در میان رقابت فزاینده میان ایالات متحده و چین، موضوع برتری جنگندههای پنهانکار نسل پنجم به طور مکرر مطرح میشود. نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین با اتکا به جنگنده J-20 موسوم به «اژدهای قدرتمند» (Mighty Dragon) فعالیت میکند، در حالی که نیروی هوایی آمریکا مجهز به F-22 رپتور و همچنین F-35 لایتنینگ ۲ در هر سه شاخه نظامی است. علیرغم اینکه جنگندههای آمریکایی مزایای تکنولوژیکی خود را دارند، اما J-20 در یک حوزه کلیدی توانسته است برتری خاصی کسب کند.
برتری چشمگیر در تولید جنگنده J-20 چین
جنگنده J-20 که در ناتو با نام «فاگین» (Fagin) شناخته میشود، با کمک نیروی انسانی گسترده چین، به راحتی از F-22 رپتور (Raptor) و F-35 لایتنینگ ۲ (Lightning II) در زمینه تولید پیشی گرفته است. بر اساس پیشبینی انستیتوی سلطنتی خدمات متحد (RUSI)، یک اندیشکده بریتانیایی، انتظار میرود تا پایان سال ۲۰۲۵، نرخ تولید J-20 به حدود ۱۲۰ فروند در سال برسد و حدود ۳۰۰ فروند از این «اژدهایان قدرتمند» در حداقل ۱۳ هنگ نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق (PLAAF) به عملیات درآورده شوند. این ارقام ممکن است حتی بیشتر باشند، چرا که تعداد قابل توجهی از جنگندههای جدید هنوز در نوبت تحویل به یگانها قرار دارند.
نخستین نمونه اولیه جنگنده J-20 با شماره دم «۲۰۰۱» در تاریخ ۲۱ دی ماه سال ۱۳۸۹ (۱۱ ژانویه ۲۰۱۱) به پرواز درآمد و به این ترتیب، ورود چین به دنیای جنگندههای پنهانکار را به غرب معرفی کرد. تولید اولیه این جنگنده با نرخ پایین (LRIP) در آذر ماه سال ۱۳۹۴ (دسامبر ۲۰۱۵) آغاز گردید و تولید انبوه پس از نهایی شدن طراحی در مهر ماه سال ۱۳۹۶ (اکتبر ۲۰۱۷) از سرباز شد. نیروی هوایی چین رسماً در تاریخ ۱۸ اسفند ماه سال ۱۳۹۵ (۹ مارس ۲۰۱۷) «اژدهای قدرتمند» را وارد خدمت نمود و نخستین واحد عملیاتی آن تا بهمن ماه سال ۱۳۹۶ (فوریه ۲۰۱۸) به فعالیت پرداخت.
دلایل تأخیر در تولید جنگندههای پنهانکار آمریکایی
در مقایسه با آمار چین، تولید جنگندههای پنهانکار در ایالات متحده با مشکلات قابل توجهی مواجه است. مجموع تولید F-22 رپتور تنها به ۱۸۷ فروند میرسد که این نیز به دلایل خاصی متوقف شده است. این جنگندهها بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۱ تولید شدند و میانگین تولید آنها به ۱۲.۴ فروند F-22 در سال میرسد. یکی از دلایل اصلی این افت تولید، تصمیم «باب گیتس» (Bob Gates)، وزیر دفاع پیشین ایالات متحده در سال ۲۰۰۹ بود که به خاطر دوراندیشی نداشتن، برنامه F-22 را پس از تولید تنها ۴۹ درصد از تعداد برنامهریزی شده متوقف کرد.
در رابطه با آمار تولید F-35 لایتنینگ ۲، اگر چه این ارقام نسبت به F-22 بیشتر است، اما همچنان مشکلاتی را به همراه دارد. بر اساس آمار فروردین ماه سال ۱۴۰۴ (آوریل ۲۰۲۵)، بیش از ۱,۳۴۵ فروند F-35 تولید شده و تعداد بیشتری نیز در روند ساخت هستند، زیرا ۱۶ مشتری خارجی به جز ارتش آمریکا نیز این هواپیما را سفارش دادهاند. با این حال، به دلیل اینکه تولید F-35 دو دهه پیش شروع شده، این آمار به طور متوسط تنها ۶۷.۲۵ فروند F-35 در سال را نشان میدهد که به زحمت از نصف ۱۲۰ فروند J-20 سالانه که در بخش قبلی ذکر شد، بیشتر است. عاملی که محدودیت در نرخ تولید F-35 را ایجاد میکند، فرآیند پیچیده و بسیار پرهزینه تدارکات پنتاگون است که قابل مقایسه با شیوههای سریع و مؤثر در دوران جنگ جهانی دوم و جنگ کره نیست. در عین حال، چین به تولید J-20 و J-35 به طور مداوم ادامه میدهد.
نظرات کاربران