بر اساس گزارش خبرآنلاین، تورم برای اقتصاد ایران مساله‌ای نیست که به تازگی ظهور کرده باشد. از آغاز دهه 50 خورشیدی، افزایش مداوم قیمت‌ها به یکی از چالش‌های پایدار اقتصادی کشور تبدیل شده و در 46 سال از 50 سال گذشته، نرخ تورم دو رقمی بوده است. با این حال، تحلیل روند تاریخی نشان می‌دهد که الگوی تورم در دهه 90 دستخوش تغییراتی اساسی شده و پس از اعمال تحریم‌ها و خروج آمریکا از برجام، اقتصاد کشور به دوره‌ای وارد شد که تورم‌ها بالاتر و پایدارتر شده‌اند؛ به‌طوری‌که میانگین تورم در 15 سال اخیر به بیش از 34 درصد رسیده است.

از دست‌کم نیم‌قرن پیش، اقتصاد ایران همواره تحت فشار تورم بوده است؛ اما شدت و تداوم این پدیده در سال‌های اخیر به‌طور معناداری با دوره‌های قبلی متفاوت است. آمارهای بانک مرکزی گواهی می‌دهد که از 46 سال از 50 سال گذشته، نرخ‌های تورم دو رقمی بوده اما در سه دهه اول پس از انقلاب، تنها در سال‌های 1373 و 1374 این نرخ از مرز 30 درصد فراتر رفته است. این وضعیت از سال 1397 دگرگون شد و به‌دنبال آن، تورم هیچ‌گاه به زیر 30 درصد بازنگشت.

در سال‌های آغازین پس از انقلاب، تورم روندی صعودی داشت. نرخ تورم در سال 1359 به 23.8 درصد و در سال 1360 به 22.8 درصد رسید؛ اما به تدریج کاهش یافت و در سال 1364 به 6.9 درصد، که کمترین نرخ ثبت‌شده در دوره جمهوری اسلامی است، رسید. با کاهش قیمت نفت و رشد کسری بودجه در سال 1365، بار دیگر تورم جهش کرد و در دو سال پایانی جنگ، این نرخ بالای 20 درصد باقی ماند. میانگین تورم دهه 60 حدود 18.08 درصد ثبت شد.

دهه 70 با پیاده‌سازی سیاست‌های معروف به شوک‌درمانی آغاز شد که موجب افزایش قابل توجه تورم در نیمه نخست این دهه گردید. در سال‌های 1373 و 1374، نرخ تورم از 30 درصد فراتر رفت. با تغییر رویکرد و حرکت به سمت تثبیت اقتصادی، روند تورم کاهش یافت و در سال 1379 به 12.6 درصد رسید. میانگین تورم در دهه 70 نزدیک به 24.4 درصد بود.

دهه 80 به عنوان دوره‌ای با ثبات بیشتر در زمینه نوسانات تورمی شناخته می‌شود. بالاترین نرخ تورم این دوره در سال 1387 و برابر با 25.4 درصد، و پایین‌ترین نرخ آن در سال 1384 به ثبت رسید که 10.4 درصد بوده است. میانگین تورم در دهه 80 به 14.73 درصد رسید که این دهه را به آرام‌ترین دوره از نظر تورمی در نیم‌قرن اخیر تبدیل می‌کند.

با این حال، دهه 90 نقطه عطفی در الگوی تورمی اقتصاد ایران به شمار می‌آید. در سال‌های اولیه این دهه و همزمان با شدت‌گیری تحریم‌ها، تورم در حال افزایش بود. پس از روی کار آمدن دولت روحانی و آغاز مذاکرات هسته‌ای، نرخ تورم کاهش پیدا کرد و با توافق برجام، این نرخ در سال‌های 1395 و 1396 به ارقام تک‌رقمی رسید.

پس از خروج آمریکا از برجام و اجرای سیاست فشار حداکثری در نیمه دوم دهه 90، مجدداً التهاب نرخ تورم افزایش یافت. از سال 1397 تا کنون هیچگاه نرخ تورم به زیر 30 درصد بازنگشته و در سال 1401 از 50 درصد فراتر رفت. میانگین تورم در دهه 90 نیز به بیش از 25.2 درصد رسیده است.

در دهه 1400، این روند به شدت بیشتری ادامه یافت. میانگین تورم از سال 1400 تا مرداد 1405، با لحاظ کردن تورم مرداد به‌عنوان نرخ نهایی سال 1405، به 49.31 درصد رسیده است. همچنین میانگین تورم از سال 1390 تا مرداد 1405 حدود 34.26 درصد بوده، در حالی که این رقم در بازه زمانی 1360 تا 1389 تنها 19.07 درصد برآورد شده است.

بدین ترتیب، میانگین تورم از ابتدای دهه 90 نسبت به قبل از آن بیش از 15 واحد درصد افزایش یافته و نزدیک به 80 درصد بیشتر شده است؛ تغییری که نشان‌دهنده این است که اقتصاد ایران در سال‌های اخیر با وضعیتی نه تنها مزمن، بلکه به مراتب بالاتر و پایدارتر از دوران‌های گذشته در زمینه تورم مواجه بوده است.

برای مشاهده متن کامل گزارش به همراه نمودار، به این‌جا مراجعه کنید.

۲۲۳۲۲۹