براساس اطلاعات خبرآنلاین، در ۳۰ اکتبر سال ۱۹۶۱، در دوران بحرانی جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی اقدام به آزمایش قدرتمندترین بمب هسته‌ای تاریخ کرد. این سلاح با نام بمب تزار (Tsar Bomba) شناخته شده و در مجمع‌الجزایر نوایا زملیا واقع در اقیانوس منجمد شمالی منفجر شد.

بمب تزار به حقیقت یک بمب هیدروژنی سه‌مرحله‌ای بود که نام فنی آن RDS-۲۲۰ به شمار می‌آمد. طراحی اولیه این بمب برای تولید قدرتی معادل ۱۰۰ مگاتن TNT پیش‌بینی شده بود، اما جهت کاهش عواقب ناشی از آزمایش، دانشمندان شوروی با کاهش قدرت انفجاری آن به حدود ۵۰ مگاتن، تصمیم به اقدام گرفتند.

بمب تزار

این بمب با استفاده از بمب‌افکن توپولف Tu-۹۵ حمل شد. به دلیل ابعاد فوق‌العاده بزرگ این سلاح، بخشی از بدنه هواپیما تحت تغییراتی برای جای‌گذاری آن قرار گرفت. پس از رهاسازی بمب از هواپیما، به کمک یک چتر نجات بزرگ با ملایمت به سوی زمین فرود آمد تا کادر پرواز فرصت بیشتری برای فاصله گرفتن از محل انفجار داشته باشند.

در نهایت، بمب تزار در ارتفاعی در حدود ۴ کیلومتری از سطح زمین منفجر شد. قدرت انفجار به گونه‌ای بود که ابر قارچی حاصل به ارتفاعی بین ۶۰ تا ۶۷ کیلومتر صعود کرد و موج انفجار چندین بار دور کره زمین را طی کرد. نور این انفجار نیز از فاصله‌ای حدود هزار کیلومتر قابل رؤیت بود.

مادر همه بمب‌ها، بزرگ‌ترین بمب متعارف آمریکا

در مقابل این مقایسه، بمب GBU-۴۳/B قرار دارد که عموماً به نام MOAB یا «مادر همه بمب‌ها» شناخته می‌شود. این بمب ساخت آمریکا تقریباً ۹.۸ تن وزن دارد که نزدیک به ۸.۵ تن آن را مواد منفجره تشکیل می‌دهد.

مادر همه بمب‌ها

MOAB برای نابودی اهداف سطحی، ورودی تونل‌ها، غارها و سازه‌های سبک طراحی شده و قدرت تخریب آن حدود ۱۱ تن TNT تخمین زده می‌شود. ازاین‌رو، با وجود اندازه بزرگ و قدرت تخریب قابل ملاحظه، نمی‌توان آن را در مقایسه با سلاح‌های هسته‌ای قرار داد.

مشخصات بمب تزار مادر همه بمب‌ها (MOAB) کشور سازنده اتحاد جماهیر شوروی آمریکا نوع سلاح بمب هیدروژنی بمب متعارف قدرت انفجاری ۵۰ مگاتن TNT حدود ۱۱ تن TNT وزن حدود ۲۷ تن حدود ۹.۸ تن طول حدود ۸ متر حدود ۹.۱ متر قطر حدود ۲ متر حدود ۱ متر تاریخ آزمایش ۳۰ اکتبر ۱۹۶۱ ۲۰۰۳ نخستین استفاده رزمی هرگز آوریل ۲۰۱۷

با محاسبه قدرت انفجاری بمب تزار به تن TNT می‌توان به عدد ۵۰ میلیون تن دست یافت. با تقسیم این عدد بر قدرت تقریباً ۱۱ تنی MOAB، به این نتیجه می‌رسیم که بمب تزار حدود ۴.۵ میلیون برابر قدرت انفجاری بیشتری دارد.

توجه به این نکته ضروری است که این مقایسه تنها بر اساس انرژی انفجار است و به هیچ عنوان به معنای ۴.۵ میلیون برابر بودن شعاع تخریب یا شمار تلفات نیست. تأثیر واقعی انفجار به عواملی از جمله ارتفاع انفجار، شرایط محیطی، نوع سازه‌ها و فاصله از مرکز انفجار مرتبط می‌شود.

علت ساخت بمب عظیم شوروی

بمب تزار بیشتر از اینکه به عنوان یک سلاح عملیاتی در میادین جنگ مورد استفاده قرار گیرد، به عنوان نماد قدرت نظامی و فناوری شوروی در برابر ایالات متحده محسوب می‌شد. ابعاد بزرگ و وزن زاید این سلاح، قابلیت استفاده عملیاتی از طریق موشک‌های بالستیک را محدود می‌کرد و این حمل و نقل آن را به بمب‌افکن‌های سنگین وابسته می‌ساخت.

صحنه انفجار بمب تزار

این آزمایش همچنین به وضوح نشان داد که رقابت تسلیحاتی در دوران جنگ سرد می‌تواند به شکل‌گیری سلاح‌هایی با قدرت تخریب فوق‌العاده منجر شود.

با وجود گذشت بیش از ۶۵ سال از آن آزمایش تاریخی، بمب تزار هنوز هم به عنوان بزرگ‌ترین سلاح هسته‌ای منفجرشده در تاریخ باقی مانده و رکوردی که هیچ آزمایش هسته‌ای دیگری به آن نزدیک نشده است.

5858