، به‌ویژه انواعی که با ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری غنی نشده‌اند، می‌تواند دریافت ید، کلسیم و برخی ویتامین‌ها را کاهش دهد؛ خطری که به‌خصوص دختران نوجوان و زنان در سن باروری را تهدید می‌کند.
به گزارش گاردین، پژوهشگران دانشگاه ساری بریتانیا و دانشگاه کوئینز بلفاست در مطالعه‌ای که در نشریه علمی «لنست پلنتری هلث» منتشر شده، تأثیر جایگزین کردن محصولات لبنی با انواع گیاهی را بر دریافت مواد مغذی بررسی کرده‌اند.
در این پژوهش، محققان ۲۸۹ محصول گیاهی موجود در بازار بریتانیا، شامل ۱۴۶ نوع شیر گیاهی، ۷۶ نوع ماست و ۶۷ نوع پنیر را مورد بررسی قرار دادند.
نتایج نشان داد میزان غنی‌سازی این محصولات با مواد مغذی مختلف یکسان نیست. از میان محصولات بررسی‌شده، ۶۱ درصد با کلسیم، ۴۶ درصد با ویتامین B12، ۱۹ درصد با ریبوفلاوین یا ویتامین B2 و تنها ۱۲ درصد با ید غنی شده بودند.
پژوهشگران همچنین با استفاده از اطلاعات تغذیه‌ای بیش از ۳۵۰۰ نفر در بریتانیا، سناریوهای مختلف جایگزینی محصولات لبنی با انواع گیاهی را مدل‌سازی کردند.
بر اساس نتایج این مدل‌سازی، جایگزین کردن حدود ۲۰ تا ۳۵ درصد محصولات لبنی با انواع گیاهی، با توجه به میزان غنی‌سازی فعلی محصولات در بازار، می‌تواند سهم دختران ۱۴ تا ۱۸ ساله با دریافت ناکافی ید را از ۵۴ درصد به ۶۵ درصد افزایش دهد. این رقم در زنان ۱۹ تا ۴۹ سال نیز از ۳۲ درصد به ۴۲ درصد می‌رسد.
در صورتی که تمام محصولات لبنی با جایگزین‌های گیاهی فعلی بازار جایگزین شوند، میزان دریافت ناکافی ید در ۸۰ درصد دختران نوجوان و ۷۲ درصد پسران نوجوان مشاهده می‌شود.
ید یکی از مواد معدنی ضروری برای تولید هورمون‌های تیروئید است و در تنظیم سوخت‌وساز بدن، رشد و تکامل مغز نقش دارد. اهمیت دریافت کافی این ماده در دوران بارداری نیز افزایش می‌یابد.
این مطالعه همچنین نشان داد جایگزینی کامل لبنیات می‌تواند دریافت کلسیم و ویتامین‌های B2 و B12 را کاهش دهد. کلسیم برای سلامت استخوان‌ها و دندان‌ها ضروری است و ویتامین B12 در عملکرد دستگاه عصبی و تولید سلول‌های خونی نقش دارد.
پژوهشگران معتقدند یکی از راه‌های کاهش این خطر، غنی‌سازی اجباری محصولات جایگزین لبنیات با مواد مغذی ضروری، به‌ویژه ید، است. بررسی‌های آنان نشان داد افزودن ید به نان نیز می‌تواند به بهبود دریافت این ماده معدنی کمک کند.
با این حال، متخصصان تغذیه تأکید کرده‌اند که نتایج این پژوهش به معنای ناسالم بودن همه رژیم‌های گیاهی یا بروز قطعی کمبود مواد مغذی در افرادی که لبنیات مصرف نمی‌کنند نیست. میزان غنی‌سازی محصولات و تنوع مواد غذایی در رژیم روزانه نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
توصیه متخصصان به افرادی که از شیر و محصولات لبنی گیاهی استفاده می‌کنند این است که برچسب ترکیبات غذایی را بررسی کنند و محصولاتی را انتخاب کنند که با مواد مغذی ضروری مانند ید، کلسیم و ویتامین‌های گروه B غنی شده‌اند.