بر اساس اطلاعات منتشره از خبرگزاری خبرآنلاین و به نقل از روزیاتو، ایالات متحده و چین به‌تنهایی ۷۴ درصد از مدل‌های هوش مصنوعی را در اختیار دارند و به‌وضوح از دیگر اقتصادهای جهان فاصله‌دارند. بریتانیا با سهم ۵.۲ درصدی در مقام سوم این لیست قرار گرفته است، در حالی که آلمان و فرانسه هر کدام سهمی کمی بالای ۲ درصد دارند.

رقابت جهانی برای پیشبرد فناوری هوش مصنوعی به‌طور عمده در دو کشور ایالات متحده و چین متمرکز شده است. نمودار زیر که بر مبنای گزارش توسعه جهانی ۲۰۲۶ از بانک جهانی و مجموعه داده‌های مربوط به مدل‌های هوش مصنوعی مؤسسه Epoch AI در ماه مه ۲۰۲۶ تهیه شده، واضح می‌سازد که کدام کشورها در زمینه توسعه مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفت کرده‌اند.

کدام کشورها عمده‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی را تولید می‌کنند؟

جدول زیر، کشورهای جهان را بر اساس سهم‌شان از مدل‌های هوش مصنوعی رتبه‌بندی کرده است. این داده‌ها از تجزیه و تحلیل بانک جهانی بر اساس اطلاعات Epoch AI به‌دست آمده است.

رتبه کشور یا اقتصاد سهم از مدل‌های هوش مصنوعی ۱ 🇺🇸 ایالات متحده آمریکا ۵۰.۰٪ ۲ 🇨🇳 چین ۲۴.۰٪ ۳ 🇬🇧 بریتانیا ۵.۲٪ ۴ 🇨🇦 کانادا ۳.۱٪ ۵ 🇰🇷 کره جنوبی ۲.۳٪ ۶ 🇩🇪 آلمان ۲.۲٪ ۷ 🇫🇷 فرانسه ۲.۱٪ ۸ 🇯🇵 ژاپن ۱.۵٪ ۹ 🇨🇭 سوئیس ۱.۴٪ ۱۰ 🇭🇰 هنگ‌کنگ، چین ۱.۱٪ — سایر کشورها ۷.۱٪

ایالات متحده با ۵۰ درصد سهم خود در این فهرست پیشتاز است و چین با ۲۴ درصد در جایگاه دوم قرار دارد. بریتانیا به‌واسطه سهم ۵.۲ درصدی خود در رتبه سوم قرار گرفته و کانادا با ۳.۱ درصد در مقام چهارم قرار دارد. هیچ‌یک از سایر کشورها که به‌صورت جداگانه در جدول نمایش داده شده‌اند، سهمی بالای ۲.۳ درصد ندارند.

دلایل تسلط آمریکا بر هوش مصنوعی

دلیل برتری آمریکا در عرصه توسعه هوش مصنوعی به مجموعه‌ای از عوامل نظیر سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر، وجود شرکت‌های پیشرو در زمینه فناوری، دانش پژوهشی و زیرساخت‌های پردازش بازمی‌گردد. نهادهایی همچون OpenAI، Google و Anthropic از یک اکوسیستم ابری پیشرفته و دسترسی به نیمه‌رساناهای به‌روز بهره‌مند هستند.

اعتبارات پژوهشی دولتی و سیاست‌های حمایت از تولید داخلی تراشه نقش مهمی در تقویت این محیط ایفا کرده‌اند. پیشتازی آمریکا محدود به توسعه مدل‌های هوش مصنوعی نیست؛ این کشور میزبان شرکت‌هایی است که برخی از پرکاربردترین چت‌بات‌های هوش مصنوعی را ارائه می‌دهند.

آیا چین بر کاهش فاصله با آمریکا در زمینه هوش مصنوعی تمرکز کرده است؟

با اینکه سهم ۲۴ درصدی چین از فاصله زیادی با ایالات متحده حکایت دارد، تعداد مدل‌های توسعه‌یافته لزوماً نشان‌دهنده قابلیت فناوری یک کشور نیست. توسعه‌دهندگان چینی نظیر DeepSeek و Alibaba موفق شده‌اند فاصله عملکردی خود را با سیستم‌های برتر آمریکایی به حداقل برسانند؛ به‌خصوص از طریق طراحی مدل‌های کم‌هزینه و مدلی که برای عموم قابل دسترس باشد.

علی‌رغم تسلط چین بر منابع معدنی حیاتی برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، دسترسی به تراشه‌های پیشرفته، ظرفیت پردازش و سرمایه همچنان از عواملی هستند که در این رقابت تاثیری اساسی دارند.

دلایل عقب‌ماندگی اروپا در عرصه هوش مصنوعی

سهم کمتر کشورهای اروپایی از توسعه مدل‌های هوش مصنوعی، ناشی از چالش‌های مختلفی مانند تقسیم بازارهای سرمایه، تعداد محدود سرمایه‌گذاران بزرگ در صنعت فناوری و دسترسی به زیرساخت‌های پردازشی است.

ابهام‌های مربوط به مقررات نیز می‌تواند موجب پیچیدگی در جذب سرمایه در این بخش گردد، اگرچه نمی‌توان وضعیت کنونی اروپا را تنها به تردید یا عدم اعتماد به هوش مصنوعی نسبت داد. به تعویق افتادن اروپا در حوزه توسعه مدل‌های هوش مصنوعی ممکن است وابستگی این قاره به تأمین‌کنندگان آمریکایی و چینی را تشدید کند و در نتیجه کنترل اروپا بر زیرساخت‌های هوش مصنوعی و نوآوری‌های آتی را محدود سازد.

با این حال، بانک جهانی تاکید می‌کند که کشورها برای بهره‌گیری از مزایای اقتصادی باارزش هوش مصنوعی، نیازی به توسعه مدل‌های پیچیده و گران‌قیمت در پیشرفته‌ترین مرزهای فناوری ندارند. آنها می‌توانند با تطبیق سیستم‌های موجود هوش مصنوعی و به‌کارگیری آنها با توجه به نیازهای اقتصادی و صنعتی خود، از فرصت‌های متنوع این فناوری بهره‌مند شوند.

۵۸۳۲۳