فتاح؛ روایت ورود ایران به باشگاه موشک‌های هایپرسونیک/ سرعتی ۱۵ برابر صوت؛ ویرانگر برای اهداف مدنظر در سرزمین دشمن
خبرآنلاین: در جریان دو جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه ایران توانست با قدرت موشکی و پهپادی، مقابل حملات اسرائیل و در جنگ دوم مقابل آمریکا و اسرائیل مقاومت کند. موشک‌ها و پهپادهایی که محصول ایران هستند و مسئول مقابله با حملات خارجی بودند و مسئولیت خود را هم طبق ماموریت انجام دادند.
خبرآنلاین قصد دارد در سلسله گزارش‌هایی به معرفی این موشک‌ها و پهپادها می‌پردازد. بخش‌های قبل که مربوط به معرفی موشک‌های خرمشهر ۴، سجیل، قدر، عماد و خیبرشکن بوده را در وبسایت خبرگزاری خبرآنلاین می‌توانید مطالعه کنید.
مافوق صوت برای غافلگیری
وقتی در آبان ۱۴۰۱ خبر ساخت یک موشک هایپرسونیک در ایران منتشر شد، هنوز جزئیات چندانی از این دستاورد در اختیار رسانه‌ها قرار نگرفته بود. شهید امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده وقت نیروی هوافضای سپاه، در آن زمان از ساخت موشکی خبر داد که به گفته او، علاوه بر سرعت بسیار بالا، امکان مانور در داخل و خارج از جو زمین را دارد. چند ماه بعد، این موشک با نام «فتاح» رونمایی شد تا یکی از تازه‌ترین محصولات برنامه موشکی سپاه به‌طور رسمی معرفی شود. مراسم رونمایی از فتاح صبح روز ۱۶ خرداد ۱۴۰۲ با حضور ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور وقت، و جمعی از فرماندهان نظامی برگزار شد.
از همان زمان روی زمان رسیدن این موشک به اسرائیل تاکید می‌شد؛ زمان‌های ۷ دقیقه، ۸ دقیقه و ۱۲ دقیقه برای رسیدن این موشک به اسرائیل بیان شد که هر کدام هم باشند، یک سرعت خیره‌کننده است. باشگاه خبرنگاران وابسته به صداوسیما در گزارشی نوشته بود: «در زمان رونمایی از موشک فتاح که چندان زمان زیادی نیز از آن نمی‌گذرد. شعاری به با عنوان ۱۲ دقیقه تا اسرائیل بر سر زبان‌ها افتاد و اصولا یکی از قابلیت‌های این موشک پیمودن این مسیر طولانی در چنین زمانی است.»
بر اساس مشخصاتی که نیروی هوافضای سپاه هنگام رونمایی اعلام کرد، فتاح موشکی دومرحله‌ای است که از سوخت جامد استفاده می‌کند. مرحله نخست وظیفه تأمین انرژی لازم برای پرتاب و رساندن موشک به سرعت موردنظر را بر عهده دارد. پس از آن، سرجنگی جدا شده و با استفاده از پیشران مستقل خود، مسیر حرکت را ادامه می‌دهد. در این بخش، موتور سوخت جامد با نازل متحرک به سرجنگی امکان می‌دهد جهت حرکت خود را تغییر دهد.
موشک فتاح از فاصله ۱۴۰۰ کیلومتری به‌سمت هدف شلیک می‌شود و زمانی توسط رادار سامانه تاد شناسایی می‌شود که درست در فاز میانی حرکت خود قرار دارد. با توجه به برد موشک‌های سامانه تاد این سامانه زمانی قادر به رهگیری موشک خواهد بود که هدف در فاز میانی حرکت خود قرار دارد و در زمانی قادر به شلیک است که موشک در فاز پایانی حرکت خود قرار دارد و چنانچه در این مرحله موشک قادر به تغییر مانورهای سنگین و دستیابی به سرعت‌های هایپرسونیک باشد؛ رهگیری آن برای سامانه پدافندی تقریباً غیرممکن خواهد بود.
سوخت جامد نیز از جمله ویژگی‌هایی است که در سال‌های اخیر در بخش مهمی از موشک‌های جدید ایران مورد استفاده قرار گرفته است. آماده‌سازی سریع‌تر، سهولت بیشتر در نگهداری و کاهش نیاز به فرایندهای پیچیده سوخت‌گیری پیش از پرتاب، از جمله مزیت‌های این نوع پیشران به شمار می‌رود. استفاده از این فناوری در کنار قابلیت مانور سرجنگی، فتاح را از نظر ساختار و عملکرد در ردیف موشک‌هایی قرار می‌دهد که با هدف دشوارتر کردن فرایند رهگیری توسعه پیدا کرده‌اند.
همچنین در پوشش بدنه موشک فتاح از مواد جاذب امواج رادار هم استفاده شده است که هم سبب کاهش برد مؤثر و هم سبب ایجاد خطا در محاسبات پدافندها می‌شود اما به‌عنوان یک فرض کمک‌کننده به تعادل مسئله، فرض می‌شود که فتاح در بیشترین برد سامانه دشمن کشف شود.
البته معرفی فتاح پایان کار نبود. در آبان ۱۴۰۲، نیروی هوافضای سپاه در جریان نمایشگاه دستاوردهای خود، نمونه دیگری از این خانواده را با نام «فتاح ۲» به نمایش گذاشت. این موشک از نظر نوع سرجنگی با نمونه نخست تفاوت دارد و در آن از فناوری سرجنگی گلایدکننده یا HGV استفاده شده است.
رونمایی از فتاح و پس از آن معرفی فتاح ۲، در مجموع نشان می‌دهد که برنامه موشکی ایران در کنار افزایش برد و قدرت تخریب، به سمت توسعه فناوری‌هایی حرکت کرده که هدف آنها افزایش سرعت، مانورپذیری و دشوارتر کردن رهگیری موشک‌هاست. مسیری که نیروی هوافضای سپاه آن را بخشی از تلاش برای تقویت توان بازدارندگی کشور می‌داند.
۲۹۲۹