احتمال زمین‌لرزه‌ای با شدت بیشتر در تهران همچنان وجود دارد؛ شایعات مربوط به انفجار حقیقت ندارد
علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در مصاحبه‌ای با خبرنگار مهر، به احتمال بروز زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر در تهران پس از ثبت سه لرزه کوچک در کمتر از ۲۴ ساعت، اشاره کرد. او بیان کرد که از عصر روز گذشته، در ساعت ۱۷:۴۳، سه زلزله جزئی در شرق تهران و در جهت شمال به جنوب این ناحیه به وقوع پیوسته است. این زمین‌لرزه‌ها در ساعات ۷:۲۸ و ۱۴:۰۲ امروز نیز ادامه یافته‌اند.
زلزله‌های اخیر تهران بر روی یک گسل مشخص رخ نداده‌اند
وی توضیح داد: بر اساس گزارش‌های مرکز لرزه‌نگاری کشور، این سه زلزله در راستای شمال به جنوب، از منطقه لواسان تا نواحی جنوبی‌تر از جمله پارک سرخه‌حصار شناسایی شده‌اند. نکته قابل توجه این است که این زمین‌لرزه‌ها به یک گسل واحد تعلق ندارند و به گسل‌های مختلفی مرتبط هستند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی یادآور شد که زمین‌لرزه‌ای که در لواسان اتفاق افتاده، بر روی گسل شمال تهران واقع شده است. در حالی که دو زمین‌لرزه دیگر که در بخش‌های جنوبی‌تر شرق تهران ثبت گردیده، هم با شمال و هم با جنوب گسل قصر فیروزه مرتبط می‌باشند. همچنین در محدوده جنوب بومهن و پردیس، گسلی نسبتاً بزرگ وجود دارد که دو لرزه یادشده هم با امتداد آن سازگار است و فعالیت این گسل به نظر می‌رسد که عامل وقوع این لرزه‌ها بوده باشد.
او افزود: بنابراین، بر اساس اطلاعات مرکز لرزه‌نگاری کشور، نمی‌توان هر سه زلزله را به یک گسل مشخص نسبت داد. همچنین باید ذکر کرد که اگر چه این زمین‌لرزه‌ها از نظر شدت کوچک به نظر می‌رسند، اما نباید آنها را بی‌اهمیت تلقی کرد، چراکه در جوار کلان‌شهر بزرگی همچون تهران رخ داده‌اند.
تکرار زلزله‌های تهران می‌تواند مقدمه‌ای برای زلزله‌ای بزرگ‌تر باشد
چنانچه شدت زمین‌لرزه‌ها روند افزایشی نداشته باشد و لرزه دیگری نیز ثبت نگردد، احتمال وقوع زلزله‌های بزرگ‌تر به مراتب کاهش می‌یابدبیت‌اللهی با اشاره به تجربیات قبل از وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ، اظهار داشت که تجربیات گذشته نشان می‌دهد در برخی مواقع، پیش از بروز زمین‌لرزه‌های بزرگ، لرزه‌های کوچکی رخ می‌دهند که ممکن است منجر به وقوع یک زلزله بزرگ در نهایت شوند.
او ادامه داد: البته معمولاً زمین‌لرزه‌هایی که در این حد، یعنی زیر ۳ ریشتر، رخ می‌دهند، لرزه‌های جزئی محسوب می‌شوند. سه زلزله اخیر تهران به ترتیب بزرگی‌های ۲.۶، ۲.۸ و ۳ داشته‌اند و ممکن است بسیاری از ساکنان حتی در نزدیک‌ترین نقاط به کانون این زمین‌لرزه‌ها، آنها را حس نکرده باشند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی درخصوص خصوصیات لرزه‌ای شرق تهران توضیح داد: شرق تهران منطقه‌ای فعال از نظر لرزه‌خیزی است؛ زیرا گسل‌های مشا، شمال تهران، قصر فیروزه و لویزان در این ناحیه واقع شده‌اند و گسل ایوانکی نیز در قسمت پایین‌تر امتداد دارد. این مجموعه گسل‌ها، منطقه‌ای با تراکم بالای گسل‌های فعال را شکل می‌دهند.
او تأکید کرد: به طور معمول و بر اساس مشاهدات، در اکثر اوقات سال، تعداد وقوع زمین‌لرزه‌ها در شرق تهران به طور قابل ملاحظه‌ای بیشتر از مناطق غربی و مرکزی تهران است و این موضوع جزء ویژگی‌های طبیعی فعالیت لرزه‌ای آن ناحیه به حساب می‌آید.
پیش‌بینی وقوع زلزله بزرگ در تهران غیرممکن است
بیت‌اللهی در مورد امکان وقوع زمین‌لرزه بزرگ‌تر پس از سه لرزه اخیر تهران گفت که با توجه به بزرگی زمین‌لرزه‌های یادشده، اگر وحشت‌زده زمین‌لرزه‌ای بزرگ‌تر با مقیاس کمی بیشتر از این لرزه‌ها ایجاد نشود، می‌توان concluded که احتمال وقوع زلزله بزرگ‌تر کاهش یافته است.
او اشاره کرد: معمولاً در شرایطی که تنش زیادی در یک منطقه شروع به تخلیه شود، توالی زمین‌لرزه‌ها ادامه می‌یابد و در چنین موقعیتی باید دقت و هوشیاری بیشتری داشته باشیم. البته در حال حاضر نیز باید توجه کامل به این مسأله داشت؛ زیرا تاریخ نشان داده است که گاهی همین لرزه‌های کوچک ممکن است به سلسله‌ای از زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر منجر شوند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی به این نکته اشاره کرد: با این حال، هیچ فردی در هیچ نقطه‌ای از جهان قادر به پیش‌بینی دقیق آنچه در آینده روی خواهد داد نیست. بنابراین، رویکرد منطقی این است که ضمن حفظ هوشیاری، از هر گونه پیش‌بینی قطعی درباره وقوع زمین‌لرزه اجتناب کنیم.
در سوابق ثبت‌شده از زمین‌لرزه‌های طبیعی، که ایستگاه‌های لرزه‌نگاری جهانی نیز آنها را ثبت می‌کنند، شکل موج زمین‌لرزه به وضوح با شکل موج انفجار قابل تمایز استاو افزود: بر اساس تجارب کارشناسانه از رفتار لرزه‌ای این ناحیه، اگر شدت زمین‌لرزه‌ها روند افزایشی نداشته باشد و رخدادی لرزه‌ای دیگر نیز ثبت نشود، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر به طور قابل توجهی کمتر به نظر می‌رسد.
بیت‌اللهی بر اهمیت توجه به فعالیت لرزه‌ای شرق تهران تأکید کرده و افزود که این منطقه، محل تلاقی گسل مشا با گسل شمال تهران و همچنین امتداد گسل‌های لویزان و قصر فیروزه است. در جنوب شرقی این ناحیه، گسل ایوانکی نیز قرار دارد. مجموع این گسل‌ها، پهنه‌ای بسیار فعال لرزه‌ای را ایجاد می‌کنند که باید همیشه مدنظر قرار گیرد.
زلزله‌های اخیر تهران طبیعی هستند؛ شایعات انفجار بی‌اساس است
او در پاسخ به برخی گمانه‌زنی‌ها مبنی بر اینکه آیا زمین‌لرزه‌های اخیر مرتبط با موج انفجار بوده، گفت: در سوابق ثبت‌شده از زمین‌لرزه‌های طبیعی، که ایستگاه‌های لرزه‌نگاری جهانی آنها را ثبت می‌کنند، شکل موج زمین‌لرزه به طرز واضحی با موج انفجار قابل شناخت است.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی یادآور شد: از نظر ویژگی‌های امواج لرزه‌ای، شامل امواج P و S که جزء ماهیت زمین‌لرزه‌های طبیعی به شمار می‌روند، رکوردهای مشابهی در انفجارها مشاهده نمی‌شود. علاوه بر این، امواج ناشی از انفجارها معمولاً با صداهای بلند و شدیدی در محیط اطراف همراه هستند.
بیت‌اللهی در پایان به توالی سه زمین‌لرزه از عصر روز گذشته تا صبح و ظهر امروز اشاره کرد و خاطرنشان کرد: این توالی نشان‌دهنده یک فعالیت لرزه‌ای طبیعی در شرق تهران است؛ منطقه‌ای که در بسیاری از ماه‌های سال نیز چنین رخدادهایی ثبت می‌شود. با این حال، هم‌زمانی این زمین‌لرزه‌ها با شرایط کنونی باعث بروز شایعاتی شده که بی‌پایه و اساس به نظر می‌رسد.