هرچند برخی دیگر از کارشناسان تأثیر بحران انرژی بر بازار انواع کالا را چندان بالا نمیدانند و برخی دیگر تأثیر صعود قیمت انرژی بر کالاهای مختلف را متفاوت میدانند اما درحالحاضر اتحادیه اروپا نرخ تورم انرژی را بالای ۴۰ درصد اعلام کرده و برخی کشورهای اروپایی خبر میدهند که پس از صعود قیمت انرژی، نرخ تورم شان دورقمی شده است.
نرخ تورم انرژی از ۴۰ درصد عبور کرد
براساس آخرین آمارهای منتشرشده از سوی مرکز آمار اتحادیه اروپا، افزایش قیمت جهانی حاملهای انرژی نرخ تورم بخش انرژی اتحادیه اروپا را به بالای ۴۰ درصد افزایش داده است. قیمت گاز با افزایش بیش از ۵۱ درصدی بیشترین نقش را در افزایش تورم بخش انرژی اروپا داشته و بعد از آن سوختهای مایع با ۴۵ درصد و برق با حدود ۳۰ درصد قرار دارند.
با توجه به اینکه افزایش قیمت حاملهای انرژی نقشی اساسی در افزایش قیمت هزینههای بخش تولید و مصرفکنندگان در اروپا دارد، نرخ تورم عمومی نیز در اتحادیه اروپا در آستانه دورقمیشدن قرار گرفته است.
درواقع قیمت انرژی و برخی اقلام غذایی بهواسطه جنگ بین روسیه و اوکراین و نیز واکنش دیگر تولیدکنندگان به این واقعه افزایش یافته است و این افزایش به سایر کالاها هم منتقل شده و قیمت بسیاری از کالاهای دیگر را هم افزایش داده است. تا جایی که در ماههای اخیر، تورم محاسبهشده برای بسیاری از کشورها رکوردهای جدیدی به خود دیده است.
بااینحال بنا به گفته کارشناسان و فعالان اقتصادی تبعات این بحران محدود به اروپا نخواهد بود و همه جهان خود را برای رویارویی با تورم ناشی از آن آماده میکنند.
مواد اولیه و کالاهای وارداتی بهزودی گران میشوند
علیرضا کلاهیصمدی، رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی، در گفتوگو با «شرق» درباره تورم پیشروی کالاهای وارداتی ایران، میگوید: بهطورکلی شاهد تورمی عمومی در دنیا هستیم و قیمت تجهیزات صنعتی و بسیاری از کالاهایی که وارد میکنیم، افزایش پیدا کرده است. تورم انرژی نیز به خودی خود خاص تلقی میشود، چون همواره موجب افزایش تورم عمومی میشود. به این دلیل که هر فعالیت اقتصادی انرژی لازم دارد از حملونقل مواد اولیه و تجهیزات برای مونتاژ تا خود فعالیتهای ساخت و تبدیل کالاهای صنعتی همه انرژیبر هستند. این یعنی قیمت محصولات وارداتی ما بار دیگر اثر خواهد پذیرفت ولی طبیعتا کالاهایی که مستقیم به نفت و سایر انواع انرژی وابسته هستند تورم قیمتی بیشتری تجربه میکنند.
این عضو اتاق بازرگانی اعتقاد دارد که ایران امروز درحال پرداخت تاوان اشتباهات و بیبرنامگیهای اقتصادی است؛ چراکه برعکس تمام همسایههای جنوبی ایران که از جهش قیمت انرژی منتفع میشوند و درحال تجربه یک شکوفایی اقتصادی هستند، به علت ندانمکاریهای 20ساله و عدم سرمایهگذاری در زمینه نفت و گاز، در کنار نبود برنامهریزی برای تهیه امکانات فروش برق و گاز و... و حتی تولید رمزارز، ایران نتوانسته از آخرین دوران رونق سوختهای فسیلی بهرهمند شود.
به گفته کلاهیصمدی ایران در حوزه پتروشیمی که انرژی در آن مادهای اولیه محسوب میشود، هم واردکننده و هم صادرکننده است، ولی به علت نداشتن استراتژی توسعه متوازن، در توسعه زنجیره ارزش پتروشیمی موفق نبوده و ارزش افزوده تولیدات ایرانی بسیار پایین است. این در حالی است که متوسط قیمت صادرات کشور عربستان صعودی 50 درصد بیشتر از ایران و متوسط قیمت صادرات کره جنوبی حتی به سهبرابر ایران میرسد.
او تأکید میکند: بنابراین واردات ایران گرانتر خواهد بود اما اینکه شیب افزایش قیمت کالاهای صادراتی ایران بیشتر بوده یا کالاهای وارداتی را دقیق نمیدانم.
به گفته رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی، در مقابل ایران در کامودیتیهای انرژیبر مثل فلزات و... بیشتر صادرکننده است تا واردکننده. ضمن اینکه هرچه کالایی از نظر فناوری پیچیدهتر شود، مصرف انرژی آن کاهش پیدا میکند، ایران هم بیشتر واردکننده کالاهایی با پیچیدگی و فناوری بالاتر است.
کدام کالاها بیشتر از تورم انرژی متأثر میشوند؟
محمدرضا نجفیمنش، دبیر انجمن سازندگان قطعات خودرو نیز نظری مشابه کلاهی صمدی دارد.
او به «شرق» میگوید مسلما اگر خود انرژی در تولیدات بهعنوان ماده اولیه لحاظ نشود، ممکن است نقش چندانی در قیمت کالا نداشته باشد و چندان احساس نشود اما درباره کالاهایی که انرژی ماده اولیه آنهاست، تأثیرگذاری و افزایش قیمت چشمگیر است، مثلا پتروشیمیها که نفت مادهاولیهشان است، قیمت محصول نهاییشان افزایش پیدا میکند، ولی در همین زمان شاهدیم که کالایی مثل فولاد، با اینکه انرژی در تولیدش نقش پررنگی دارد، دچار کاهش قیمت شده است.
نجفیمنش ادامه میدهد: پس قیمت کالاهایی که انرژی در فرایند تولید آنها نقش دارد، چندان افزایش نخواهد یافت اما جایی که بهعنوان مواد اولیه است، موجب افزایش قیمت کالا میشود و درواقع وضعیت صنایع مختلف بسیار متفاوت پیش خواهد رفت و نمیتوان یک حکم کلی برای آن صادر کرد.
به باور او با افزایش قیمت انرژی مؤثر در فرایند تولید برای مثال افزایش قیمت برق کارخانههای خارجی، قیمت محصول نهایی تأثیر چندانی نخواهد پذیرفت، چون کل تأثیر برق در تولید یک تا دو درصد است، با این فرض با 10 درصد افزایش قیمت برق، تأثیر برق در قیمت نهایی بهجای یک درصد، حدود 1.1 درصد خواهد شد که اصلا احساس نمیشود.
آنطورکه نجفیمنش میگوید خلاف آنچه گاه در داخل به گوش میرسد، افزایش چندده برابری قیمت انرژی و برق در کشورهای اروپایی اغراقآمیز است و افزایش قیمت به اندازهای نیست که در قیمت نهایی تولید چندان احساس شود. ضمن اینکه نوسانات در بازار جهانی همیشه بوده و خواهد بود و درنهایت بازار خود را بالانس و متعادل خواهد کرد.
افزایش قیمت حملونقل کالا از پاییز پیشرو
مهدی پورقاضی، رئیس سابق کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی تهران، معتقد است تورم کالاهای وارداتی دور از انتظار نیست.
او به «شرق» توضیح میدهد: قیمت جهانی انرژی بالا رفته و به تبع آن تمام کالاها از کالاهای صنعتی تا کشاورزی دچار افزایش قیمت میشوند. این افزایش قیمت حتی روی قیمت خدمات هم اثر خواهد داشت، اما بیش از همه تأثیر خودش را در حملونقل خواهد گذاشت و با توجه به این شرایط گرانی اجتنابناپذیر خواهد بود و نمیتوان کالاها را با قیمت قبل تهیه کنیم.
از نگاه او تمام کالاهای وارداتی گران شده و بیشک در داخل هم گران به دست مصرفکننده خواهد رسید، ولی قدرت رقابتپذیری تغییری نخواهد کرد، چون کالا تقریبا به یک اندازه در تمام کشورها افزایش پیدا میکند؛ بنابراین درنهایت کسی که از این بابت آسیب خواهد دید، مصرفکننده نهایی کالا در داخل است.
پورقاضی معتقد است که بهزودی در صنایع انرژیبر مثل پتروشیمی، شیشه، فولاد و... بیش از بقیه افزایش قیمت احساس خواهیم کرد؛ هرچند افزایش قیمت برای مصرفکننده داخلی همین حالا هم احساس میشود.
او با تأکید بر اینکه با آغاز فصل سرما یعنی از آبان و آذر ایران در بازار داخل اثر مشکلات انرژی جهان را بهطور حاد احساس خواهد کرد، ادامه میدهد: گرچه معاملات ایران با اروپا بهطور مستقیم زیاد نیست، اما افزایش قیمت انرژی در تمام جهان اتفاق میافتد و کمتربودن معاملات ایران با اروپا در برابر افزایش قیمت ناشی از بحران انرژی در اروپا، مصونیت ایجاد نمیکند.
افزایش مضاعف هزینهها برای تولیدکنندگان ایرانی
پیام الیاسکردی، کارشناس بازار سرمایه هم در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت صنایع انرژیبر در بازار سرمایه، با توجه به تورمی انرژی پیشرو، به «شرق» توضیح میدهد: «قطعا قیمت نفت و گاز دستخوش تغییراتی خواهد شد، ولی برای داشتن یک تحلیل بهتر، باید نفت و گاز را از یکدیگر جدا کرد؛ نفت قابلیت انتقال راحتتری به تمام دنیا دارد و شاید کشورهای عربی بتوانند در کنترل قیمت انرژی در این زمینه به داد اروپا و جهان برسند اما درباره گاز و انتقال آن وضعیت بسیار سختتر است».
به گفته او هرچند قیمتهای جهانی از جمله کامودیتیها از سقف خود فاصله گرفتهاند و آرامآرام مشکل بخش عرضه درحال حلشدن است اما ایران باید درباره کالاهایی که مونتاژی هستند یا مواد اولیهشان وارداتی است فکری بکند و باید با یک برنامهریزی دقیق خود را نجات دهد.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید میکند: از کلمه نجات استفاده میکنم، چون فشار تورم جهانی بر ایران بیشتر از سایر دنیاست و ایران درگیر تحریم است و ادامهیافتن تحریم شرکتهای ایرانی را دچار استهلاک میکند؛ چراکه مواد اولیه را باید نهتنها با قیمت جهانی که مشمول تورم شده بخرد، بلکه 20 تا 30 درصد هم هزینه تحریم به آن اضافه میشود. این مسئله فشار بسیاری روی تولیدکنندگان داخلی و به تبع آن مصرفکنندگان ایرانی میآورد».
شرق
نظرات کاربران