نسخه جدیدی برای کنترل مصرف گاز در فصل زمستان
به گزارش ایسنا، با نزدیک شدن به فصل‌های سرد سال و افزایش نگرانی‌ها پیرامون تأمین مداوم گاز، مدیریت مصرف و بازنگری در الگوی استفاده از انرژی بار دیگر به یکی از اولویت‌های اصلی صنعت گاز تبدیل شده است. ناترازی گاز در سال‌های اخیر همواره یکی از چالش‌های اساسی در بخش انرژی کشور به شمار آمده و آسیب‌هایی که به برخی تأسیسات تولیدی وارد شده، ضرورت توجه همزمان به افزایش ظرفیت تولید و مدیریت تقاضا را دوچندان کرده است.
در این وضعیت، بهینه‌سازی مصرف در حوزه‌های خانگی، تجاری و صنعتی می‌تواند تأثیر قابل توجهی در کاهش فشار بر شبکه گازرسانی داشته باشد. به‌ويژه اینکه افزایش مصرف در بخش‌های خانگی و تجاری در روزهای سرد سال، ممکن است تأمین سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها را با محدودیت‌هایی روبرو سازد و موجب استفاده بیشتر از سوخت مایع شود؛ مسئله‌ای که در برخی مناطق به تبعات زیست‌محیطی منجر خواهد شد. بنابراین، مدیریت مصرف گاز، فراتر از ارائه توصیه‌هایی به مشترکان جهت کاهش مصرف، نیازمند یک مجموعه‌ای از سیاست‌های اقتصادی، اصلاحات فنی و مشارکت فعال بخش خصوصی است؛ سیاست‌هایی که بتوانند علاوه بر کاهش تقاضا، انگیزه لازم برای سرمایه‌گذاری در زمینه بهینه‌سازی انرژی را تقویت کنند.
بازسازی و ترمیم ظرفیت‌های آسیب‌دیده در تولید انرژی به همراه مدیریت مصرف نیز از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به بهبود شرایط تأمین گاز در فصول زمستان یاری رسانند. بر اساس اعلام مسئولان، بخشی قابل توجه از ظرفیت تولید گاز پالایشگاه‌های آسیب‌دیده پارس جنوبی پس از انجام تعمیرات و جبران خسارات به چرخه تولید بازگشته است؛ ظرفیتی که می‌تواند در تأمین پایدار انرژی و کاهش هرگونه محدودیت‌های احتمالی در ماه‌های سرد سال نقشی بسزا ایفا کند.
به‌طور همزمان، توسعه ظرفیت پالایشگاهی نیز در دستور کار قرار دارد. طبق برنامه‌های اعلام‌شده، دو پالایشگاه با مجموع ظرفیت ۱۸۰ هزار بشکه تا پایان سال به بهره‌برداری می‌رسند. پالایشگاه مهر خلیج فارس نیز قرار است با اضافه کردن روزانه ۱۵ میلیون لیتر به ظرفیت تولید بنزین و پنج میلیون لیتر به تولید گازوئیل کشور، تأثیر مثبتی داشته باشد. همچنین، با تکمیل فاز دوم پالایشگاه آبادان، ۱۵ میلیون لیتر دیگر به ظرفیت تولید بنزین کشور افزوده خواهد شد. این طرح‌ها در مجموع می‌توانند به تقویت زنجیره تأمین فرآورده‌های نفتی و کاهش فشار بر منابع انرژی کمک کنند.
دمای آسایش؛ حلقه کلیدی در مدیریت مصرف گاز
در حالی که افزایش ظرفیت تولید از اهمیت بالایی برخوردار است، بخش بزرگی از مدیریت ناترازی انرژی به اصلاح الگوی مصرف در ساختمان‌ها و مجموعه‌های مختلف برمی‌گردد. به‌ویژه بخش خانگی و اداری به‌واسطه سهم بالایی که در مصرف گاز دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. رعایت دمای آسایش در ساختمان‌ها از جمله راهکارهای ساده و مؤثر برای کاهش مصرف گاز به شمار می‌رود. بر این اساس، دمای محیط کار و ساختمان‌های عمومی باید در محدوده ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد تنظیم گردد تا ضمن حفظ شرایط کارآمد، از مصرف غیرضروری انرژی جلوگیری شود.
البته اصلاح الگوی مصرف تنها به ساختمان‌های اداری ختم نمی‌شود و خانوارها، واحدهای تجاری و مراکز تولیدی نیز می‌توانند با مدیریت سیستم‌های گرمایشی، بهره‌مندی از تجهیزات پربازده و اصلاح الگوی مصرف، در پایداری شبکه گازرسانی مؤثر واقع شوند. از سوی دیگر، تداوم مصرف بیش از نیاز واقعی، به‌ویژه در روزهای اوج سرما، می‌تواند فشار مضاعفی بر شبکه ایجاد کرده و احتمال بروز محدودیت در تأمین گاز برای برخی استان‌ها را افزایش دهد.
در کنار راهکارهای سنتی مدیریت مصرف، استفاده از ابزارهای اقتصادی و ظرفیت‌های قانونی برای تشویق سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی انرژی نیز اهمیت پیدا کرده است. یکی از این ابزارها، صدور گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی است که در قانون برنامه هفتم توسعه پیش‌بینی شده و می‌تواند زمینه‌ساز مشارکت شرکت‌های متخصص در کاهش مصرف گاز گردد.
بر اساس این مکانیزم، شرکت‌های کارور گاز با اجرای طرح‌های بهبود در ساختمان‌ها، صنایع و تأسیسات مصرف‌کننده انرژی، میزان مصرف را به حداقل می‌رسانند و در عوض، از منافع اقتصادی ناشی از صرفه‌جویی بهره‌مند خواهند شد. به این ترتیب، به جای آنکه مدیریت مصرف صرفاً از طریق محدودیت یا توصیه به مشترکان انجام گیرد، فرصتی برای تبدیل صرفه‌جویی به یک فعالیت سودآور فراهم می‌آید؛ به گونه‌ای که کاهش مصرف برای شرکت‌های مجری نیز ارزش مالی به همراه داشته باشد.
در این راستا، رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، در مصاحبه‌ای با خانه ملت بر اهمیت ظرفیت شرکت‌های کارور و گواهی‌های صرفه‌جویی تأکید کرده است و گفته است: شرکت ملی گاز ایران و شرکت توانیر باید با تسهیل‌گری، زمینه‌ساز اجرای سریع‌تر قراردادهای شرکت‌های کارور باشند؛ چرا که این طرح بدون بار مالی خاص برای دولت و از محل عواید ناشی از صرفه‌جویی، هزینه‌های شرکت‌های مجری را تأمین می‌کند.
فروش انرژی صرفه‌جویی‌شده در بورس انرژی
به گفته وی، یکی از جنبه‌های مهم طرح شرکت‌های کارور، چگونگی تأمین سرمایه و بازگشت هزینه‌های اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی است. در این مدل، صدور گواهی‌های صرفه‌جویی پیشینی می‌تواند منابع اولیه مورد نیاز شرکت‌ها را تأمین کند و شروع سریع‌تر فعالیت آن‌ها را تسهیل نماید. پس از اجرای طرح‌های بهینه‌سازی و تحقق صرفه‌جویی، انرژی مازاد تولید‌شده از طریق سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در بورس انرژی عرضه می‌شود و درآمد آن به دست شرکت‌های مجری خواهد رسید. به این ترتیب، صرفه‌جویی انرژی از یک اقدام صرفاً مصرفی به فرصتی برای ایجاد درآمد و تأمین مالی پروژه‌های جدید تبدیل می‌شود.
این رویکرد همچنین می‌تواند زمینه را برای حضور گسترده‌تر بخش خصوصی در حوزه بهینه‌سازی به ارمغان آورد؛ چراکه شرکت‌های کارور با اتکا به منافع اقتصادی ناشی از کاهش مصرف، انگیزه بیشتری برای اجرای طرح‌های بهبود تجهیزات و ارتقای بهره‌وری خواهند داشت. یکی از مزیت‌های کلیدی ورود شرکت‌های کارور به حوزه بهینه‌سازی، امکان کاهش مصرف انرژی در خانوارها بدون تحمیل هزینه اولیه به آن‌هاست. در این سازوکار، شرکت‌های مجری با اصلاح سیستم‌های گرمایشی، بهبود تأسیسات و جایگزینی تجهیزات کم‌بازده با تجهیزات پربازده، مصرف انرژی را کاهش می‌دهند.
به این ترتیب، خانوارها بدون اینکه نیاز به تأمین مستقیم هزینه‌های اولیه این اصلاحات داشته باشند، از مزایای کاهش مصرف و کاهش هزینه‌های انرژی بهره‌مند می‌شوند. از سوی دیگر، کاهش تقاضای گاز به صورت وسیع می‌تواند فشار بر شبکه تأمین را کاهش داده و منابع بیشتری را برای مصارف نیازمند و بخش‌های تولیدی آزاد کند. با این حال، به اعتقاد کارشناسان، موفقیت این طرح به فراهم شدن الزامات اجرایی، تسهیل قراردادها، شفافیت در محاسبه میزان صرفه‌جویی و ایجاد یک سازوکار مطمئن برای صدور و معامله گواهی‌ها بستگی دارد.
در نهایت، ورود شرکت‌های کارور و توسعه بازار گواهی‌های صرفه‌جویی می‌تواند دیدگاه مدیریت ناترازی انرژی را از سیاست‌های صرفاً محدودکننده به سمت راهکارهای اقتصادی و مشارکت‌محور تغییر دهد؛ رویکردی که در صورت اجرای مؤثر، می‌تواند علاوه بر کمک به مدیریت ناترازی گاز در فصل زمستان، زمینه کاهش هزینه برای مصرف‌کنندگان و افزایش بهره‌وری انرژی در کشور را نیز فراهم آورد.
انتهای پیام