به نقل از ایسنا، وضعیت بازار لوازم خانگی به گونه‌ای است که با افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها و افت توان مالی خانوارها مواجه شده است، این در حالی است که تمایل به خرید این اقلام نیز به دلیل شرایط اقتصادی کاهش یافته است؛ این وضعیت موجب به وجود آمدن این سوال می‌شود: چگونه ممکن است قیمت لوازم خانگی در حالی که تقاضا در حال کاهش است، همچنان به افزایش خود ادامه دهد و چه عواملی باعث شده تا خانوارها خرید این اجناس را به تأخیر بیندازند؟
خبرگزاری ایسنا در مجموعه‌ای از گزارش‌ها به تحلیل وضعیت بازار لوازم خانگی و عوامل تاثیرگذار بر روند افزایشی قیمت‌ها و کاهش تقاضا خواهد پرداخت. در نخستین گزارش این دنباله، به بررسی دیدگاه فروشندگان و فعالان عرصه لوازم خانگی پرداخته‌ایم تا از منظر آن‌ها، وضعیت فروش، تغییرات رفتار مشتریان، نوسانات قیمتی و چالش‌های مرتبط با تأمین و عرضه کالا را مورد بررسی قرار دهیم.
ادامه این سلسله گزارش‌ها شامل نظرات تولیدکنندگان در مورد هزینه‌های تولید، تامین مواد اولیه و عوامل موثر بر قیمت نهایی کالا و همچنین دیدگاه خریداران در خصوص کاهش توان خرید، تغییر اولویت‌های مصرف و دلایل تأخیر در خرید لوازم خانگی خواهد بود تا ابعاد مختلف این بازار از منظر سه عامل اصلی آن، یعنی فروشنده، تولیدکننده و مصرف‌کننده، مورد تحلیل قرار گیرد.
مشتریان قیمت‌ها را می‌پرسند، اما خرید نمی‌کنند
در بازار لوازم خانگی امین‌حضور، ویترین‌ها هنوز پر از محصولاتی است که در گذشته برای بسیاری از خانواده‌ها قابل خریداری بود؛ اما حالا با افزایش قیمت‌ها و کاهش توان خرید، اختلاف میان تمایل به خرید و توان پرداخت بیشتر شده است. مشتریان به فروشگاه‌ها می‌آیند، قیمت انواع کالا را جویا می‌شوند و گاهی پس از چندین بار مقایسه، بدون هیچ خریدی از فروشگاه خارج می‌شوند؛ اتفاقی که به گفته فروشندگان، نسبت به گذشته بیشتر شده است.
قیمت‌ها؛ از نوع روزانه تا لحظه‌ای
یکی از فروشندگان لوازم خانگی در گفتگو با ایسنا، قیمت‌ها را به عنوان نامشخص و بی‌ثبات توصیف می‌کند. به گفته او، برخلاف دوران گذشته که قیمت یک کالا برای چند روز ثابت بود، امروزه در برخی موارد فروشنده هنگام مراجعه مشتری مجبور می‌شود دوباره قیمت را از شرکت یا تأمین‌کننده استعلام کند.
نوسانات قیمت ارز و تغییرات قیمت خرید از شرکت‌ها، سبب شده تا فروشندگان علاوه بر قیمت کالای موجود در انبار، نگران هزینه جایگزینی آن نیز باشند. به بیان دیگر، مشکل تنها در قیمت فروش کالا نیست، بلکه این نگرانی وجود دارد که فروشنده پس از فروش کالای موجود، با چه مبلغی قادر به تأمین کالای مشابه خواهد بود. در برخی موارد ممکن است مشتری صبح قیمت کالایی را بپرسد، اما هنگام بازگشت در همان روز، فروشنده ناچار به استعلام مجدد قیمت باشد.
مقایسه روند قیمت دو مدل از لوازم خانگی ایرانی در مقطع زمانی شهریور تا مهر ۱۴۰۵، افزایش قابل توجه قیمت‌ها را نمایان می‌سازد. متوسط قیمت ماشین لباسشویی ۸ کیلویی یکی از برندهای داخلی در اواسط شهریور حدود ۷۰ میلیون و ۳۴ هزار تومان بود، در حالی که در تاریخ ۱۸ مهر این قیمت به حدود ۷۵ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان رسید؛ به عبارتی این مدل در مدت یک ماه بیش از ۵ میلیون و ۳۵۶ هزار تومان افزایش قیمت داشته که معادل رشد حدود ۷.۶ درصدی است. افزایش قیمت در یخچال حتی بیشتر بوده است. متوسط قیمت مدل دیگری از یخچال‌فریزر تولید داخلی در نیمه شهریور حدود ۱۴۵ میلیون و ۱۲۸ هزار تومان ثبت شده، در حالیکه همان مدل در نیمه مهر به حدود ۱۶۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده که نشان‌دهنده افزایش قیمت بیش از ۱۶ میلیون و ۳۷۱ هزار تومان و رشد معادل ۱۱.۳ درصد است.
تحلیل تغییرات قیمت برخی لوازم خانگی خارجی نیز به افزایش قیمت‌ها تأکید دارد. به عنوان مثال، متوسط قیمت ماشین لباسشویی ۹ کیلویی یکی از برندهای خارجی در دهم شهریور ۱۴۰۵ حدود ۲۹۹ میلیون و ۹۳۴ هزار تومان بود که در دهم مهر به حدود ۳۱۲ میلیون و ۲۶۹ هزار تومان رسیده است. بنابراین، قیمت این کالا در فاصله یک ماه بیش از ۱۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان، معادل حدود ۴.۱ درصد، افزایش یافته است.
افزایش قیمت در برخی کالاهای با ارزش‌تر محسوس‌تر بوده است. متوسط قیمت یک مدل یخچال‌فریزر سایدبای‌ساید در اول شهریور حدود ۳۷۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان بود، در حالی که این رقم در دهم مهر به حدود ۴۵۲ میلیون و ۳۹۱ هزار تومان رسیده است. به این ترتیب، قیمت این کالا در طول تقریبا ۴۰ روز نزدیک به ۷۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، معادل حدود ۲۰.۳ درصد، افزایش یافته است.
افزایش هزینه‌ها تنها به سطح فروش محدود نمی‌شود. بر اساس داده‌های معاملات بورس کالا، قیمت برخی مواد اولیه استفاده‌شده در صنعت لوازم خانگی در طی یک سال افزایش شدیدی را تجربه کرده است؛ به‌طوری‌که قیمت پلی‌پروپیلن ۲۹۶.۳ درصد، ورق رنگی ۱۹۱.۲۹ درصد و مواد اولیه ABS حدود ۱۸۸.۵ درصد افزایش یافته است.
این افزایش قیمت مواد اولیه ممکن است بر هزینه‌های تولید تأثیر گذارد، با اینحال میزان این تاثیر بر قیمت نهایی هر محصول به عوامل دیگری از جمله هزینه تولید، واردات، نرخ ارز و شرایط عرضه و تقاضا نیز وابسته است.
ویترین‌ها مملو از کالا است، اما خریداران کمتر شده‌اند
یکی دیگر از فروشندگان لوازم خانگی، کاهش توان خرید خانوارها را به عنوان بزرگترین چالش کنونی بازار معرفی می‌کند. او بیان می‌کند: مشتریان همچنان به فروشگاه‌ها مراجعه می‌کنند و قیمت‌ها را جویا می‌شوند، اما فاصله میان قیمت‌گیری و خرید واقعی نسبت به گذشته بیشتر شده است. بسیاری از مشتریان بعد از آگاهی از قیمت‌ها، خرید خود را به تأخیر می‌اندازند یا به سمت مدل‌های ارزان‌تر می‌روند. این وضعیت به وضوح در خرید جهیزیه هم دیده می‌شود؛ بدین معنا که برخی خانواده‌ها به جای خرید همزمان چندین قلم کالای اصلی، خرید را به مراحل مختلف تقسیم کرده و ابتدا وسایل ضروری‌تر را در اولویت قرار می‌دهند.
یکی از فعالان بازار نیز اظهار می‌کند: فروش روزانه واحد صنفی او به حدود یک‌چهارم تا یک‌پنجم سطح معمول قبل کاهش یافته است. این آمار به تجربه یک فروشنده خاص مربوط می‌شود و نمی‌توان آن را به صورت کلی به تمام بازار تعمیم داد، اما در کنار روایت سایر فروشندگان، تصویری از دشواری‌های فروش در شرایط کنونی ارائه می‌دهد.
افزایش تقاضا برای خرید اقساطی
افزایش قیمت‌ها همچنین روش‌های تقاضای مشتریان را تغییر داده است. یکی از فروشندگان بیان می‌کند: تعداد مشتریانی که در رابطه با شرایط خرید اقساطی سوال می‌کنند، افزایش یافته است. برخی خریداران حتی قبل از پرسیدن مشخصات کالا، درباره میزان پیش‌پرداخت و تعداد اقساط سوال می‌کنند.
با این حال، فروش اقساطی در شرایط بی‌ثباتی قیمت‌ها برای تمامی فروشندگان ممکن نیست. یکی از فعالان بازار در این زمینه توضیح می‌دهد که فروشنده‌ای که امروز کالایی را تحویل می‌دهد و قرار است بهای آن را در طول چند ماهی دریافت کند، نمی‌تواند با قاطعیت پیش‌بینی کند که در زمان دریافت اقساط، با مبلغ دریافتی تا چه اندازه قادر به تأمین کالای فروخته‌شده خواهد بود.
بسیاری از فروشندگان در این راستا اظهار می‌کنند که همین نگرانی‌ها باعث شده است که آن‌ها فروش اقساطی را محدود کنند یا暂ا کنار بگذارند؛ زیرا ممکن است تا زمان دریافت مبلغ کامل، قیمت تأمین مجدد کالا به شدت افزایش پیدا کرده باشد. بنابراین، خرید اقساطی که برای برخی خانوارها به عنوان راهی برای جبران کاهش قدرت خرید محسوب می‌شود، با مانع جدی روبرو شده است؛ از یک سو مشتریان توانایی خرید نقدی ندارند و از سوی دیگر، فروشندگان در شرایط نوسانات قیمت، تمایل کمتری به فروش اقساطی نشان می‌دهند.
جملات انتقادی فروشندگان و داده‌های منتشرشده تصویری از بازاری ارائه می‌دهد که در آن مسئله اصلی به جز کمبود کالا، کاهش قدرت خرید خانوارها و ناپایداری قیمت‌ها نیز بر معاملات تأثیرگذار بوده است. در چنین شرایطی، افزایش درخواست برای استعلام قیمت لزوما به افزایش فروش منجر نخواهد شد. برخی مشتریان خرید خود را به تأخیر می‌اندازند، برخی به سمت کالاهای ارزان‌تر می‌روند و گروهی نیز به دنبال شرایط اقساطی برای تأمین هزینه خرید هستند؛ راهکاری که به دلیل نگرانی فروشندگان از نوسانات قیمت با محدودیت‌هایی مواجه شده است.
بازار لوازم خانگی در وضعیتی قرار دارد که از یک طرف هزینه تأمین کالا و مواد اولیه در حال افزایش بوده و از طرف دیگر قدرت خرید مصرف‌کننده با همان سرعت افزایش نیافته است. ادامه‌ی این شرایط می‌تواند فاصله میان قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان و توان مالی خریداران را بیشتر نماید؛ فاصله‌ای که به گفته فعالان بازار، منجر به کاهش معاملات و دشواری‌های فروش در یکی از بازارهای کلیدی مصرف خانوارها شده است.
انتهای پیام
نظرات کاربران