براساس گزارش‌های ایسنا، در ماه‌های اخیر، پیش‌بینی وقوع ال‌نینو و اثرات احتمالی آن بر وضعیت جوی ایران نظیر افزایش بارندگی و خطر سیلاب، توجه کارشناسان و مسئولین را به خود جلب کرده است. در صورت تحقق بارش‌های شدید، لزوم آمادگی برای مقابله با روان‌آب‌ها و سیلاب‌های محتمل به شدت مورد تأکید قرار می‌گیرد.

ال‌نینو بخشی از یک سیکل طبیعی وسیع‌تر در اقیانوس آرام و جو زمین است که دانشمندان آن را «ال‌نینو ـ نوسان جنوبی» یا ENSO می‌نامند. این پدیده را می‌توان به تغییر در موقعیت یک منبع کلان حرارتی در اقیانوس آرام تشبیه کرد که به نوبه خود، تغییراتی را در سیستم جوی مناطق دوردست ایجاد می‌کند.

پیامدهای ال‌نینو تنها به بارش محدود نمی‌شود، بلکه افزایش دمای هوا در فصل‌های گرم‌تر نیز می‌تواند منجر به افزایش مصرف انرژی گردد. تغییرات در شرایط دما و بارش ممکن است به بخش کشاورزی و امنیت غذایی نیز آسیب بزند. افزون بر این، احتمال وقوع آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌ها در برخی نواحی نیز یکی دیگر از پیامدهای مهمی است که در بستر تغییرات اقلیمی مدنظر قرار می‌گیرد.

براساس نقشه‌های پیش‌بینی، بارش‌های کشور در پاییز و به‌ویژه اوایل زمستان به میزان بیش از حد نرمال خواهد بود، هرچند نزدیک شدن به زمان این وقایع، پیش‌بینی افزایش بارش در زمستان را کم‌رنگ‌تر کرده و تمرکز عمده بارش‌ها در پاییز قابل انتظار است. این بارش‌ها بیشتر در استان‌های جنوبی، غربی و جنوب غربی کشور، به ویژه حول حاشیه زاگرس و برخی فلات البرز تأثیر خواهد گذاشت.

با این حال، نمی‌توان ادعا کرد که تمامی نقاط ایران به‌طور قطع شاهد افزایش بارش خواهند بود، چرا که بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد اگرچه میان ال‌نینو و افزایش بارش‌ها، به‌ویژه در غرب کشور، ارتباط معناداری نیز وجود دارد، برخی سال‌ها نیز وجود داشته که با وقوع ال‌نینو، بارش‌ها در کشور کمتر از نرمال بوده است.

هشدار ال‌نینو و ضرورت آمادگی پیش از بارش‌های شدید

با توجه به احتمال افزایش بارش‌ها، وزارت نیرو در ماه‌های اخیر با ارسال نامه‌هایی به نهادها و مراکز مرتبط، بر تدوین دستورالعمل‌های لازم برای مدیریت سیلاب تأکید کرده است. همچنین، نهادهای مسئول در مدیریت بحران از جمله وزارت کشور و استانداری‌ها باید پیش از وقوع بارش‌های شدید، تمهیدات لازم را برای مواجهه با تبعات احتمالی فراهم آورند.

اکنون که بارش‌های پاییزی در برخی استان‌ها آغاز شده و سیلاب‌ها رخ داده است، توجه به پیامدهای این بارش‌ها و اجرای اقدامات پیشگیرانه به مراتب مهم‌تر شده است؛ اقداماتی که می‌تواند پیش از رسیدن بارش‌ها، خطرات ناشی از روان‌آب‌ها و آب‌گرفتگی را کاهش دهد. از جمله این اقدامات کلیدی، آماده‌سازی مسیرهای عبور آب در نواحی شهری است و نیاز است شهرداری‌ها در کمترین زمان ممکن نسبت به لایروبی و آزادسازی مسیل‌ها و آبراهه‌های شهری اقدام کنند.

علاوه بر این، وجود نخاله‌های ساختمانی، زباله و دیگر پسماندها در مسیر مسیل‌ها و آبراهه‌های شهری می‌تواند ظرفیت عبور آب را محدود کرده و در زمان بارش‌های شدید، زمینه آب‌گرفتگی معابر، خیابان‌ها و مناطق مسکونی را پدید آورد. بنابر این، پاکسازی و آزادسازی مسیر آبراهه‌ها از جمله اقداماتی است که اجرای به‌موقع آن می‌تواند بخشی از خطرات ناشی از بارش‌های شدید را کاهش دهد و آمادگی شهرها را برای مدیریت روان‌آب‌ها افزایش دهد.

پایش رودخانه‌ها و آماده‌سازی تأسیسات کنترل سیلاب

در این زمینه، شرکت مدیریت منابع آب ایران چند محور کلیدی را در اولویت قرار داده که شامل پایش مستمر وضعیت رودخانه‌ها و مخازن، رصد و کنترل نقاط پرخطر و گلوگاه‌های جاری آب، آماده‌سازی تأسیسات کنترل سیلاب، هماهنگی با مدیریت بحران و دستگاه‌های مسئول و تقویت اطلاع‌رسانی و هشدار به‌موقع به شهروندان است.

در همین راستا، مهدی جهانیان؛ مدیرکل دفتر هماهنگی مدیریت بحران، پدافند غیرعامل و HSE در شرکت مدیریت منابع آب از آمادگی و هماهنگی کامل این شرکت با شرکت‌های آب منطقه‌ای برای مواجهه با بارش‌های شدید و سیلاب‌های محتمل ناشی از پدیده ال‌نینو خبر داد و خاطرنشان کرد که اقدامات پیشگیرانه از ماه‌های گذشته در سطح استان‌ها آغاز شده و همچنان ادامه دارد.

وی بر تداوم همکاری با ستادهای استانی مدیریت بحران و استانداران در سطح کشور برای حفظ قابلیت واکنش سریع تأکید نموده و اذعان کرد: برای هم‌افزایی عملیات، دستورالعمل ۲۴ بندی این شرکت به شرکت‌های استانی ارسال شده است.

این دستورالعمل شامل دو بند مشخص در حوزه اطلاع‌رسانی و هشدار بوده و مواردی مانند راه‌اندازی کمیته‌های اطلاع‌رسانی و ارسال هدفمند پیامک‌های هشدار سیلاب به استفاده‌کنندگان و ساکنان حاشیه منابع آبی را شامل می‌شود؛ هدف نهایی این تدابیر، کاهش آسیب‌پذیری و تقویت آمادگی است و این روند هوشیارانه تا پایان فصل بارش‌ها ادامه خواهد داشت.

بارش‌های پیش‌رو و اهمیت آمادگی در استان‌های پربارش

براساس اعلام مؤسسه تحقیقات آب، در هفته جاری نوار شمالی، شمال شرق، شمال غرب و غرب کشور بارش‌هایی را تجربه خواهند کرد و مقادیر تجمعی بارش در این نواحی پیش‌بینی شده است که بین ۲۵ تا ۵۰ میلی‌متر خواهد بود و استان‌های مازندران، گیلان، گلستان، چهارمحال و بختیاری و اردبیل نیز به‌عنوان پربارش‌ترین استان‌ها با مقدار بارش تجمعی ۲۵ تا ۵۰ میلی‌متر معرفی شده‌اند.

با توجه به این پیش‌بینی‌ها و احتمال بارش‌های قابل توجه در برخی مناطق کشور، چاره‌اندیشی پیشگیرانه قبل از تشدید بارندگی‌ها اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کند؛ به‌ویژه در مناطقی که ریسک افزایش روان‌آب و آب‌گرفتگی وجود دارد. در این شرایط، آماده‌سازی مسیرهای عبور آب و تقویت سیستم پایش و هشدار می‌تواند به کاهش اثرات احتمالی بارش‌های شدید کمک کند.

کارشناسان تأکید می‌کنند که اگرچه نمی‌توان وقوع بارش‌های بیش از حد را در تمامی نقاط کشور صرفاً به ال‌نینو نسبت داد، اما پیش‌بینی بارش‌های پاییزی و احتمال وقوع بارش‌های شدید در برخی نواحی، نیاز به آمادگی پیش از هجوم بارش‌ها را در کانون توجه قرار می‌دهد. در این راستا، آزادسازی و پاکسازی مسیرهای عبور آب، پایش رودخانه‌ها و مخازن، آماده‌سازی تأسیسات کنترل سیلاب و تقویت نظام اطلاع‌رسانی و هشدار، اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش شدت پیامدهای سیلاب‌های احتمالی و تسهیل واکنش سریع‌تر دستگاه‌های مسئول و مردم کمک کنند.     

انتهای پیام