در دنیای پُرسرعت کنونی، بسیاری از افراد با چالش قرار دادن ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط در برنامه هفتگی خود روبه‌رو هستند. این موضوع، تمایل به فواید ورزش‌های کوتاه مدت و فعالیت‌های روزمره نظیر بالا رفتن از پله‌ها یا بازی کردن پرانرژی با کودکان را افزایش داده است. تحقیقات تازه نشان داده‌اند که همین فعالیت‌های ناگهانی قادرند به بهبود سلامت قلب و افزایش طول عمر کمک کنند و اکنون ارتباط آن‌ها با کاهش زوال عقل نیز مشخص شده است.
یافته‌های کلیدی: فعالیت روزمره شدید و کاهش ریسک زوال عقل
تیمی از پژوهشگران به رهبری نیکلاس کومل از دانشگاه سیدنی، به بررسی رابطه بین فعالیت بدنی شدید و ریسک زوال عقل پرداخته و داده‌های ۲۲٬۶۱۸ بزرگسال، عمدتاً در اوایل دهه شست زندگی آن‌ها را که از مطالعه UK Biobank به‌دست آمده بود، مورد تحلیل قرار دادند. در ابتدای این مطالعه، هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان دچار زوال عقل نبودند و فعالیت‌های آن‌ها به مدت یک هفته بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ با استفاده از شتاب‌سنج‌های مچی نظارت شد. پژوهشگران به دنبال فعالیت‌های نادر از جمله بالا رفتن از پله‌ها، حمل خریدهای سنگین یا عجله برای سوار شدن به اتوبوس بودند. شرکت‌کنندگان حدود هشت سال پس از ثبت فعالیت‌هایشان، تا زمان تشخیص زوال عقل، فوت یا پایان دوره پیگیری در نوامبر ۲۰۲۲ تحت رصد قرار داشتند.
در طی این مطالعه، ۱۷۰ نفر از شرکت‌کنندگان مبتلا به زوال عقل شدند. نتایج تحقیق نشان داد که ۲٫۵ درصد از افراد بدون هیچ‌گونه فعالیت بدنی، به این بیماری دچار شدند. درحالی‌که تنها ۰٫۷۱ درصد از افرادی که زمان خاصی را به ورزش اختصاص نمی‌دادند اما روزانه چند نوبت فعالیت‌های سبک زندگی پرانرژی داشتند، به زوال عقل دچار شدند. پایین‌ترین خطر با ۰٫۵۹ درصد در میان کسانی مشاهده شد که علاوه بر فعالیت‌های روزمره، به‌طور هدفمند نیز ورزش می‌کردند. به طور کلی، فقط ۳٫۷ دقیقه فعالیت شدید روزانه می‌تواند با ۴۸ درصد کاهش ریسک ابتلا به زوال عقل در ارتباط باشد. این فعالیت همچنین با افزایش حجم ماده خاکستری در چند ناحیه از مغز و کاهش نواحی غیرطبیعی بافت مغز به نام هایپراینتنسیتی ماده سفید ارتباط داشت. محققان تصریح می‌کنند که این مطالعه مشاهده‌ای است و نمی‌تواند ثابت کند که این فعالیت‌ها به‌طور مستقیم خطر زوال عقل را تعدیل می‌کنند و محدودیت‌هایی از جمله مدت زمان کوتاه پایش فعالیت‌ها وجود دارد.
مکانیسم‌های محافظتی مغز و توصیه‌های احتیاطی
محققان بر این باورند که حتی کوتاه‌ترین تمرینات ویگوراس می‌توانند با کاهش فشار خون و سختی عروق، به بهبود سلامتی عروقی کمک نمایند. این موضوع خطر آسیب عروقی مغز را که ممکن است به زوال عقل منجر شود، کاهش می‌دهد. فعالیت بدنی پُرانرژی معمولاً نیازمند تنظیم سریع وضعیت جسمانی است که منجر به درگیری شبکه‌های مخچه و حسی-حرکتی مغز می‌شود و می‌تواند به حجم بیشتر ماده خاکستری در این نواحی کمک کند.
نیکلاس کومل تأکید دارد که نتایج به‌دست آمده به معنای ضروری بودن شروع ناگهانی دویدن از پله‌ها نیست. او توصیه می‌کند افراد به‌صورت تدریجی فعالیت بدنی خود را افزایش دهند زیرا تغییرات ناگهانی می‌تواند ریسک حوادث یا آسیب‌ها را بالا ببرد. پیام اصلی این است که «حتی مقدار کمی از فعالیت می‌تواند تأثیرات مهمی داشته باشد».