کوشش محققان برای فهم زبان پرندگان / آوازهای پرندگان صرفاً ترکیبی از صداهای بیمعنی نیستند
براساس گزارش خبرآنلاین، جولی الی، محقق حوزه رفتارشناسی حیوانات در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، بهمدت بیش از ده سال به بررسی رفتارهای اجتماعی و صداهای سهره راهراه (Zebra Finch) پرداخته است. او با ضبط هزاران صدای این پرندگان و ترکیب تکنیکهای یادگیری ماشین با آزمایشهای رفتاری، در تلاش بوده تا ارتباط بین صداهای مختلف و شرایطی که در آنها تولید میشوند را شناسایی کند.
الی با تحلیل رفتار پرندگان توانستهاست نوعی فرهنگ لغت صوتی از صداهای آنان ایجاد کند. اما برای تأیید صحت این دستهبندی، به آزمایشهایی نیاز داشت که ثابت کند خود پرندگان نیز قادر به تمایز بین این صداها هستند.
بهمنظور بررسی این موضوع، الی آزمایشی طراحی کرد که در آن خود پرندگان نقش اصلی را ایفا میکردند.
در این آزمایش، پرندگان در قفسی قرار میگرفتند که شامل یک دکمه یا حسگر مادون قرمز بود. با نوک زدن به آن، یکی از صداهای ضبط شده سایر سهرهها پخش میشد. پژوهشگران هر روز یک صدا را بهعنوان صداي پاداشدهنده انتخاب میکردند. اگر پرنده صدای مشخصشده را تا پایان گوش میداد، به دانه دسترسی پیدا میکرد در حالی که شنیدن صداهای دیگر هیچ پاداشی به همراه نداشت.
پرندگان به مرور زمان یاد میگرفتند که کدام صدا منجر به دریافت غذا میشود. معمولاً آنها صداهای نامرتبط را قطع کرده و به دنبال آوای موردنظر بودند. این آزمایش به پژوهشگران این امکان را داد که بررسی کنند آیا دستهبندی صوتی آنها با تمایزهایی که پرندگان در ارتباطات خود میشناسند، همراستا است یا خیر.
با این حال، نتیجهای که بیش از همه حائز اهمیت بود زمانی مشخص شد که الی و همکارانش پی بردند پرندگان گاهی صداهایی را که از لحاظ معنایی به یکدیگر نزدیک بودند، بهطرز نادرستی تشخیص میدادند. این یافته نشاندهنده این بود که سهرهها احتمالاً تنها به ویژگیهای آکوستیکی صداها پاسخ نمیدهند بلکه بخشی از معنای ارتباطی آنها را نیز شناسایی میکنند.
الی بر این باور است که پرندگان، بهواسطه وابستگی عمیق به ارتباطات صوتی، یکی از نخستین گروههای جانوری هستند که انسان بهطور هدفمند قادر به برقراری ارتباط صوتی با آنها میشود.
برخی گونهها مانند طوطیها و مرغهای مقلد، قابلیت قابلتوجهی در تقلید صداهای دیگر دارند. طوطیها حتی میتوانند در شرایط خاص، صداهای انسانی را به کار ببرند. این رفتار نشاندهنده آن است که تقلید صوتی در برخی از این گونهها میتواند فراتر از تکرار ساده صدا باشد.
آیا امکان گفتوگو با پرندگان وجود دارد؟
به نظر الی، بهواسطه استفاده گسترده پرندگان از صدا برای برقراری ارتباط، این احتمال وجود دارد که آنها بتوانند از نخستین گونهها باشند که انسان امکان تعامل صوتی هدفمند با آنها را پیدا میکند. با این حال، او تأکید میکند که صحبت کردن با پرندگان به معنای تسلط بر یک زبان مشترک مشابه زبان انسانها نیست.
پژوهشگران هنوز باید نحوه ترکیب صداها، ترتیب پاسخها و ارتباط میان آواها و حرکات بدن پرندگان را به شکل بهتری درک کنند. همچنین رمزگشایی صدای یک گونه، لزوماً به معنای توانایی ارتباط با گونههای دیگر نیست.
الی در مصاحبهای با وبسایت Live Science ابراز امیدواری کردهاست که با پیشرفت در زمینه هوش مصنوعی و رباتیک، در حدود ۱۰ سال آینده به سطحی از ارتباط صوتی میان انسان و برخی گونههای پرندگان دست یابیم.
او که در سال ۲۰۲۶ جایزه چالش Coller Dolittle را بهخاطر پژوهشهایش در زمینه ارتباط دوسویه میان گونهها دریافت کرده، بر این باور است که مطالعه رفتار حیوانات میتواند دیدگاه انسان را نسبت به هوش و تواناییهای شناختی موجودات دیگر تغییر دهد.
۵۸۵۸