نقشه تازه آمریکا
فرارو- باراک راوید، خبرنگار بخش بین الملل آکسیوس
به گزارش فرارو به نقل از آکسیوس، دونالد ترامپ در مقطع کنونی، به‌جای ازسرگیری حملات نظامی یا دستیابی به توافقی فوری با ایران، ادامه فشارهای اقتصادی و دریایی را در دستور کار قرار داده است. به گزارش آکسیوس، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در نشست غیرعلنی با همتایان خود در گروه هفت در پاریس اعلام کرده که رئیس‌جمهور آمریکا پس از بررسی گزینه‌های مختلف، راهبردی مبتنی بر تداوم فشار و محدود کردن منابع اقتصادی و نظامی ایران را انتخاب کرده است. این رویکرد در شرایطی دنبال می‌شود که جنگ با ایران به یکی از چالش‌های سیاسی دولت دوم ترامپ تبدیل شده و بنا بر گزارش آکسیوس، جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای نیز از پیامدهای سیاسی آن متضرر شده‌اند.
سه گزینه پیش روی ترامپ
به گفته سه فرد حاضر در نشست پاریس که با آکسیوس گفت‌وگو کرده‌اند، روبیو در توضیح سیاست دولت آمریکا گفته است ترامپ با دو گزینه محدودِ بازگشت به جنگ یا پذیرش توافقی نامطلوب روبه‌رو نیست و می‌تواند مسیر سوم یعنی تداوم اقدامات کنونی را انتخاب کند. وزیر خارجه آمریکا در این نشست تأکید کرده است که واشنگتن قصد ندارد به توافقی که آن را نامناسب می‌داند تن بدهد و در عین حال، ازسرگیری عملیات نظامی نیز تنها گزینه موجود نیست.
روبیو مدعی شده است فشارهای اقتصادی آمریکا هزینه سنگینی به اقتصاد ایران تحمیل می‌کند و توان تهران برای تأمین مالی گروه‌های منطقه‌ای و بازسازی توان نظامی را کاهش می‌دهد. او همچنین گفته است دولت ترامپ برای پایان دادن به این سیاست ضرب‌الاجل مشخصی در نظر نگرفته و معتقد است فشار اقتصادی در گذر زمان می‌تواند محاسبات ایران را تغییر دهد. این موضع‌گیری پس از دیدار ترامپ با محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر در روز دوشنبه مطرح شد. ترامپ پس از این دیدار احتمال دور تازه حملات نظامی به ایران را «بسیار کم» توصیف کرد و گفت در شرایط فعلی چنین اقدامی ضروری به نظر نمی‌رسد.
محاصره دریایی و عملیات «دروازه آهنین»
بر اساس گزارش آکسیوس، برنامه فعلی دولت آمریکا علاوه بر ادامه فشار اقتصادی و محاصره دریایی، شامل عملیاتی با عنوان «دروازه آهنین» نیز می‌شود. هدف اعلام‌شده این عملیات، مسدود کردن مسیرهای زمینی مورد استفاده ایران برای انتقال تسلیحات پیشرفته و فناوری‌های مرتبط عنوان شده است. این رویکرد نشان می‌دهد واشنگتن در پی آن است که بدون ورود فوری به مرحله تازه‌ای از درگیری نظامی، محدودیت‌های اقتصادی و لجستیکی علیه ایران را تشدید کند.
با این حال، مقام‌های آمریکایی درباره مدت زمان ادامه این سیاست و شرایط احتمالی پایان آن توضیح روشنی ارائه نکرده‌اند. روبیو نیز پس از نشست گروه هفت، نسبت به دستیابی سریع به توافق ابراز تردید کرد و مواضع فعلی ایران را مانعی جدی در مسیر مذاکرات دانست. او در عین حال احتمال داد که افزایش فشار اقتصادی در آینده بر تصمیم‌گیری تهران اثر بگذارد.
اختلاف دیدگاه در دولت آمریکا بر سر ایران
گزارش آکسیوس حاکی است انتخاب راهبرد فشار مستمر، پس از بحث و اختلاف‌نظر میان چند جریان در سطوح بالای دولت آمریکا صورت گرفته است. در این میان، روبیو، اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری، جان رتکلیف رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ از حامیان ادامه فشار اقتصادی و مخالفت با ازسرگیری جنگ معرفی شده‌اند. این گروه معتقد بوده است که مواضع کنونی ایران زمینه دستیابی به توافقی مطابق با منافع آمریکا را فراهم نمی‌کند، اما بازگشت به عملیات نظامی نیز لزوماً راه‌حل مناسبی نخواهد بود.
در مقابل، متحدان آمریکا در خاورمیانه نیز درباره نحوه برخورد با ایران دیدگاه یکسانی ندارند. به نوشته آکسیوس، اسرائیل ازسرگیری حملات نظامی را ترجیح می‌دهد، در حالی که بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس با چنین اقدامی مخالف بوده‌اند. ترکیه، عراق و پاکستان نیز از جمله کشورهایی هستند که درباره ادامه فشار اقتصادی آمریکا ابراز نگرانی کرده‌اند. یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفته است این کشورها نگران هستند که فشار واشنگتن برای توقف مبادلات تجاری با ایران، محدود کردن پروازها و بستن مرزها، به بی‌ثباتی داخلی در کشورهایشان منجر شود.
دنی سیترینوویچ، کارشناس مسائل ایران در شورای آتلانتیک هشدار داده است که تهران ممکن است افزایش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی برای آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن را تنها راه تغییر سیاست واشنگتن ارزیابی کند. به گفته او، چنین مسیری می‌تواند به تشدید تنش، واکنش نظامی آمریکا و شکل‌گیری دور تازه‌ای از رویارویی منجر شود؛ وضعیتی که ممکن است هیچ‌یک از دو طرف در ابتدا خواهان آن نباشند.
در همین حال، نخست‌وزیر قطر در نشست گروه هفت درباره تلاش‌های میانجی‌گرانه دوحه و گفت‌وگوی خود با ترامپ گزارش داده است. او پس از دیدار با رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده که برای ادامه مسیر دیپلماتیک فرصت بیشتری وجود دارد. با این حال، دو مسئله همچنان از موانع اصلی مذاکرات محسوب می‌شوند: اینکه کدام طرف نخستین گام را برای کاهش تنش بردارد و چه اقداماتی برای ایجاد اعتماد متقابل انجام شود.
آل‌ثانی همچنین خواستار مشارکت چین و کشورهای اروپایی به‌عنوان تضمین‌کنندگان احتمالی هر توافق شده است. این پیشنهاد با توجه به بی‌اعتمادی ایران نسبت به احتمال نقض توافق از سوی دولت ترامپ اهمیت دارد؛ نگرانی که به احتمال ازسرگیری جنگ پس از گذشت چند ماه از توافق مربوط می‌شود.