با گذشت پنج هفته از آغاز فصل جدید لیگ برتر، باشگاهها آماده برگزاری مسابقه ششم خود هستند. این آمادهسازی به معنای انتشار پوستر بازی است، که شامل نام دو تیم، تاریخ و مکان برگزاری مسابقه میشود و این اطلاعات را به هواداران انتقال میدهد. اما پوسترها امروزه تنها به کار اطلاعرسانی محدود نمیشوند؛ بلکه تبدیل به بخشی جدی از رقابت باشگاهها شدهاند. این رقابتها، خارج از زمین بازی و در راستای نشان دادن خلاقیت و تمایز در طراحی پوسترها و حتی تبادل کریهای جالب، شکل میگیرد.
اینجا ستفاده از هوش مصنوعی مزید بر علت شده و دسترسی به ابزارهای ساخت تصویر به طراحان و باشگاهها این امکان را میدهد که خلاقیتهای بیشتری به خرج دهند. با این حال، گاها تفاوت میان «خلاقیت اصیل» و «تقلید با کمک هوش مصنوعی» به شکلی واضح مشخص نیست!
مباحثی مانند زیبایی پوستر، طراحی خلاقانه یک باشگاه، یا تشخیص اینکه کدام طرح واقعاً منحصربهفرد است و کدامیک فقط بازآفرینی نمونەای از قبل است، همگی نکات جالبی را به خود اختصاص میدهند. هزینههای طراحی این پوسترها هم در کنار هزینههای کلان روزانه باشگاهها باقی میماند و جایی برای بحثهای دیگر میگذارد. اما در دل این رقابتهای گرافیکی یک سوال ساده به وجود میآید: چرا انگلیسی؟!
مسابقه در لیگ برتر ایران برگزار میشود، دو تیم ایرانی رو در روی هم قرار میگیرند، پخش آن نیز برای مخاطبین ایرانی انجام میشود و پوسترها در شبکههای اجتماعی فارسی به اشتراک گذاشته میشوند؛ پس چه دلیلی وجود دارد که بر روی آن بنویسیم MATCH DAY? آیا استفاده از زبان فارسی در طراحی پوستر، به نوعی از شأن و اعتبار باشگاه کاسته میشود؟ آیا به نوشته «روز مسابقه» باعث میشود برند باشگاه متزلزل شود؟ آیا هواداران احساس میکنند با یک مجموعه غیرحرفهای سر و کار دارند؟
یا مثلاً برای معرفی بازیکنان، چرا باید نامهای آنها به صورت انگلیسی نوشته شود؟ آیا مخاطب تنها با نسخه لاتین نام بازیکنان ارتباط بیشتری برقرار میکند؟ آیا هواداران نمیتوانند با نام فارسی بازیکنی که هر روز در رسانهها نامش را میخوانند و صدایش را از گزارشگران میشنوند، آشنا شوند؟
وضعیت تنها به پوستر بازی و معرفی بازیکنان ختم نمیشود؛ حتی پیامهای خداحافظی نیز باید به زبان انگلیسی ارائه شوند؛ عباراتی همچون THANK YOU برای مربی یا بازیکنی که سالها برای همین فوتبال و مخاطبانش به فعالیت پرداخته است! آیا اگر به زبان فارسی بنویسیم «ممنون» یا «متشکریم»، از میزان قدردانی ما چیزی کاسته میشود؟ به علاوه، حتی تاریخ مسابقهٔ بسیاری از مواقع به میلادی آورده میشود، به گویی قصد داریم این مسابقه را برای مخاطبی در دوردست به نمایش بگذاریم!
البته میتوان در خصوص به کارگیری واژههای انگلیسی توجیهات مختلفی ارائه کرد؛ برخی عبارات ممکن است در زبان روزمره عادی شوند یا از منظر گرافیکی زیباتر به نظر بیایند. مثلاً «دربی» در نظر بسیاری از مردم به مراتب آشناتر از «شهرآورد» است. این موضوع خود بحث جداگانهای دارد و نیاز به آسیبشناسی عمیقتری با متخصصان مربوطه دارد. اما واقعاً «روز مسابقه» برای چه کسی غیرقابل درک است؟ «بازی بعدی» چه ایرادی در انتقال مفهوم دارد که باید به NEXT MATCH ترجیح داده شود؟ «ترکیب تیم» چرا باید به SQUAD تغییر کند و «با آرزوی موفقیت» چه دلیلی دارد که باید با GOOD LUCK جایگزین شود؟
مساله اصلی این است که وقتی معادل فارسی یک عبارت کاملا مشخص، مختصر و مرسوم وجود دارد، چرا اصرار بر استفاده از نسخه انگلیسی وجود دارد؟ این دیگر بحث «دربی» و «شهرآورد» نیست؛ بحث بر سر این است که باشگاهها باید با مخاطب خود به چه زبانی تعامل کنند؟ اگر مخاطب اصلی باشگاه ایرانی است، چرا باید مدام خود را در نقش یک باشگاه انگلیسی، اسپانیایی یا آمریکایی قرار دهند؟
باشگاهی که برای بازیکنان، مربیان و تمامی امور خود هزینههای میلیونی و کلان میکند، باید در کنار داشتن جایگاه اقتصادی و فنی حرفهای، در ارتباط با مخاطبانش نیز هویت مشخصی داشته باشد. استفاده از نوشتههایی چون MATCH DAY هیچگاه نمیتواند باشگاه را بینالمللی کند یا با بکارگیری NEXT MATCH برند آن را تقویت بخشد؛ به عبارتی، به کارگیری چند کلمه انگلیسی بر روی یک پوستر، نمیتواند هویت حرفهای یا جهانی به باشگاه بدهد. به واقع، یک باشگاه باید بداند مخاطبش کیست و چگونه باید با او ارتباط برقرار کند.
اگر قرار است پوستر بازی بخش از هویت رسانهای باشگاه باشد، باید این هویت را از خودمان آغاز کنیم؛ از زبان خودمان، از مخاطب خودمان و از فوتبالی که در همین سرزمین جریان دارد. هوش مصنوعی میتواند تصویر را خلق کند، طراح میتواند ایدههای جذابی ارائه دهد و باشگاه میتواند خاصترین پوستر لیگ را به نمایش بگذارد، اما هیچکدام از آنها به این سوال ساده پاسخ نخواهند داد: وقتی بازی ایرانی است و مخاطب ایرانی، چرا باید پوستر آن به زبان انگلیسی باشد؟
شاید بد نباشد پیش از اینکه بر سر جذابترین پوستر و شگفتانگیزترین خلاقیتهای هوش مصنوعی رقابت کنیم، باشگاهها یک بار هم به این نکته اساسی فکر کنند که قرار است این پوستر را برای چه کسانی آماده و منتشر کنند.
نظرات کاربران