مجید جعفری در گفت‌وگویی با ایسنا به بررسی ظرفیت‌های قابل توجه کشاورزی و دانشگاهی استان خراسان رضوی پرداخت و بیان کرد: این استان به عنوان یکی از اصلی‌ترین قطب‌های کشاورزی و دانشگاهی کشور شناخته می‌شود، اما برخلاف این مزیت‌ها، سهم شرکت‌های دانش‌بنیان در اقتصاد کشاورزی استان به مقدار قابل توجهی پایین ارزیابی می‌شود. از سال ۱۴۰۱، با فراهم‌سازی یک برنامه‌ریزی جامع، دهکده فناوری و نوآوری استان آغاز به فعالیت کرده و هم‌اکنون از ۷۰ شرکت فعال در این حوزه حمایت می‌کند.

او اضافه کرد: تلاش‌ها بر این اساس بوده است که با توجه به نوع فعالیت‌های هر شرکت، امکانات لازم نظیر زمین، آب، سوله و دفاتر کار در اختیار آن‌ها قرار گیرد تا بتوانند پروژه‌های خود را به بهترین نحو اجرا نمایند.

جعفری در ادامه به زمینه‌های مختلف و حیاتی فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان در بخش کشاورزی استان اشاره کرد و گفت: از جمله این حوزه‌ها می‌توان به مدیریت هوشمند آبیاری، استفاده از سنسورهای رطوبت سنجی خاک، توسعه سامانه‌های اتوماسیون در ایستگاه‌های پمپاژ و آبیاری هوشمند زیرسطحی اشاره کرد. همچنین فعالیت‌هایی در زمینه تولید بذور اصلاح‌شده و نهال‌های پایه‌رویشی و کشت بافتی نیز اجرا می‌شود که تمرکز این بخش بر روی تولید بذور مقاوم به شوری و خشکی و ارقام دیرگل باغی به منظور مقابله با سرمای بهاری است.

رئیس جهاد کشاورزی خراسان رضوی افزود: در زمینه کشاورزی حفاظتی و مکانیزاسیون، ابزارآلات نوین برای خاک‌ورزی حفاظتی و همچنین پهپادهای کشاورزی جهت سم‌پاشی، محلول‌پاشی و نقشه‌برداری چندطیفی به طور چشم‌گیری در چند شرکت دانش‌بنیان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حوزه زیست‌فناوری و کودهای بیولوژیک نیز فرمولاسیون کودهای زیستی، پروبیوتیک‌های دام و طیور و آفت‌کش‌های غیرشیمیایی از موارد اهتمام این شرکت‌ها به شمار می‌آید.

او به فناوری‌های پس از برداشت اشاره کرد و گفت: در این زمینه نیز اقدامات مثبت و شایسته‌ای در خصوص بسته‌بندی نوین، درجه‌بندی هوشمند و فرآوری محصولات صادراتی و راهبردی نظیر زعفران و پسته در حال اجراست.


حرکت به سمت آبیاری هوشمند زیرسطحی برای کاهش تلفات آب

جعفری در ادامه به برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی برای کاهش مصرف آب و بهبود بهره‌وری اشاره کرد و بیان کرد: با توجه به افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی و بیلان منفی دشت‌های استان، اقدامات دانش‌بنیان سازمان در چند محور اصلی متمرکز شده است. یکی از این محورها توسعه سامانه‌های نوین و زیرسطحی است که رویکرد سازمان به سمت استفاده از سامانه‌های هوشمند زیرسطحی به ویژه در باغات پسته در حال تغییر است.

او توضیح داد: هدف از به‌کارگیری این سامانه‌ها، حذف تبخیر سطحی و کاهش تلفات آب است که به طور بالقوه می‌تواند تلفات آب را تا بیش از ۳۵ درصد کاهش دهد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی همچنین تغییر کشت از فضای باز به محیط‌های کنترل‌شده را به‌عنوان یکی دیگر از استراتژی‌ها در نظر گرفت و گفت: توسعه گلخانه‌های هوشمند و هیدروپونیک با استفاده از سامانه‌های کنترل اقلیمی محلی در برنامه کار قرار دارد، چرا که این روش می‌تواند بهره‌وری آب را تا ۱۰ برابر نسبت به فضای باز افزایش دهد.

او افزود: همچنین تغییر زمان کشت از کشت بهاره که نیاز به آب بالایی دارد به کشت پاییزه که نیاز به آب کمتری دارد، راهکار دیگری است که مورد توجه قرار گرفته است؛ مثلاً کشت چغندرقند پاییزه می‌تواند ضمن حفظ سطح تولید استان، باعث صرفه‌جویی در مصرف آب نیز شود.

جعفری به کارگیری مالچ‌ها و سوپرجاذب‌های پلیمری زیستی را از دیگر استراتژی‌ها ذکر کرد و بیان داشت: استفاده از نانومواد و جاذب‌های آب در پای بوته‌ها و درختان می‌تواند به حفظ رطوبت خاک و افزایش فواصل آبیاری در اراضی با شرایط بحرانی کمک کند.

او درباره موانع گسترش محصولات و خدمات شرکت‌های دانش‌بنیان میان کشاورزان استان اظهار کرد: مشکلاتی نظیر خرده‌مالکی و ساختار ناپایدار اراضی، سن بالای بهره‌برداران، پایین بودن سواد فناورانه، ریسک‌پذیری کم و کمبود سرمایه اولیه، به‌علاوه فاصله ترویجی از جمله موانع اصلی در این زمینه هستند. بیش از ۷۰ درصد بهره‌برداران استان دارای اراضی کوچک و پراکنده‌ای هستند که این مسئله توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری در تجهیزات گران‌قیمت و فناوری‌های پیشرفته را دشوار می‌سازد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی افزود: سن بالای کشاورزان و پایبندی به شیوه‌های سنتی گذشته نیز عاملی است که موجب می‌شود تا پذیرش فناوری‌های دیجیتال با چالش رو به‌رو شود. همچنین ریسک بالای تغییر روش‌های موجود به‌علاوه نبود تسهیلات ارزان‌قیمت و کم‌بهره، ورود تجهیزات گران‌قیمت مانند سنسورها یا پهپادها به بخش کشاورزی را محدود می‌کند. فاصله بین ادبیات علمی شرکت‌های دانش‌بنیان و نیازهای واقعی کشاورزان نیز یکی دیگر از موانع جدی به‌شمار می‌رود.

مزارع نمایشی برای افزایش پذیرش فناوری در میان کشاورزان ایجاد می‌شود

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در خصوص اقداماتی که برای رفع این موانع انجام شده، گفت: برنامه‌ریزی برای ایجاد مزارع نمایشی و الگویی و طرح‌های آموزشی در شهرستان‌های مختلف در نظر گرفته شده است تا کشاورزان بتوانند تأثیر مستقیم فناوری را در افزایش عملکرد و کاهش مصرف نهاده‌ها به شکل عینی مشاهده کنند.

او افزود: همچنین تقویت شرکت‌های خدمات فنی ـ مهندسی و کشاورزی سفارشی از دیگر اقدامات است؛ به‌گونه‌ای که به جای خرید تجهیزات گران‌قیمت توسط هر کشاورز، خدمات فناوری‌محور نظیر سم‌پاشی با پهپاد به صورت روزمزد یا پیمانکاری در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد.

جعفری ادامه داد: در این راستا استفاده از تسهیلات تبصره‌ای و خطوط اعتباری اختصاصی نیز مورد پیگیری قرار دارد و منابع حمایتی از محل تبصره‌های بودجه و صندوق پژوهش و نوآوری استان برای خریداران فناوری‌های دانش‌بنیان در نظر گرفته خواهد شد.

هوشمندسازی مزارع گندم، جو و دانه‌های روغنی در دستور کار است

او درباره پروژه‌های شاخص سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در سال جاری اظهار داشت: چند پروژه کلیدی در زمینه فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان بر عهده سازمان قرار دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به طرح جهش هوشمندسازی مزارع گندم، جو و دانه‌های روغنی اشاره کرد. در این طرح، نصب پایلوت سنسورهای رطوبت، دما و EC خاک در نقاط اصلی کشت غلات و همچنین پایش ماهواره‌ای مزارع در حال انجام است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی ادامه داد: استفاده از شاخص‌های NDVI برای زمان‌بندی دقیق مصرف کود سرک و آبیاری نیز مورد توجه قرار دارد.

جعفری به دیگر پروژه‌های تعریف‌شده اشاره کرد و گفت: اجرایی‌سازی فازهای تکمیلی الگوی کشت استانی نیز در دستور کار قرار دارد و به این ترتیب سعی می‌شود حمایت‌ها و یارانه نهاده‌ها به سمت محصولات کم‌آب‌طلب و با ارزش مانند گیاهان دارویی و ارقام جدید پنبه و دانه‌های روغنی مطابق با تنش‌های شوری و خشکی هدایت شود.

توسعه کشاورزی دقیق با استفاده از پهپادها دنبال می‌شود

او افزود: پروژه پایش و کشاورزی دقیق با استفاده از ریزپرنده‌ها و پهپادها نیز از دیگر برنامه‌های سازمان است که در آن توسعه تیم‌های پروازی برای محلول‌پاشی تغذیه‌ای هدفمند و رصد هوایی تنش‌های زیستی، بیماری‌ها و آفات قارچی در باغات بزرگ استان پیگیری می‌شود. همچنین حمایت از راه‌اندازی شتاب‌دهنده‌ها و هسته‌های فناور در دهکده فناوری و نوآوری نیز در برنامه‌های کاری قرار دارد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی اعلام کرد: هدف از این اقدام، استقرار استارتاپ‌های محلی در حوزه کشاورزی دقیق در مجاورت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و ارائه خدمات تخصصی تجاری‌سازی به دشت‌های بحرانی استان نظیر نیشابور، مشهد، کاشمر و فریمان است.

انتهای پیام