به نقل از ایسنا، عارفه کردجزی در همایش مرتبط با تأثیر دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها بر تاب‌آوری ملی با تأکید بر اینکه تولید و تأمین منابع پروتئینی به عوامل متعددی چون شرایط آب‌وهوایی، دسترسی به نهاده‌ها، هزینه‌های تولید و پایداری زنجیره تأمین وابسته است، اظهار داشت: هرگونه اختلال در این پارامترها می‌تواند سبب کاهش دسترسی به پروتئین یا افزایش قیمت آن برای بخش‌هایی از جامعه شود.

وی توضیح داد: زنجیره تأمین پروتئین حیوانی از مرحله تأمین نهاده‌های خوراک دام شروع می‌شود و بیش از نیمی از این نهاده‌ها به واردات وابسته‌اند. این وابستگی باعث می‌شود تولید دام و طیور تحت تأثیر اختلالات تجاری، حمل‌ونقل، نوسانات ارزی و قیمت‌های جهانی قرار گیرد. هر گونه اختلال در واردات نهاده‌ها به نوبه خود می‌تواند هزینه‌های تولید را بالا برده و اثرات آن به قیمت و عرضه محصولات پروتئینی منتقل شود.

تنها جایگزینی نهاده‌ها کافی نیست

این کارشناس تصریح کرد که صرف جایگزینی یک نهاده وارداتی با نوع دیگر به‌تنهایی موجب افزایش تاب‌آوری زنجیره پروتئین نخواهد شد و تأکید کرد: در صورتی که وابستگی به منابع و راه‌های محدود پابرجا بماند، ممکن است تنها گلوگاه تأمین جابه‌جا شود و نه به کلی حل گردد.

کردجزی از تنوع در منابع و مسیرهای تأمین، به‌علاوه بومی‌سازی فناوری به‌عنوان راهکارهایی برای افزایش تاب‌آوری نام برد و افزود که تاب‌آوری پایدار تنها زمانی تقویت می‌شود که کشور نه تنها منابع تأمین را متنوع سازد، بلکه قابلیت تبدیل منابع داخلی و جایگزین را نیز داشته باشد.

استفاده از ضایعات کشاورزی برای تولید پروتئین

وی در ادامه به طرحی که مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی به وزارت علوم ارائه کرده اشاره کرد که هدف آن بهبود تاب‌آوری زنجیره تأمین پروتئین است. این طرح بر بومی‌سازی و توسعه فناوری‌های جهت تولید پروتئین‌های گیاهی جایگزین تمرکز دارد که به دو گروه منبع تقسیم می‌شوند؛ نخست، ضایعات و پسماندهای صنایع غذایی و کشاورزی همچون کنجاله‌های غیرسویا، پسماندهای روغن‌کشی و سبوس و دوم، دانه‌ها و محصولات کم‌آب‌بر هماهنگ با اقلیم ایران مانند کینوا، حبوبات و دانه‌های روغنی غیرمتعارف.

کردجزی اضافه کرد: زنجیره توسعه این فناوری با استخراج و خالص‌سازی پروتئین آغاز می‌شود، سپس به اصلاح ساختار آن پرداخته شده و در نهایت به فرمولاسیون و تولید محصولات نهایی منتهی می‌گردد.

توسعه گوشت‌های گیاهی و پروتئین‌های جایگزین

کارشناس دفتر ارتباط با صنعت مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی به برخی پروژه‌های این پژوهشگاه در این زمینه اشاره کرد و گفت: تولید توپک‌های گوشتی با خاصیت فراسودمند بر پایه پروتئین‌های گیاهی نوآور، تولید گوشت آنالوگ با بهره‌گیری از فناوری اکستروژن مرطوب، طراحی گوشت‌های گیاهی با چاپ سه‌بعدی، اصلاح ساختار پروتئین کینوا با استفاده از روش‌های غیرحرارتی و تولید گوشت آنالوگ از کنجاله سویای اکسترودشده از جمله این طرح‌ها به شمار می‌روند.

وی اضافه کرد: هدف از این برنامه‌ها توسعه سبد پروتئین کشور، کاهش وابستگی به کنجاله و روغن سویا، ایجاد ارزش افزوده از ضایعات و پسماندها، بهبود ویژگی‌های پروتئین و تقویت ارتباط صنعت با دانشگاه است.

فاصله میان پژوهش آزمایشگاهی و تولید صنعتی

کردجزی در ادامه به چالش‌های مربوط به تجاری‌سازی این فناوری‌ها اشاره کرده و اظهار داشت: دستاوردهای تحقیقاتی در آزمایشگاه نقطه آغاز توسعه فناوری به شمار می‌رود، اما برای رسیدن به تولید صنعتی، نیاز است که قابلیت تکرارپذیری فرآیند، کیفیت محصول، تأمین پایدار مواد اولیه، هزینه تولید و پذیرش بازار مورد بررسی قرار گیرد.

وی تأکید کرد: به منظور توسعه فناوری باید مسیر از بهینه‌سازی در آزمایشگاه تا مرحله پایلوت نیمه‌صنعتی و سپس ارزیابی صنعتی به‌همراه همکاری‌های پژوهشگاه‌ها، صنایع و نهادهای اجرایی پشت سر گذاشته شود.

کارشناس دفتر ارتباط با صنعت مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، تأمین مالی هدفمند برای پژوهش‌های مقیاس‌پذیر و ایجاد یک سامانه پایش واحد زنجیره تأمین پروتئین با همکاری گمرک، وزارت جهاد کشاورزی و انجمن‌های صنفی را از جمله پیشنهادات اضافی به‌منظور تقویت این زنجیره معرفی کرد.

انتهای پیام