طبق گزارش ایسنا، سال ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵ به‌طور بی‌سابقه‌ای با ۱۱۶ روز محدودیت و اختلال در دسترسی به اینترنت بین‌الملل تعریف شد. در این مقطع زمانی که طولانی‌ترین ناپایداری مستمر اینترنت ثبت گردید، کاربران ایرانی از پلتفرم‌های بین‌المللی دور نشدند و به اجبار دامنه استفاده خود را توسعه دادند.

خاموشی‌ها؛ رکوردشکنی بهار ۱۴۰۵ در قطع اینترنت

براساس اطلاعات منتشرشده توسط دیتاک، کشور در بهار امسال با ۶۸ روز قطع اینترنت بین‌الملل مواجه گردید. در سه ماهه پایانی سال ۱۴۰۴، روزهای قطع اینترنت در هر ماه به ۲۰ روز رسید. در حالی که در خرداد و تیر ۱۴۰۴، تعداد روزهای قطع اینترنت بین‌الملل تنها ۸ روز بود. آمارها به‌وضوح نشان می‌دهند که بهار ۱۴۰۵ دارای بیشترین روزهای قطع اینترنت بوده است.

در سال ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵، ایرانیان به‌طور کل ۱۱۶ روز با قطع اینترنت مواجه شدند که اوج آن با آغاز جنگ در اسفند ۱۴۰۴ اتفاق افتاد. مرحله آغازین ۸۸ روز خاموشی پیوسته به همراه داشت؛ بر اساس گزارش نت بلاکس، این دوره، طولانی‌ترین قطع پیوسته اینترنت در سطح ملی به‌شمار می‌آید که در تاریخ به ثبت رسیده است.

براساس اظهارات وزارت ارتباطات، زیان‌های حاصل از این اختلالات به‌طور روزانه بسته به دامنه محاسبه، از حدود ۵۰۰ میلیارد تومان در بخش اقتصاد دیجیتال تا ۵۰۰۰ میلیارد تومان در عرصه کل اقتصاد برآورد می‌شود.

کاربران ایرانی مهاجرت نکردند؛ فقط دایره حضورشان را گسترش دادند

همچنین، تعداد حساب‌های فعال در شبکه‌های اجتماعی به‌ازای هر کاربر ایرانی در بهار ۱۴۰۵ به ۳ حساب رسید، در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۴ به ازای هر کاربر ۱.۵ حساب بوده است.

تحلیل داده‌های گردآوری‌شده نشان می‌دهد که تعداد حساب‌های فعال در شبکه‌های اجتماعی در مقایسه با آمار مرتبط با سال ۱۴۰۳ به‌طور قابل توجهی دو برابر افزایش یافته است.

کاربران نه تنها از پلتفرم‌های بین‌المللی فاصله نگرفتند، بلکه ضروریات موجب گردید تا بسترهای داخلی را نیز به سبد شبکه‌های اجتماعی خود اضافه نمایند. با اینکه قطعی‌ها به‌مدت طولانی ادامه داشتند، اما اینستاگرام به شکل نسبی جایگاه خود را دوباره به دست آورده، ولی دیگر بدون رقیب نیست.

این داده‌ها پیام روشنی برای کسب‌وکارها به همراه دارد: تمرکز انحصاری بر یک بستر دیگر به معنای دسترسی به تمام مشتریان نیست؛ استراتژی حضور باید شامل چندین بستر باشد.

تحرک بسترهای داخلی در بحبوحه قطع اینترنت بین‌الملل

روند تغییرات تعداد کاربران فعال پیام‌رسان‌های داخلی از فروردین ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵

عملکرد پیام‌رسان‌های بومی در بحران: یک فرصت و چند سرنوشت متفاوت

تحلیل عملکرد سه پیام‌رسان بومی در شرایط بحرانی نشان‌دهنده این است که سکوی «بله» به دلیل تمرکز بر خدمات و ارائه خدمات مالی و کاربری، از دو سکوی دیگر با استقبال بیشتری مواجه شده است. در حقیقت، ترکیب خدمات مالی، عمومی و ارتباطی بله را به یکی از مکان‌های اصلی جلب کاربران در زمان بحران اینترنت تبدیل کرده است.

پس از بله، پیام‌رسان روبیکا با ۵۰ درصد در مقام دوم قرار دارد؛ دسترسی یکپارچه این پیام‌رسان به محتوا و سرگرمی و ساختار آشنا آن به تلگرام و اینستاگرام منجر به جذب و تسهیل ورود کاربران گردید. همچنین، قابلیت تماشای رایگان فیلم و سریال‌های موجود در پلتفرم‌های VOD، روبیکا را به مقصدی جذاب در شرایط محدودیت‌های دسترسی تبدیل کرد.

پیام‌رسان «ایتــا» با ۲۶ درصد در مقام سوم قرار دارد و دلیل این رتبه پایین‌تر مشکلات زیرساختی و محدودیت‌های جامعه هدف آن است. تمرکز بر یک قشر خاص و محدودیت‌های فنی، مانع از بهره‌برداری کامل ایتا از این فرصت دستیابی شد. همچنین، توقف موقت ثبت‌نام کاربران جدید و وضع محدودیت‌های سنگین بر حجم فایل‌های ارسالی در زمان اوج تقاضا موجب فاصله‌گذاری ایتا از رقبا شد.

در زمان بحران، اولویت با نیازهای فوری و کاربردپذیری گسترده‌تر بود. کاربران به سمت ارائه خدمات جامع‌تر و یکپارچه‌تر حرکت کردند. سقف رشد یک پلتفرم در شرایط بحرانی به ظرفیت فنی آن مربوط می‌شود. با توجه به محدودیت‌های موجود، تقاضای قابل توجهی در بازار شکل گرفت، اما تنها بسترهایی موفق به جلب این تقاضا شدند که از پیش زیرساخت‌های لازم را فراهم کرده بودند.

اگرچه ایتا در بهار ۱۴۰۵ توانست بخشی از این عقب‌افتادگی را ترمیم کند، اما به دلیل چالش‌های زیرساختی اولیه، موقعیت نخست خود در سال ۱۴۰۳ را در بسترهای داخلی از دست داده است.

شکایات عمده کاربران از بسترهای داخلی

در پیام‌رسان روبیکا، مشکلات زیادی وجود دارد که از جمله آن می‌توان به مصرف بالای غیر بهینه ترافیک اینترنت، مسدودسازی و تعلیق حساب‌های کاربری بدون دلیل مشخص، زمان طولانی (۳۰ تا ۱۵۰ روز) برای ثبت‌نام مجدد پس از حذف حساب، اختلال در سیستم احراز هویت و دریافت کد ورود و همچنین توقف ناگهانی برنامه (Crash) هنگام باز کردن گفت وگو اشاره کرد.

در پیام‌رسان بله، خطاهای فنی در فرآیند تراکنش‌های مالی و خدمات بانکی، افت کیفیت و قطع مکرر تماس‌های صوتی و تصویری، تاخیر در دریافت نوتیفیکیشن‌ها، و عدم هماهنگی در همگام‌سازی پیام‌ها میان نسخه‌های موبایل و دسکتاپ، مواردی هستند که بیشترین شکایات کاربران را به دنبال دارند.

در پیام‌رسان ایتا، اختلال در اتصال پایدار و توقف‌های طولانی مدت در حالت به‌روزرسانی، تاخیر یا عدم دریافت کد تایید ورود OTP، اختلال در بارگذاری و ارسال فایل‌های تصویری و ویدئویی، عملکرد ناکافی در جستجو، وقفه و اختلال در نمایش اعلان‌ها (Notifications) و تصاویر پروفایل از جمله دلایل اصلی شکایت کاربران بوده‌اند.

داستان مبارزه فروشگاه‌های اینستاگرامی برای بقای خود

در تجارت اجتماعی ایران، بر پایه یک پیش‌فرض نانوشته شکل گرفته بود. اینستاگرام همیشه در دسترس و محبوب بود، اما سال ۱۴۰۴ این تصور را به چالش کشید. فروشگاه‌هایی که به این اپلیکیشن وابسته بودند، در مواجهه با اختلالات و توقف فعالیت، به سه مقطع زمانی دچار مشکل شدند.

داده‌های این گزارش همچنین نشان می‌دهد که ۸۱ درصد فروشگاه‌های اینستاگرامی در ۱۰ استان تهران، هرمزگان، گیلان، خراسان رضوی، مازندران، البرز، فارس، اصفهان و آذربایجان شرقی و غربی واقع شده‌اند که استان تهران با ۳۳.۵ درصد، گیلان با ۸ درصد و خراسان رضوی با ۷.۱ درصد به ترتیبی در رتبه‌های اول تا سوم قرار دارند.

نرخ بازگشت فروشگاه‌های اینستاگرامی پس از دوره‌های قطع اینترنت

در خرداد ۱۴۰۴ به‌دنبال ۸ روز قطع اینترنت بین‌الملل، نرخ بازگشت به فروشگاه‌های اینستاگرامی به بالای ۸۰ درصد رسید. همچنین بعد از قطعی ۲۰ روزه اینترنت در دی و بهمن ۱۴۰۴، حدود ۵۰ درصد از فروشگاه‌ها تا ۹ اسفند سال گذشته به فعالیت خود ادامه دادند و از اسفند ۱۴۰۴ تا بهار ۱۴۰۵ که با قطعی ۸۸ روزه اینترنت جهانی روبرو بودیم، کمتر از ۶۰ درصد از فروشگاه‌ها به اینستاگرام بازگشتند.

تاثیر قطعی‌های سراسری بر چرخه حیات فروشگاه‌های اینستاگرامی

با توجه به نرخ بازدید، می‌توان اظهار داشت که سرعت بازگشت مخاطبان به اینستاگرام بیشتر از فروشگاه‌های اینستاگرامی بوده است. طبق این گزارش، از هر ۱۰۰ فروشگاه فعال اینستاگرامی، حداقل ۴ مورد «حضور همزمان» در پلتفرم‌های داخلی را به‌عنوان بخشی از استراتژی خود انتخاب کرده‌اند.

فروشگاه‌های اینستاگرامی کدام بستر داخلی را انتخاب کردند؟

با توجه به اینکه برخی از فروشگاه‌ها بیشتر از یک بستر را به‌طور همزمان معرفی کرده‌اند، لذا جمع سه عدد از صد، بیشتر از ۱۰۰ می‌شود.

پایان پیام