براساس گزارش خبرنگار مهر، در روزهای پایانی تابستان ۱۴۰۵ در بازار پارچه تهران، فعالیتهای خرید و فروش ادامه دارد، اما این بازار دیگر شلوغی و رونق سابق را ندارد. فروشگاهها مملو از فروشندگان هستند که در کنار طاقههای پارچه ایستادهاند، مشتریان به بررسی قیمتها مشغولاند و چند طاقه را لمس و با یکدیگر مقایسه میکنند، اما در بسیاری از مواقع بدون انجام خرید، مغازه را ترک میکنند. در حال حاضر، فقط موضوع قیمت پارچه در کانون توجه نیست؛ هر فروشنده آگاه است که افزایش قیمت هر متر پارچه بهزودی در قیمتگذاری شلوار، مانتو، پیراهن یا پرده متجلی خواهد شد.
تحقیقات میدانی خبرنگار مهر نشاندهنده آن است که افزایش هزینه مواد اولیه، چالشهای مربوط به واردات، ثبت سفارشات، هزینههای حملونقل و تولید و همچنین کاهش قدرت خرید مردم، از مهمترین مشکلات مطرحشده توسط فعالان این بازار است. ولدخانی، ریاست اتحادیه پارچه تهران، نیز بر افزایش هزینه مواد اولیه و محدودیتهای وارداتی بهعنوان یکی از عوامل اصلی فشار بر این بازار تأکید کرده و نسبت به تضعیف تولید داخلی در برابر کالای قاچاق هشدار داده است.
چگونگی تأثیر قیمت پارچه بر قیمت شلوار
وقتی بحث قیمت پارچههای پرمصرف در یکی از راستههای بازار به میان میآید، فروشندگان از افزایش قیمت پارچههای جین، فاستونی، مازراتی و حریر در مقایسه با سال گذشته خبر میدهند.
مطالعه قیمتهای روز بازار پارچه در تهران نشان میدهد که نرخ پارچههای پرمصرف بسته به نوع، کیفیت و محل عرضه تفاوتهای چشمگیری دارد. در بازار خردهفروشی، قیمت هر متر پارچه کرپ مازراتی معمولی حدود ۵۵۰ تا ۶۶۰ هزار تومان، مازراتی خارجی در حدود ۷۵۰ هزار تومان و سوپر مازراتی بین ۷۰۰ تا ۸۳۰ هزار تومان تعیین شده است. پارچههای لینن نیز با توجه به نوع و کیفیت، قیمتهایی از چندصد هزار تومان به ازای هر متر دارند و انواع سوزندوزی و کارشده بهمراتب گرانتر هستند؛ بهعنوان مثال، قیمت یک متر لینن سوزندوزی هندی در تهران به حدود ۴۷۵ هزار تومان میرسد.
در حوزه پارچههای تریکو و لباسپوش، قیمت عمدهفروشی برخی اقلام بهصورت کیلویی اعلام میشود؛ مثلاً، قیمت تریکو اسپان حدود ۹۰۰ هزار تومان، ریون حدود یک میلیون تومان، پنبه نخ ۳۰ تیشرتی در حدود یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان، پنبه ماکان بهطور تقریبی یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان، ونیز حدود ۸۵۰ هزار تومان و مخمل پورشه به قیمت حدود ۷۵۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم عرضه میشود. همچنین، پارچههای غواصی بسته به نوع و کیفیت، قیمتهایی در بازه یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان در هر کیلو دارند.
فعالان بازار بر این نکته تأکید دارند که قیمت نهایی در بازار تهران تحت تأثیر عواملی همچون عرض پارچه، کیفیت نخ و بافت، کشور تولیدکننده، رنگ و طرح، و همچنین حجم خرید قرار دارد؛ بنابراین، قیمتهای اعلامشده باید بهعنوان حدود معمول بازار در ماه پایانی تابستان در نظر گرفته شوند و نه بهعنوان نرخ ثابت برای همه فروشگاهها.
این افزایش قیمت را باید در مراحل بعدی نیز بررسی کرد؛ جایی که پارچه به کارگاه خیاطی و سپس به ویترین لباسها منتقل میشود.
یکی از فعالان بازار به روند تولید شلوار جین اشاره کرده و میگوید که هزینه تولید این محصول از حدود ۸۰۰ هزار تومان در سال گذشته به تقریباً ۲.۳ میلیون تومان افزایش یافته است. بررسیهای موجود در بازار و میان عرضهکنندگان نیز نشاندهنده این است که شلوار جین در سطوح قیمت مختلف به بازار عرضه میشود و در نمونههای معمولی و متوسط، قیمتهای بالای دو میلیون تومان امری غیرعادی نیست.
دادههای مربوط به قیمت پوشاک نشان میدهند که متوسط قیمت «شلوار مردانه» بهطور تقریبی ۲ میلیون و ۸۷ هزار تومان ثبت شده است. البته این عدد میانگین یک شاخص قیمتی است و با قیمت هر مدل در بازار مشابه نیست.
در بازار آنلاین نیز نمونههایی از شلوار جین زنانه به قیمت حدود ۱.۹۸ میلیون تومان و تیشرت زنانه از ۵۳۰ هزار تومان تا یک میلیون تومان در دسترس قرار دارد. بنابراین، اگر اقلام ضروری مانند یک شلوار جین، یک تیشرت و یک لباس دیگر را در کنار هم در نظر بگیریم، هزینه یک خرید معمولی برای خانواده بهسرعت به چند میلیون تومان میرسد.
مشتری هست، اما خرید کاهش یافته است
در بازار پارچه، این تغییرات در رفتار مشتریان به وضوح نمایان است. فروشندهای که در سالهای گذشته میتوانست با نمایش چند مدل، مشتری را به خرید تشویق کند، حالا بیشتر با این پرسش مواجه است: «آیا گزینه ارزانتری ندارید؟»
معمولاً مشتریان تعدادی از مغازهها را بررسی کرده و قیمتها را مقایسه میکنند. برخی از آنها خرید خود را به تعویق میاندازند و گروهی دیگر به سراغ مدلهای ارزانتر میروند. در حقیقت، موضوع فقط افزایش قیمت نیست؛ ترکیب قیمتهای بالاتر و درآمدهای محدودتر، تعداد اقلامی که هر خانواده در هر نوبت خرید میکند را کاهش داده است.
این مشکل همچنین در بازار شب عید نیز محسوس بود؛ بهطوریکه با وجود حضور مردم در مراکز خرید، فروشندگان از کاهش فروش و حساستر شدن مشتریان نسبت به قیمتها گلایه داشتند.
واردات؛ آیا حمایتی برای تولید یا صرفاً هزینههای بیشتر؟
در سوی دیگر داستان، سیاستهای واردات قرار دارند. رئیس اتحادیه پارچه تهران نیاز سالیانه کشور به پارچه را تقریباً ۸۰۰ هزار تن اعلام کرده است. در همین حال، آمار انجمن صنایع نساجی نشان میدهد که واردات رسمی پارچه در ده ماهه سال ۱۴۰۴ حدود ۲۷۰ میلیون دلار بوده، در حالی که این عدد در سال ۱۴۰۳ به ۷۷۵ میلیون دلار و در سال ۱۴۰۲ به ۶۷۵ میلیون دلار رسیده است. با احتساب حدود ۴۵۰ میلیون دلار واردات از طرق غیررسمی، مجموع واردات به تقریبا ۷۲۰ میلیون دلار میرسد.
این ارقام نشاندهنده این است که کاهش واردات رسمی لزوماً به معنای کاهش حضور کالای خارجی در بازار نیست. فعالان صنعت بر این نکته تأکید دارند که پارچه برای بسیاری از تولیدکنندگان پوشاک، ماده اولیهای ضروری است و محدودیت در واردات آن میتواند به افزایش هزینه تولید منجر شود. از طرف دیگر، افزایش قیمت کالاهای داخلی نسبت به نسخههای خارجی امکان قاچاق را افزایش میدهد.
علاوه بر سیاستهای واردات، هزینههای مربوط به مواد اولیه، انرژی، حملونقل، ماشینآلات و مشکلات تأمین ارز نیز بر قیمت تمامشده تأثیر دارد. ادامه این چالشها باعث شده است که دولت برای تأمین برخی مواد اولیه نساجی، مانند الیاف، نخ و پارچه، اقداماتی موقت در راستای واردات انجام دهد.
تولید داخلی وجود دارد، اما ارزان تولید کردن مهمتر است
از طرفی، نمیتوان بیان کرد که ایران توانایی تولید پارچه ندارد. بهعنوان نمونه، مسئولان حوزه مد و لباس در آذربایجان غربی اعلام کردهاند که یکی از واحدهای نساجی این استان حدود ۲۵ درصد پارچه جین مورد نیاز کشور را تأمین میکند.
در واقع موضوع تنها تعداد کارخانهها نیست؛ بلکه اینکه کارخانههای تولیدی داخلی با چه هزینهای فعالیت میکنند و آیا توانایی ارائه محصولات خود با قیمت رقابتی به بازار را دارند یا خیر، اهمیت دارد. اگر ماشینآلات فرسوده باشند، هزینه مواد اولیه بالا باشد و قیمت انرژی و نقدینگی هم زیاد باشد، حتی یک تولیدکننده با کیفیت نیز در نهایت با چالشهای قیمت تمامشده مواجه خواهد شد.
چکهایی که برگشت میخورند
از سوی دیگر، برای شناسایی تأثیر رکود در بازار پارچه، نمیتوان تنها به تعداد مشتریان توجه کرد. بخشی از این اثر در معاملات مدتدار و چکها مشهود است. رئیس اتحادیه پارچه تهران میگوید که در ماههای گذشته برخی فعالان صنفی با مشکلاتی از جمله چکهای برگشتی و کمبود نقدینگی روبهرو شدهاند. این موضوع در زنجیره پوشاک از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا وقتی تولیدکننده لباس فروش خود را با تأخیر انجام میدهد، پرداخت هزینه پارچه نیز به تعویق میافتد و عمدهفروش برای خریدهای بعدی با کسری نقدینگی مواجه میشود.
در نهایت، افزایش قیمتها تنها یک معضل قیمتی نیست؛ بلکه میتواند به تهدیدی برای سرمایه در گردش در کل زنجیره تبدیل شود.
نقطه آخر؛ مشتری
اکنون اگر از بازار پارچه چند قدم جلوتر برویم، به ویترین پوشاک میرسیم؛ جایی که تأثیر تمامی این هزینهها بر روی مشتری بهطور ملموس مشاهده میشود. یک شلوار جین معمولی، بسته به کیفیت و برند، میتواند قیمتی معادل دو میلیون تومان یا بیشتر داشته باشد و تیشرتهای معمولی نیز در بازار و فروشگاههای آنلاین با قیمتی از ۵۰۰ هزار تومان به بالا ارائه میشوند. نمونههای رسمیتر یا با کیفیتتر نیز قیمتی چند میلیون تومانی دارند.
در چنین بازاری، خرید لباس از یک فعل عادی به تصمیمی اقتصادی تبدیل شده است. مشتری ابتدا قیمتها را میسنجید، سپس کیفیت را مقایسه کرده و در نهایت تعیین میکند که آیا خریدی انجام دهد یا خیر.
این همان نقطهای است که فشار قیمتها از بازار پارچه به تولیدکننده پوشاک و سپس به خانوار منتقل میشود. بازار تهران بهظاهر مملو از کالا است؛ اما مسئله اصلی عدم کمبود طاقههای پارچه یا لباس نیست. بلکه مسأله قیمت تمامشده و قدرت خرید است. تولیدکننده داخلی از واردات بیضابطه ابراز نارضایتی میکند، تولیدکننده پوشاک به گرانی مواد اولیه انتقاد دارد و مصرفکننده نیز از قیمت بالای لباس رنج میبرد.
اگر واقعاً بخواهد سیاستهای حمایتی از تولید نتیجه مثبت حاصل کند، صرفاً محدود کردن واردات کالای خارجی کافی نخواهد بود. تأمین مواد اولیه باید با هزینهای قابل پیشبینی انجام شود، ماشینآلات باید نوسازی شوند، و ثبت سفارش و تخصیص ارز باید از ثبات برخوردار باشد. در کنار این موارد، علاوه بر کنترل واردات کالای نهایی، مسیرهای قاچاق نیز باید مسدود شوند. در غیر این صورت ممکن است در ظاهر از تولید داخلی حمایت شده باشد، اما در ویترین بازار، نتیجه نهایی چیزی جز لباسهای گرانتر، مشتریان کمتر و تولیدکنندهای با حاشیه سود فشردهتر نباشد.
نظرات کاربران