خواب ناپایدار؛ علامتی هشداردهنده برای سلامت حافظه

احمد دلبری در گفتگو با ایسنا، به اهمیت خواب در تقویت حافظه و سلامت مغز اشاره کرد و گفت: خواب تنها به‌عنوان زمان استراحت جسم محسوب نمی‌شود؛ به واقع، در زمان خواب، مغز به بررسی اطلاعاتی که در طول روز دریافت کرده می‌پردازد، برخی خاطرات را تثبیت می‌کند و خود را برای فعالیت‌های روز بعد آماده می‌سازد. از این رو، کیفیت خواب تأثیر بسزایی بر عملکرد شناختی افراد دارد.

وی تصریح کرد که خواب ناچیز و بی‌کیفیت می‌تواند با مش مشکلاتی مانند کاهش تمرکز، کندی افکار و فراموشی همراه باشد و افزود: ظهور این نشانه‌ها به معنای قطعی ابتلا به آلزایمر نیست، زیرا کم‌خوابی یا خواب‌ پاره‌پاره نیز می‌تواند به‌طور معنی‌داری بر کارایی شناختی شخص تأثیر بگذارد.

رئیس انجمن علمی سالمندان ایران به نقش مراحل مختلف خواب در کارکرد مغز اشاره کرد و توضیح داد: خواب عمیق و خواب REM هر دو در فرآیند تثبیت یادگیری و سیستماتیک کردن اطلاعات اهمیت دارند. در صورتی که خواب شخص کوتاه، نامنظم یا به‌طور مکرر قطع شود، در روز بعد ممکن است با مشکلاتی در زمینه توجه، یادگیری و به یادآوری اطلاعات مواجه گردد.

دلبری با تأکید بر ارتباط متقابل میان اختلالات خواب و بیماری‌های فرسایشی مغز، ادامه داد: شواهد علمی نشان‌دهنده این است که مشکلات خواب ممکن است سال‌ها پیش از تشخیص دمانس نمایان شوند؛ به‌علاوه، بیماری‌های فرسایشی مغز نیز قادرند خواب عمیق، خواب REM و الگوی شبانه‌روزی فرد را دچار اختلال کنند.

وی در مورد ارتباط کم‌خوابی و خطر ابتلا به آلزایمر گفت: نمی‌توان به‌طور قطعی بیان کرد که کم‌خوابی به‌تنهایی منجر به آلزایمر می‌شود. اگرچه تحقیق‌ها نشان‌دهنده وجود ارتباط میان خواب ناکافی یا پاره‌پاره و افزایش خطر نقص عملکرد شناختی و آلزایمر هستند، اما تأسیس یک رابطه علت و معلولی مستقیم در این حوزه ممکن نیست.

رئیس انجمن علمی سالمندان ایران افزود: به‌طور خاص، در برخی موارد، تغییرات اولیه در مغز امکان دارد پیش از بروز علائم شناختی، الگوی خواب فرد را تغییر دهند. همچنین عواملی مثل فشار خون، دیابت، افسردگی، کم‌تحرکی و آپنه خواب می‌توانند به‌طور همزمان تأثیر بر کیفیت خواب و بازده حافظه بگذارند.

دلبری با تأکید بر این نکته که هر فردی که دچار کم‌خوابی می‌شود، به‌طور حتمی به آلزایمر مبتلا نخواهد شد، خاطرنشان کرد: با وجود عدم وجود شواهد قطعی درباره رابطه علت و معلولی مستقیم میان کم‌خوابی و آلزایمر، خواب مناسب یکی از عوامل کلیدی و قابل اصلاح برای حفظ سلامت مغز محسوب می‌شود و نباید اهمیت آن در مراقبت از کارایی شناختی نادیده گرفته شود.

وی همچنین به بی‌توجهی نسبت به بعضی اختلالات خواب هشدار داد و گفت: خروپف شدید، توقف تنفس در حین خواب، خواب‌آلودگی طی روز، بی‌خوابی مستمر، بیدارشدن‌های مکرر در شب و نوسانات شدید در چرخه خواب و بیداری از جمله مسائلی هستند که باید مورد ارزیابی قرار گیرند.

رئیس انجمن علمی سالمندان ایران در مورد عواقب آپنه خواب بیان کرد: این اختلال به‌خصوص به واسطه کاهش سطح اکسیژن در حین خواب، می‌تواند با خستگی و اختلال در تمرکز همراه باشد و لازم است فرد در صورت مشاهده نشانه‌های آن، برای بررسی و دریافت خدمات درمانی مناسب اقدام کند.

دلبری با تأکید بر رعایت اصول بهداشت خواب عنوان کرد: توصیه می‌شود افراد تا حد امکان از یک ساعت خواب و بیداری منسجم پیروی کرده، فعالیت بدنی منظمی را در برنامه روزانه لحاظ کنند و مصرف کافئین را در ساعات پایانی روز محدود نمایند. همچنین قرار گرفتن در زیر نور صبحگاهی، کاهش نور نمایشگرها در شب و ایجاد یک محیط آرام برای خواب از دیگر اقداماتی است که می‌تواند کیفیت خواب را بهبود بخشد.

وی با تأکید بر ضرورت اجتناب از مصرف خودسرانه داروهای خواب‌آور افزود: برخی از این داروها، به‌خصوص در میان سالمندان، ممکن است موجب عوارضی چون گیجی، اختلال حافظه و افزایش خطر سقوط شوند؛ بنابراین، مصرف این داروها باید بنا بر نظر پزشک و پس از بررسی علت اختلال خواب انجام گیرد.

رئیس انجمن علمی سالمندان ایران تأکید کرد: خواب مناسب به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده پیشگیری از اختلالات حافظه باشد، اما به‌عنوان یک بخش اساسی از مراقبت و حفظ سلامت مغز به شمار می‌آید. لذا در حین بررسی دلایل فراموشی و کاهش عملکرد شناختی، نباید کیفیت خواب و اختلالات مرتبط با آن را فراموش کرد.

انتهای پیام