براساس گزارش هریتیج دیلی، باستانشناسان در خلال کاوش یک مقبره باستانی در شهر آلماتی در قزاقستان، مجسمه کوچک و طلایی از یک خرس را یافتهاند که به احتمال زیاد به عنوان تزیینی برای یک کلاه آیینی مورد استفاده قرار میگرفته است. قدمت این مقبره به سدههای چهارم تا سوم قبل از میلاد برمیگردد که در ارتباط با فرهنگهای سکایی در آسیا مرکزی است.
این کشف نتیجه کاوشهای اضطراری در تپه تدفینی کاراگایلی واقع در منطقه نائوریزبای آلماتی به دست باستانشناسان انجمن موزههای آلماتی بوده است. این تپه دارای قطر تقریبی ۲۵ تا ۲۶ متر و ارتفاعی نزدیک به ۲٫۵ متر است.
خرس طلایی؛ زیوری برای یک کلاه آیینی
با وجود اینکه گور در دوران باستان به سرقت رفته بود، باستانشناسان موفق شدند بقایای انسانی، تکههای سفال از دوره سکاها و آثار باستانی دیگری را در نواحی مختلف این محوطه شناسایی کنند. آنان همچنین به حفرهای به عمق تقریباً ۳ متر دست یافتند که به احتمال زیاد توسط غارتگران برای دستیابی به محتویات گور ایجاد شده بود.
مهمترین یافته این کاوش، یک زیور کوچک و قالبگیری شده از طلا به شکل خرس است. وجود سوراخهای ریز بر روی این شیء نشان میدهد که ممکن است آن را به پارچه دوخته باشند. بنابراین، محققان فرض میکنند که این مجسمه بخشی از یک کلاه آیینی بوده است.
لیازات ساگیندیکووا، مدیر انجمن موزههای آلماتی، این مجسمه را نخستین نمونه از این نوع در قزاقستان تلقی میکند. به گفته او، پیش از این مشابهی از این اثر در این کشور کشف نشده است.
ساگیندیکووا علاوه بر این، بر این باور است که این زیور گواهی بر وجود ارتباطات فرهنگی وسیعتر در اوراسیا بشمار میآید؛ ارتباطاتی که از منطقه دریای سیاه تا کوههای آلتای گسترش یافتهاند.
نقش حیوانات در هنر دوره سکاها
تصاویر حیوانات در معتقدات و فرهنگ مادی سکاها نقش مهمی را ایفا میکردند و هنرمندان آن عهد از این تصاویر در ساخت زیورآلات، پوشش و اشیای آیینی بهره میبردند.
پیشتر، باستانشناسان آثار مشابهی از زیورآلات حیوانی در آثار تاریخی قزاقستان شناسایی کرده بودند. از جمله این آثار میتوان به بز کوهی طلایی اشاره کرد که به «مرد طلایی» مشهور است. همچنین در سال ۲۰۱۴، در گورستان کوککاینار، پژوهشگران مجسمهای کوچک از یک پلنگ کشف کردند که به عنوان زیوری برای کلاه آیینی شناخته میشود.
یک گور باستانی با بقایای چندین نفر
یکی از جنبههای قابل توجه در کاوش تپه کاراگایلی، بررسی تعداد بالای بقایای انسانی موجود در یک گور است. پژوهشگران بر این باورند که این محوطه شامل بقایای چهار بزرگسال و سه کودک میباشد؛ اما برای تعیین تعداد دقیق افراد نیاز به تحقیقات انسانشناختی بیشتری است.
مارات نورپیسوف، پژوهشگر ارشد انجمن موزههای آلماتی، وقوع بقایای چند نفر در یک تپه تدفینی را بسیار حائز اهمیت میداند. به گفته او، چنین تدفینهای جمعی در قزاقستان معمول نیستند و تپههای تدفینی مشابه معمولاً برای یک یا دو نفر ساخته میشوند.
اکنون تحقیقات باستانشناسی در کاراگایلی ادامه دارد. پژوهشگران امیدوارند که بررسیهای علمی و انسانشناختی بیشتر، اطلاعات دقیقتری درباره تعداد افراد دفن شده و الگوهای تدفین آنها ارائه دهد.
پس از اتمام مراحل حفاظت و مطالعه، آثار بااهمیت این محوطه، از جمله مجسمه خرس طلایی، به مجموعه دائمی موزه آلماتی افزوده خواهند شد و در آینده به نمایش عمومی درخواهند آمد.
نظرات کاربران