متکی: تثبیت سه‌گانه «عزت، حکمت و مصلحت» ادبیات نوین دیپلماسی ایران را شکل داد
به گزارش سیاست خارجی ایرنا، منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه و نماینده مجلس شورای اسلامی، در آیین رونمایی از کتاب «پنج راهبرد رهبر شهید در هندسه سیاست خارجی» با مرور پیشینه حضور خود در دستگاه دیپلماسی اظهار داشت: پس از پایان دوره نخست مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۶۳، به دعوت آقای دکتر ولایتی وارد وزارت امور خارجه شدم و پس از گفت‌وگوها، از هشتم خرداد ۱۳۶۳ فعالیت خود را در اداره هفتم سیاسی آغاز کردم؛ در طول بیش از چهار دهه گذشته همواره به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم، در میدان و در حاشیه میدان، با مباحث سیاست خارجی مرتبط بوده‌ام و از تجارب چهره‌های اثرگذار این حوزه بسیار آموخته‌ام.
وزیر پیشین امور خارجه با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب اسلامی در صورت‌بندی سیاست خارجی تصریح کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام راحل مفاهیم کلی و نشانه‌گذاری‌های بنیادین را حسب نیاز جامعه مطرح فرمودند که امروزه در تمامی سرفصل‌های سیاسی، بین‌المللی، اقتصادی و فرهنگی مرجع شمرده می‌شوند؛ اما در دوران ۳۷ ساله زعامت و رهبری رهبر شهید انقلاب—در امتداد دوران ریاست‌جمهوری ایشان—این مجال فراهم شد تا تمام آن مفاهیم کلان به شکلی منسجم تبیین، تدوین و در سطح جامعه و نظام حکمرانی به گفتمان تبدیل شوند.
وی افزود: رهبر شهید فراتر از جایگاه فرماندهی کل قوا، در برخی ابرپروژه‌های کشورداری نظیر تولید علم و توجه به جوانان، شخصاً مدیریت پروژه را بر عهده می‌گرفتند و موضوعات را پیگیری می‌کردند؛ یکی از این حوزه‌های کلیدی که بسیار دقیق، عمیق، هوشمندانه و تخصصی بدان ورود کردند و ضمن تبیین، مراقبت مستمری بر آن داشتند، حوزه سیاست خارجی بود. ایشان در تعبیری دقیق تأکید داشتند که اداره کشور دو بخش دارد: مجموعه‌ای از وزارتخانه‌ها که به امور داخلی می‌پردازند و یک وزارتخانه که مأموریت امور خارجی را عهده‌دار است؛ نگاهی که وزنی ۵۰-۵۰ برای دیپلماسی در اداره کشور قائل بود و ایشان تا واپسین لحظات حیات بر این مهم تأکید داشتند.
رهبر شهید انقلاب مبدأ شکل‌گیری ادبیاتی نوین در حوزه سیاست خارجی بودند
منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه با تجلیل از اهتمام نویسنده در تدوین مبانی سیاست خارجی اظهار داشت: بخش عمده‌ای از ویژگی‌های برادر عزیزم جناب آقای پاک‌آئین را جناب آقای جابری انصاری بیان کردند؛ ایشان تمامی خدمات صادقانه خود در دستگاه دیپلماسی را به سال‌های خدمت در حوزه نشر اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب متبرک ساختند و پس از شهادت ایشان، بر پایه توانمندی‌های فردی نخستین محصول فکری، اندیشه‌ای و راهبردی را در این عرصه به جامعه ارائه دادند. این اقدام گامی پیشرو و راهگشاست؛ زیرا ما نیازمند بازشناسی، بازطراحی و تدوین جزئی و عملیاتی منظومه فکری رهبر شهید هستیم و در این میان، حوزه سیاست خارجی به عنوان دروازه حفظ استقلال یا وابستگی کشور از حساسیتی مضاعف برخوردار است.
وزیر پیشین امور خارجه با تأکید بر تحول مفهومی دستگاه دیپلماسی در دوران زعامت رهبر شهید افزود: ایشان مبدأ شکل‌گیری ادبیاتی نوین در حوزه سیاست خارجی بودند و سه‌گانه «عزت، حکمت و مصلحت» را به عنوان دنیایی از مفاهیم عمیق و کاربردی پیش روی دیپلمات‌ها قرار دادند. آقای پاک‌آئین در راهبرد نخست کتاب خود به درستی به این موضوع پرداخته‌اند و پایبندی به اصول و مبانی بنیادین را به عنوان شاخصه اصلی و فصل ممیز دیپلمات نظام اسلامی معرفی کرده‌اند؛ اصلی که شالوده رویکرد انقلابی در عرصه بین‌الملل را می‌سازد
سیاست خارجی دروازه حفظ استقلال کشور است / دیپلمات نظام اسلامی باید مجهز به مبانی و مسلط به جهان باشد
منوچهر متکی با تبیین نخستین شاخصه دیپلماسی در چارچوب «نظام انقلابی و سیاست خارجی» اظهار داشت: پایبندی به مبانی و اصول، نخستین اصل این راهبرد است؛ به این معنا که دیپلمات جمهوری اسلامی ایران باید مقید و مجهز به این اصول باشد، داشته‌های فکری و ملی خود را دقیق بشناسد و در گام بعدی با شناخت کامل از جهان و طرف‌های مقابل وارد عرصه کنشگری شود. اگر بزرگ‌ترین رهآورد بازگشت تاریخی امام راحل در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ پس از سال‌ها تبعید را «استقلال» بدانیم، این مفهوم برای فعالان عرصه سیاست خارجی از حیاتی‌ترین مضامین به شمار می‌رود.
وزیر پیشین امور خارجه با مرور تاریخ معاصر و ریشه‌های نهضت اسلامی افزود: اگرچه شعار ملت ایران با استقلال آغاز شد و با آزادی و جمهوری اسلامی تکامل یافت، اما ضربه اصلی به ملت در دو قرن اخیر ناشی از وابستگی بود؛ از این رو سیاست خارجی نقشی تعیین‌کننده به عنوان دروازه حفظ استقلال و جلوگیری از غلتیدن به ورطه وابستگی ایفا می‌کند. امام خمینی (ره) نخستین رسالت خود را تبیین خطرات باتلاق وابستگی، افشای کاپیتولاسیون و ماهیت رژیم گذشته و در نتیجه ارتقای آگاهی عمومی تعریف کردند. استقلال همان‌گونه که برای پیروزی انقلاب حیاتی بود، ضامن بقای آن نیز هست و آقای پاک‌آئین در اثر خود پایبندی به استقلال را به شایستگی و با صداقت از منظومه فکری رهبر شهید استخراج و ارائه کرده‌اند
دشمن‌شناسی و حساسیت در برابر توطئه‌ها میراث حیات‌بخش امامین انقلاب در دیپلماسی است
منوچهر متکی با تأکید بر جایگاه بنیادین «دشمن‌شناسی» در منظومه فکری رهبران انقلاب اسلامی اظهار داشت: یکی از نکاتی که تا واپسین روزها همواره مورد تأکید رهبر شهید قرار داشت و در قالب تحلیل‌های کارشناسانه و دقیق به آن می‌پرداختند، مسئله شناخت دشمن و حساسیت مستمر در برابر اهداف و تحرکات آن بود؛ خطوط فکری عمیقی که ریشه در آموزه‌ها و ایستادگی تاریخی بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران دارد.
وزیر پیشین امور خارجه با ذکر خاطره‌ای تاریخی پیرامون رویکرد تهاجمی و استوار امام خمینی (ره) تصریح کرد: در همان سال‌های نخست انقلاب که گزارش حضور ناوهای آمریکایی و تهدیدات آنان مطرح می‌شد، منطق ایستادگی حاکم بود؛ همان‌گونه که سال‌ها بعد رهبر شهید با اشاره به لفاظی کاسپار واینبرگر، وزیر دفاع اسبق آمریکا بر روی ناو جنگی مبنی بر «خشکاندن ریشه ملت ایران»، این دشمنی دیرینه را بازخوانی کردند. مرحوم عسگراولادی برای من تعریف می‌کردند که در سال ۱۳۴۲ و در بحبوحه فشارها و پریشانی‌ها، سه‌نفری به قم و خدمت امام رفتیم؛ امام نگاهی انداختند و فرمودند شاه شرایطی ایجاد کرده که ما نه راه پیش داشته باشیم، نه راه پس و نه امکان توقف، اما به حول و قوه الهی کاری خواهیم کرد که شاه نه راه پیش داشته باشد، نه راه پس و نه جایی برای ماندن.
وی با اشاره به تداوم این نگاه راهبردی در سطح کلان حکمرانی افزود: رهبر شهید این نگاه حیات‌بخش و قاطع را تماماً از امام راحل دریافت کردند و امروز نیز مقام معظم رهبری در آغاز دوران زعامت خویش، میراث ارزنده هر دو امام را توأمان به کار گرفته‌اند؛ چنان‌که در پیام‌های صادرشده طی ماه‌های آغازین زعامت ایشان، عمق نگاه، تدبیر و به‌ویژه اصل دشمن‌شناسی و لزوم حساسیت حداکثری در برابر توطئه‌های دشمنان به‌خوبی متجلی است.
خصومت با آمریکا افراط‌گرایی نیست؛ واشنگتن از سپیده‌دم پیروزی انقلاب لحظه‌ای از فتنه‌انگیزی دست نکشید
منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه در ادامه سخنان خود با رد برخی برداشت‌ها پیرامون مواجهه ایران و آمریکا اظهار داشت: گاهی برخی افراد تصور می‌کنند پافشاری بر مرزبندی با آمریکا نوعی افراط‌گرایی است و می‌پرسند چرا باید این حجم از دشمنی تداوم داشته باشد؛ به‌ویژه در ایام آبان‌ماه و سالروز ۱۳ آبان این پرسش‌ها بیشتر مطرح می‌شود. در حالی که اگر سردمداران آمریکا ذره‌ای عقلانیت داشتند، باید در ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ و فردای پیروزی انقلاب رویکرد خود را تغییر می‌دادند، بابت کودتای ۲۸ مرداد عذرخواهی می‌کردند، نه اینکه ۲۵ سال بعد به آن اعتراف کنند و رسماً اعلام می‌کردند به دنبال مسیری جدید در مناسبات با ایران هستند.
وزیر پیشین امور خارجه با اشاره به رویکرد اولیه تهران پس از سقوط رژیم پهلوی تصریح کرد: ایران در آغاز انقلاب روابط خود را با آمریکا قطع نکرد، اما واشنگتن از همان سپیده‌دم ۲۲ بهمن تا ۱۲ آبان ۱۳۵۸ حتی برای یک روز از توطئه، تحریک و فتنه‌انگیزی، از غائله کردستان تا سایر مناطق کشور، دست برنداشت. این پیشینه مسلم تاریخی اثبات می‌کند که داشتن حساسیت مداوم در برابر تحرکات و نقشه‌های دشمن، نه یک موضع افراطی، بلکه ضرورتی عقلانی است که همواره مورد تأکید رهبر شهید و رهبری انقلاب قرار داشته است.
به گزارش ایرنا، نشست رونمایی از کتابِ "پنج راهبرد رهبر شهید در هندسه سیاست خارجی" امروز دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، از ساعت ۱۴ تا ۱۶ در سالن اجتماعات ایرنا در حال برگزاری است. کتاب «پنج راهبرد رهبر شهید در هندسه سیاست خارجی» به قلم محسن پاک آیین سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان و با مقدمه دکتر احمد اسماعیل تبار منتشر و راهی بازار شد. این کتاب در 176 صفحه، با الهام از بیانات و توصیه های حضرت آیت الله شهید خامنه ای(قدس سره) به بررسی و تبیین «نظام انقلابی و سیاست خارجی،سیاست نگاه به شرق، اولویت روابط با همسایگان،همه پرسی در فلسطین و حقوق بشرآمریکایی پرداخته است. این کتاب توسط انتشارات فرهنگ سبز منتشر شده است.