غزال زیاری- نزدیک به ۵۰۰۰ روز است که مریخنورد کنجکاوی به اکتشاف در سطح سیاره سرخ مشغول است و در تلاش برای کشف نشانههایی از آب و حیات، تصاویری را از مریخ ثبت میکند. این بدان معناست که کنجکاوی میلیاردها سلول مغزی را برای تماشای بیش از پنج هزار طلوع و غروب خورشید در افق مایل به قرمز مریخ از سر گذرانده و همچنان به جستجوی خود برای یافتن سرنخهایی از حیات ادامه میدهد.
این مریخنورد قرار بود فقط به مدت دو سال کار کند، اما تا کنون این مأموریت با قوتی بیشتر از ۱۴ سال، بعد از فرود در آگوست ۲۰۱۲، ادامه یافته است. در این مدت، کنجکاوی با چالشهای متعددی از جمله طوفانهای گرد و غبار روبرو شد و موفق شد بیش از ۱۰۰۰ متر از یک کوه بالا برود.
کنجکاوی همچنان از ۱۷ دوربین خود برای ثبت صدها تصویر در هر روز مریخی (سُل) استفاده میکند و تا به حال بیش از ۷۸۰ هزار تصویر به زمین ارسال کرده تا دانشمندان بتوانند آنها را مورد بررسی قرار دهند و تصمیمگیریهای لازم را برای ادامه مأموریت انجم دهند. به مناسبت پنج هزارمین روز فعالیت این مریخنورد، ۱۰ مورد از عجیبترین و شگفتانگیزترین تصاویری که کنجکاوی به زمین ارسال کرده رونمایی گردید:
۱ – سل (روز مریخی) ۵۴۸ اُم: کوه شارپ در افق
این عکس در تاریخ ۱۹ فوریه ۲۰۱۴، یک سال و نیم پس از فرود کنجکاوی در سطح مریخ، گرفته شده است. در آن زمان دانشمندان امیدوار بودند که این مریخنورد به پای کوه ۵.۵ کیلومتری برسد تا منطقه را مورد بررسی قرار دهد، اما بعدها کنجکاوی توانست و فراتر از آن هدف برود و حدود ۸۰۰ متر به درون کوهپایه رفته و بیشتر از ۳۸ کیلومتر از محل فرود خود فاصله بگیرد و در این مسیر اکتشافات مهمی انجام داد.
۲- روز ۹۵۶ اُم: آسمان آبی در مریخ
کنجکاوی اولین بار در ۱۵ آوریل ۲۰۱۵، موفق به ثبت عکسی رنگی از غروب خورشید در مریخ شد و آسمان آبی درخشانی را قبل از اینکه خورشید در پس کوههای مهآلود دوردست ناپدید شود، به تصویر کشید. مطابق با گفتههای ناسا، آسمان مریخ معمولاً زرد یا نارنجی است و ذرات ریز گرد و غبار در جو، این نورها را در آسمان پراکنده میکنند. با این حال، به دلیل مقدار گرد و غبار، مقداری نور آبی توانسته از آن عبور کند، بنابراین نور آسمان نزدیک خورشید، بیشتر آبی است و با پایین رفتن خورشید در افق، این اثر به وضوح نمایان میشود.
۳- سل ۱۱۲۸ اُم: سلفی کنجکاوی در تپه نامیب
در جریان مأموریت، کنجکاوی سلفیهای زیادی گرفته است؛ هرچند که این فرآیند فراتر از یک ژست ساده جلوی دوربین است. این سلفی از ترکیب ۵۷ تصویر مجزا که در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۶ با دوربین متصل به بازوی رباتیکش گرفته شده، تشکیل شده است. در این تصویر، کنجکاوی در کنار تپه نامیب، یکی از تپههای شنی تیره موجود در مریخ نمایان است. کنجکاوی با چرخهایش بر روی این تپه خط کشید تا محققان بتوانند نحوه حرکت شنهای مریخی را مشاهده کنند.
۴- سل ۱۸۱۹ اُم: اثر انگشت در گرد و غبار
مریخ با غبار پوشیده شده و گرد و غبار مایل به قرمز به جو کشیده شده و در سطح سیاره پراکنده شده است. به همین دلیل، شناسایی مواد روی سطح مریخ تنها با نگاهی به آنها از اهمیت خاصی برخوردار است. در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۷، کنجکاوی گرد و غبار از روی یک سنگ را پاک کرد و عکسی ثبت کرد تا زمینشناسان آن را با سنگهای روی زمین مقایسه کنند.
بررسی رنگ ارغوانی مایل به قرمز نشان میدهد که این سنگ، هماتیت ریزدانهای است که با مواد معدنی کلسیم سولفات شکسته شده. این به معنای آن است که شاید زیر پوشش غبارآلود مریخ، رنگهای متفاوت و جالبتری وجود داشته باشد. دانشمندان همچنین پس از این کشف، مواد یاقوتمانند را در سنگهای مریخی یافتهاند.
۵- سل ۳۴۶۶ اُم: در اسرارآمیز
در تاریخ ۷ می ۲۰۲۲، کنجکاوی تصویری عجیب به زمین ارسال کرد که به نظر میرسید یک در کوچک حکشده در یک صخره است. شاید به نظر برسد که موجودات فضایی پس از گردش روی سطح مریخ از این در به داخل خانههای خود میروند، اما این در ورودی به محل سکونت هیچ مریخی نیست.
براساس گزارشهای ناسا، شکل جعبهای این دهانه با عرض حدود یک متر نتیجه تقاطع شکستگیهای عمودی با لایههای افقی سنگی است. این صخره بهطور کامل شکسته و تکه سنگ بزرگی نیز در نزدیکی آن قابل مشاهده است.
۶- سل ۳۷۲۴ اُم: پَر رنگینکمانی در آسمان
در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۲۳، بلافاصله پس از غروب خورشید، کنجکاوی این تصویر را از یک ابر درخشان در شب ثبت کرد که در ارتفاعی بالاتر از اکثر ابرهای دیگر در جو مریخ شکل گرفته بود. این ابرها در مریخ بهندرت دیده میشوند، اما این ابر به دلایل خاص خود منحصر به فرد است؛ زیرا به دلیل ارتفاع بالاتر، دمای آن پایینتر است و احتمال میرود که از یخ دیاکسید کربن (یخشک) تشکیل شده باشد.
رنگهای رنگینکمانی این ابر نشاندهنده این است که ذرات یخ تشکیلدهنده آن همگی اندازههای مشابهی دارند و این به معنای آن است که ابر در لحظهای که تصویر گرفته شده، شکل گرفت.
۷- سل ۳۷۲۵ اُم: کنجکاوی «کاکائو» پیدا میکند
یک روز پس از مشاهده ابرها، کنجکاوی یک شهابسنگ از جنس آهن-نیکل به اندازه تقریباً سی سانتیمتر پیدا کرد. این شهابسنگ که نام «کاکائو» را به خود گرفته، یکی از معدود شهابسنگهایی است که کنجکاوی از آنها عکاسی کرده است.
مریخنورد بخشی از این شهابسنگ را با لیزر هدف قرار داد و بخار حاصل از آن را اندازهگیری کرد تا ترکیب آن شناسایی شود. از آنجا که دما در مریخ نسبت به زمین پایین و خشک است، شهابسنگها در سطح مریخ به طور قابل توجهی دوام بیشتری دارند و سرنخهای ارزشمندی در مورد نحوه تغییر جو مریخ در طول زمان بهدست میدهند. شهابسنگهای آهنی بزرگی که در مریخ شناسایی شدهاند، نشاندهنده آن هستند که این سیاره قبلاً جوی متراکمتر از حال حاضر داشته است.
۸- سل ۴۲۰۸ اُم: کشف شگفتانگیز بلور گوگرد خالص
در ژوئن ۲۰۲۴، کنجکاوی بهطور ناخواسته در حین عبور از روی یک سنگ، آن را خرد کرد و بهصورت تصادفی یک سورپرایز زرد و بیبو تشکیلشده از بلورهای نادر گوگرد خالص را کشف کرد.
با اینکه مریخ مواد معدنی گوگردی زیادی مانند سولفات دارد، این اولین بار است که گوگرد خالص در مریخ یافت میشود. بلورهایی با عرض تقریباً ۱۲.۷ سانتیمتر. در سیاره زمین، گوگرد خالص از فعالیتهای آتشفشانی و هیدروترمال به همراه فرآیندهای دیگر زمینشناسی شکل میگیرد، اما هنوز مشخص نیست که این بلورها در مریخ چگونه تشکیل شدهاند.
۹- سل ۱۸۲ اُم تا ۴۲۶۳ اُم: تمام ۴۲ نمونه حفاری
کنجکاوی موفق شده تاکنون ۴۲ نمونه سنگ را با استفاده از مته کوچکی که به بازوی رباتیکش متصل است، جمعآوری و تحلیل کند.
این مته، سنگ را پودر کرده و سپس نمونهها به ابزارهای علمی کنجکاوی برای اندازهگیری ترکیب شیمیایی منتقل میشوند. محل نمونهبرداری با دقت انتخاب میشود، چرا که مریخنورد به دلیل محدودیت تعداد کاپهای خود، نمیتواند تعداد بیشماری از نمونهبرداری را انجام دهد. این تصویر موزائیکی تنوع شگفتانگیز مواد را که کنجکاوی از آنها نمونهبرداری کرده نمایش میدهد.
۱۰- سل ۴۶۷۱ اُم: کاوش تار عنکبوتهای مریخی
پژوهشگران نسبت به سازههای زمینشناسی بزرگ نظیر «تار عنکبوتهای» سنگی در سطح مریخ که پیشتر توسط فضاپیماهای در حال گردش به دور سیاره مشاهده شدهاند، مجذوب هستند. کنجکاوی در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۵ از این ساختارها بازدید کرد و این عکس را از مناطق کمارتفاعی به نام باکورک گرفت. این پستی و بلندیها از مواد معدنی سختشدهای تشکیل شده که با نفوذ آب به داخل سنگهای ترکخورده رسوب کردهاند، و بعد از میلیونها سال فرسایش، سنگهای نرمتر اطراف آنها را ساییده و از بین بردهاند.
اکتشافات کنجکاوی در سطح مریخ همچنان ادامه دارد و او به دنبال شواهد بیشتری است که نشان دهد مریخ زمانی دارای آب و شیمی لازم برای احتمالاً پشتیبانی از حیات باستانی میکروبی بوده است.
منبع: livescience
۲۲۷۲۲۷
نظرات کاربران