تلسکوپ فضایی ناسا به زمین سقوط کرد / شکست عملیات نجات سوییفت

بر اساس گزارشی از خبرآنلاین و نقل قولی از دیجیاتو، تلسکوپ فضایی سوئیفت در ساعت ۷:۳۹ صبح به وقت شرق ایالات متحده، به جو زمین در منطقه شمالی جزیره سوماترا وارد شد. در جریان سقوط، عمده اجزای این تلسکوپ به طور کامل سوختند و تنها یک در ۲۱۰۰ احتمال وجود باقی‌مانده‌ها و برخورد آن‌ها با انسان‌ها وجود داشت.

علت ناکامی عملیات نجات تلسکوپ سوئیفت چه بود؟

در سپتامبر سال ۲۰۲۵، ناسا قراردادی به مبلغ ۳۰ میلیون دلار با شرکت آمریکایی Katalyst Space منعقد کرد. هدف این قرارداد طراحی یک فضاپیمای رباتیک بود تا سوئیفت را به مدار بالاتر سوق دهد و عمر مفید آن را افزایش بخشد.

از زمان پرتاب، تلسکوپ سوئیفت به دلیل کشش جاذبه زمین به تدریج ارتفاع خود را از دست می‌داد. این تلسکوپ فاقد سیستم پیشرانه لازم برای جبران کاهش ارتفاع بود و هرچه به سطح زمین نزدیک‌تر می‌شد، سرعت سقوط آن افزایش می‌یافت.

شرکت Katalyst Space در تاریخ سوم ژوئیه فضاپیمای خدماتی خود که LINK نام داشت را به فضا فرستاد. این فضاپیما به اندازه یک یخچال و دارای سه بازوی رباتیک بود. متاسفانه، مشکلاتی در سیستم پیشران و چرخ‌های واکنشی کنترل سمت این فضاپیما مانع از اتصال آن به تلسکوپ شد.

فضاپیمای LINK در نهایت به زمین سقوط کرد. با وجود ناکامی در این عملیات، ناسا آن را اقدامی ارزشمند تلقی کرد، چرا که به پیشرفت فناوری تعمیر و خدماتی فضاپیماها، اجرای مأموریت‌هایی با زمان‌بندی منحصربه‌فرد، و پژوهش در زمینه روش‌های افزایش عمر ماهواره‌ها در مدار پایین زمین کمک کرد.

سقوط سوئیفت در واقع یک رخداد بی‌سابقه نبود. طبق گزارشی که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، به طور میانگین روزانه حداقل سه جسم بزرگ از جمله ماهواره‌های غیرفعال و بقایای موشک‌ها به زمین سقوط می‌کنند. با توجه به رشد تعداد سیستم‌های وسیع ماهواره‌ای در مدار زمین، انتظار می‌رود این روند در سال‌های آینده تشدید شود.

تلسکوپ سوئیفت که در نوامبر ۲۰۰۴ به فضا پرتاب گردید، در ابتدا مأموریتی دو ساله برای مطالعه فوران‌های پرتو گاما داشت. فوران‌های گاما به عنوان انفجارهایی بسیار قدرتمند که در دورترین نقاط کیهان رخ می‌دهند، شناخته می‌شوند. نام سوئیفت به قابلیت تلسکوپ در تغییر سریع زاویه دید اشاره دارد.

این رصدخانه توانایی تشخیص فوران‌های پرتو گاما را داشت، موقعیت آن‌ها را به دیگر رصدخانه‌ها ارسال می‌کرد و سپس در مدتی حدود یک دقیقه تلسکوپ‌های خود را به سمت محل انفجار هدایت می‌نمود تا پیش از محو شدن تابش‌های پس از انفجار، آن‌ها را ثبت کند.

علاوه بر مطالعه فوران‌های پرتو گاما، سوئیفت همچنین به بررسی پدیده‌های کیهانی دیگر مانند انفجار ابرنواخترها، سیاه‌چاله‌های فعال، سیارک‌ها و دنباله‌دارها نیز پرداخت.

این تلسکوپ در نهایت در تاریخ ۲۰ اکتبر آخرین مشاهده علمی خود را انجام داد. همچنین در سال ۲۰۱۸ نام آن به «رصدخانه نیل گرلز سوئیفت» (Neil Gehrels Swift Observatory) تغییر یافت تا یاد این پژوهشگر ارشد که یک سال پیش از آن فوت کرده بود، گرامی داشته شود.

طی عمر علمی خود، سوئیفت بیش از ۲۰۰۰ فوران پرتو گاما و ۱۴۰۰ ابرنواختر را رصد کرده است.

۵۸۵۸