پای مجسمه امپراتور روم در اسکاتلند کشف شد؛ اما سرنوشت سایر اجزاء آن چیست؟

مطابق با اطلاعات منتشر شده در لایو ساینس، از یک مجسمه بزرگ و دیدنی متعلق به امپراتور روم در اسکاتلند تنها یک پای راست از جنس برنز به جا مانده است. محققان با مطالعه این قطعه و شواهد تاریخی موجود، تلاش کردند تا تصوری از شکل و شمایل اصلی مجسمه‌ای که بیش از ۱٬۸۰۰ سال پیش در جنوب اسکاتلند درست شده بود، به دست آورند. اما دلیل اینکه رومی‌ها این مجسمه را هنگام ترک آن ناحیه به دقت از هم جدا کردند و مصیر باقی‌مانده پیکره چه شد، همچنان مشخص نیست.

این قطعه که به‌عنوان «پای میلزینگتون» (Milsington Leg) نامیده می‌شود، در سال ۱۸۲۰ در دل یک مرداب کشف گردید. پای برنزی و بخش ساق این مجسمه با لایه‌ای طلا پوشش داده شده و تنها نمونه‌ای از یک مجسمه عظیم مربوط به امپراتوری روم است که تا به امروز در اسکاتلند پیدا شده است. متخصصان اعتقاد دارند که تاریخ ساخت این اثر به حدود سال ۱۴۰ میلادی برمی‌گردد.

در گذشته، محققان بر این باور بودند که این پای برنزی به احتمال زیاد از شهر یورک در انگلستان به اسکاتلند آورده شده، جایی که رومی‌ها در سال ۷۱ میلادی آن را با نام اِبوراکوم (Eboracum) تأسیس نمودند. اما با پیشرفت تحقیقات در خصوص مرزهای شمالی امپراتوری روم، این فرضیه تغییر یافت. آنها دریافتند که رومی‌ها معمولاً در دژهای مرزی خود مجسمه‌های سوار بر اسب را بنا می‌کردند.

اکنون پژوهشگران فرضیه دارند که پای میلزینگتون به مجسمه‌ای تعلق دارد که امپراتور آنتونینوس پیوس را سوار بر اسب به نمایش می‌گذاشت. این مجسمه احتمالاً به تندیس معروف مارکوس آئورلیوس در رم شباهت زیادی داشته که یکی از آثار بارز مجسمه‌های سوارکاری در دوران روم به شمار می‌رود.

آنتونینوس پیوس بین سال‌های ۱۳۸ تا ۱۶۱ میلادی بر امپراتوری روم حکمرانی کرد و بعد از هادریان بر سر کار آمد. هادریان قبلاً یک دیوار دفاعی در شمال بریتانیا برای حفاظت از مرزهای امپراتوری بنا کرده بود، اما آنتونینوس پیوس سیاست‌گذاری گسترش سرزمین را در پیش گرفت و به فرماندار روم در بریتانیا دستور داد که به سمت شمال حرکت کرده، بخش‌های جنوبی اسکاتلند را تسخیر کند و دیواری دیگر به نام دیوار آنتونین را بسازد.

پس از درگذشت آنتونینوس پیوس، رومی‌ها دیوار آنتونین را بدون دفاع گذاشته و از اسکاتلند عقب‌نشینی کردند. پژوهشگران بر این باورند که آنها در این زمان، مجسمه‌ها و آثار با ارزشی که در این ناحیه برپا کرده بودند را با خود حمل کرده‌اند.

بررسی‌های صورت گرفته بر روی پای میلزینگتون قبل از اینکه در موزه ملی اسکاتلند به نمایش درآمد، اطلاعات مهمی در خصوص فرایند جداسازی مجسمه در اختیار قرار داد. به نظر می‌رسد که روی سطح برنز هیچ نشانی از بریدگی وجود ندارد، که این مسئله دلیلی بر این است که این قطعه با دقت و احتیاط از بدنه اصلی مجسمه جدا شده، نه با ضربه یا ابزار برش.

این یافته‌ها با نمونه‌هایی که به‌واسطه جنگ‌ها یا از پس از صدور حکم رسمی برای نابودی یاد و یادگار یک امپراتور تخریب می‌شدند، تفاوت دارد. در این شرایط، معمولا افراد به‌طور عمدی تندیس‌ها را خرد کرده یا برای بازیافت فلز آنها را به قطعات کوچکتر تقسیم می‌کردند.

تأیید منبع اسکاتلندی این قطعه، به متصدیان موزه ملی اسکاتلند این امکان را داده که دیدگاهی عمیق‌تر درباره آنتونینوس پیوس و سیاست‌های توسعه‌ای او به دست آورند.

فریزر هانتر، متصدی ارشد هنر پیشاتاریخ و باستان‌شناسی روم در موزه ملی اسکاتلند، اظهار می‌دارد که این کشف به طور قابل توجهی دیدگاه محققان در مورد دومین تلاش امپراتوری روم برای فتح اسکاتلند را دگرگون می‌کند. او بیان می‌کند که لشکرکشی آنتونینوس پیوس برای امپراتور از اهمیت بالایی برخوردار بود و احتمالاً ایجاد یک مجسمه بزرگ در این ناحیه، ابزاری برای گرامیداشت این پیروزی و نمایش قدرت روم محسوب می‌شد.

با این حال، یک سوال کلیدی هنوز بی‌پاسخ مانده است: باقی‌مانده‌های دیگر مجسمه ک đâu؟ پای برنزی تنها جزئی کوچک از یک اثر بزرگ محسوب می‌شود و محققان تا کنون هیچ علامتی از سایر قسمت‌های پیکره پیدا نکرده‌اند.