گوهریسنا انزانی، روانشناس، در گفتگو با ایسنا، توضیح داد که اگر یک زن بهطور کامل در نقشهای «مادر» و «همسر» ذوب شود، هویت و آرزوهای فردیاش بهتدریج تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. وی بیان کرد: این فرآیند بهصورت تدریجی شکل میگیرد و به همین دلیل یک زن بهیکباره تصمیم نمیگیرد که هویت خود را نادیده بگیرد. بلکه سالها هویت خود را با نیازهای خانوادهاش پیوند میزند و در اثر این پیوند مرز بین وجود خود و نقشهایی که بازی میکند به تدریج محو میشود.
او ادامه داد: در مراحل اولیه، یک خانم ممکن است مادری و همسری را جزئی از هویت خویش تلقی کند، اما به مرور زمان زندگیاش تنها به همین نقشها منحصر میشود. از این رو، استعدادها، علایق، خواستهها و اهدافش برای او نا محسوس میشود و احساس ارزشمندیاش نیز وابسته به میزان مفید بودنش برای دیگران خواهد بود.
این روانشناس افزود: به این ترتیب، او دائماً در حال پرسش از نیازهای خانوادهاش یا اینکه چه غذایی برای بچهها مناسب است، خواهد بود. شاید یک خانم از دوران کودکی آموخته باشد که دختر خوب باید فداکار و مطیع باشد و بیخبر از ناخودآگاه این باور در او شکل بگیرد که اگر «نه» بگوید، خودخواه تلقی میشود، یا اگر به نیازهای خود رسیدگی کند، نمیتواند مادر خوبی باشد، و اگر خواستههایش را مقدم بداند، دیگران را ناامید کرده است، و اگر همیشه در دسترس نباشد، دوستداشتنی نخواهد بود.
انزانی تأکید کرد که در این وضعیت، ترس عمیقی در درون فرد بهوجود میآید که او را به جستجوی امنیت عاطفی و تأیید وامیدارد. به تدریج ممکن است خواستههای شخصی خود را سرکوب کند، مثلاً ممکن است تحصیلات یا شغل خود را رها کند و روابط اجتماعیاش را قطع کند، زیرا با خود فکر میکند که زمان مناسبی برای انجام این کارها نیست و این شرایط ممکن است سالها ادامه یابد.
بحران هویت در میانسالی و مواجهه با سؤالات بنیادین
این روانشناس افزود: نکتهای که حائز اهمیت است، این است که خواستههای سرکوبشده هیچگاه از بین نمیروند و در قالب حسرت، خشم، حسادت، بیحوصلگی، نارضایتی و افسردگی به زندگی فرد بازمیگردند. ما گاه میبینیم که در برخی خانوادهها، یک زن خود را مسئول تنظیم هیجانهای خانواده میداند؛ اگر فرزندش ناراحت باشد، او خود را موظف به حل این مسئله میبیند و همینطور در مواردی که همسرش دچار مشکل است. در چنین شرایطی، اگر خانواده به ترمیم نیاز داشته باشد، او نمیتواند هویت مورد نظرش را شکلبخشد و خواستهها، نیازها و هیجانات خود را به درستی شناسایی کند.
انزانی اظهار داشت: بحران هویت معمولاً در میانسالی برای فرد پیش میآید؛ به این دلیل که فرزندان بزرگ شده و به مادر کمتر نیاز دارند و مسئولیتهای خانوادگی دستخوش تغییر میشود. به همین دلیل، فردی که سالها به دیگران توجه کرده و زمان کافی برای شناخت خود نداشته، با سؤال و تردید مواجه میشود و از خود میپرسد «حالا که دیگر مانند گذشته مادر و همسر تماموقت نیستم، چه باید بکنم؟ آیا برای من آرزوهایی باقی مانده است؟» و چون مدت زمان زیادی از آرزوهایش گذشته، ممکن است برایش دشوار باشد که دوباره آنها را بیابد.
او تصریح کرد: در اینجا میتوانیم با توجه به روانشناسی تحلیلی یونگ، مفهوم «فردیتیابی» را بررسی کنیم؛ به این معنا که فرد باید به تدریج از انتظارات و نقشهای تحمیلی یا پذیرفتهشده فاصله بگیرد و به شناخت عمیقتری از خود و تمامیت روانیاش برسد. به بیان دیگر، بودن در نقش مادر یا همسر نباید تمام ابعاد شخصیت زن را شامل شود؛ بلکه او باید با استعدادها، تمایلات، نیازهای عاطفی، خلاقیت و جهان درونی مستقلش روبهرو شده و به پرورش آنها بپردازد. مادریکردن و مادر بودن، دو مفهوم متفاوت هستند، و همچنین همسر بودن با نادیده گرفتن هویت خود در قالب همسر یکسان نیست.
بلوغ در روابط و ضرورت ایجاد زندگی شخصی
طبق گفته انزانی، یک خانم میتواند مادر دلسوز، همسر وفادار و در عین حال فردی مستقل باشد. بنابراین، در این بحث به مفهوم «بلوغ» پرداخته میشود؛ به این معنا که نه تنها باید خانواده را حفظ کنیم، بلکه باید توانایی داشته باشیم که خودمان را در کنار محبت به دیگران حفظ کنیم. گاهی اوقات ما آنقدر در زندگی دیگران غوطهور میشویم و ساختن زندگی آنها را در اولویت قرار میدهیم که فراموش میکنیم نیاز داریم به زندگی خود نیز شکل دهیم.
این روانشناس در پایان بیان کرد: برای دستیابی به بلوغ روانی، زنان باید در کنار حفظ تعهدات خانوادگی، هویت مستقل خود را نیز نادیده نگیرند. درک فرآیند فردیتیابی به آنها کمک میکند تا خواستههای سرکوبشده را به رشد آگاهانه و ساختن زندگی شخصی تبدیل کنند.
انتهای پیام
نظرات کاربران