به نوشته اکونومیست، سالانه بیش از ۳۰۰ میلیون عمل جراحی در سراسر جهان انجام میشود. برخی از این جراحیها بدون تردید نجاتبخش هستند، اما درباره شماری از عملهای رایج این پرسش مطرح شده که آیا واقعاً نتیجه آنها بهتر از درمانهای غیرجراحی یا حتی جراحی ساختگی است یا نه.
یکی از دلایل دشوار بودن پاسخ به این پرسش، کمبود مطالعات تصادفیسازیشده درباره جراحیها در گذشته بوده است. این نوع مطالعات که از معتبرترین روشها برای ارزیابی اثربخشی درمانها به شمار میروند، اکنون در حوزه جراحی افزایش یافتهاند.
اکونومیست به نتایج مجموعهای از این مطالعات اشاره میکند که برخی از آنها نتایج غیرمنتظرهای داشتهاند. برای مثال، مطالعات درباره ترمیم تاندون روتاتورکاف شانه و برخی جراحیهای ستون فقرات نشان دادهاند که میزان بهبودی پس از عمل در بعضی شرایط تفاوت قابلتوجهی با درمانهای غیرجراحی یا جراحی ساختگی ندارد.
پژوهشی که در سال ۲۰۲۲ در نشریه JAMA منتشر شد و نتایج ۱۰۰ کارآزمایی جراحی مربوط به ۳۲ نوع مداخله را بررسی کرد، نشان داد بهطور متوسط حدود دو سوم بهبودی گزارششده پس از جراحی میتواند ناشی از روند طبیعی بهبود بدن یا اثرات ناشی از دریافت مراقبت و انتظار بیمار از درمان باشد؛ در حالی که حدود یکسوم به خود عمل نسبت داده شد.
یکی از نمونههای مهم در این زمینه به جراحی زانو مربوط میشود. در یک مطالعه مشهور در سال ۲۰۰۲، برخی بیماران تحت جراحی واقعی و گروهی دیگر تحت جراحی ساختگی قرار گرفتند؛ در جراحی ساختگی، بیمار بیهوش میشد و برشی سطحی روی پوست ایجاد میشد، اما اقدام درمانی اصلی انجام نمیگرفت. نتیجه نشان داد کاهش درد در گروه جراحی واقعی بهتر از گروه جراحی ساختگی نبود.
به نوشته اکونومیست، بهبود طبیعی بدن نیز عامل مهمی است. بسیاری از ناهنجاریهایی که در تصویربرداریهای پزشکی در زانو، کمر و شانه دیده میشوند، در افرادی که هیچ دردی ندارند نیز مشاهده میشوند. بنابراین مشاهده یک تغییر در تصویربرداری لزوماً به این معنا نیست که همان تغییر علت درد بیمار است.
با وجود این شواهد، تغییر رویه در پزشکی آسان نیست. برخی جراحان همچنان انجام عملهایی را ادامه میدهند که مطالعات اثربخشی محدودی برای آنها نشان دادهاند. از سوی دیگر، بیماران نیز گاهی به دنبال راهحلی سریع برای رهایی از درد هستند و ممکن است جراحی را به درمانهای طولانیتر مانند فیزیوتراپی ترجیح دهند.
اکونومیست همچنین به تفاوت میان نظامهای سلامت اشاره میکند. در بریتانیا و کشورهای اسکاندیناوی که جراحان عمدتاً حقوقبگیر هستند، کاهش استفاده از برخی عملهای کماثر سریعتر بوده است. برای نمونه، تعداد جراحیهای شانه برای برداشتن زائده استخوانی در بریتانیا پس از انتشار مطالعاتی که اثربخشی آن را زیر سؤال بردند، از ۲۸ هزار مورد در سال ۲۰۱۶-۲۰۱۷ به ۵۷۲۰ مورد در سال ۲۰۱۹-۲۰۲۰ کاهش یافت.
با این حال، این یافتهها به معنای بیفایده بودن همه جراحیهای کمر یا شانه نیست. پیام اصلی مقاله، ضرورت ارزیابی دقیق شواهد درباره هر نوع عمل و هر بیمار است؛ زیرا وجود یک یافته در تصویربرداری بهتنهایی نمیتواند مشخص کند که جراحی بهترین گزینه درمانی است.
منبع :اکونومیست
نظرات کاربران