بر اساس گزارش خبرنگار مهر، تنش‌های فناوری میان ایالات متحده و چین با تشدید محدودیت‌های صادراتی آمریکا در زمینه تراشه‌های پیشرفته و تلاش‌های چین برای به‌دست آوردن خودکفایی در صنعت نیمه‌رسانا، به فصل جدیدی وارد شده است؛ این رقابت نه تنها بر تجارت تراشه‌ها تأثیر گذاشته، بلکه زنجیره تأمین جهانی مرتبط با هوش مصنوعی، مراکز داده و دسترسی شرکت‌ها به توان پردازشی را نیز دستخوش تغییرات کرده است.

به نقل از فایننشال‌تایمز، تجدید جنگ تجاری میان این دو کشور بعد از آتش‌بس موقت در ژانویه ۲۰۲۷ می‌تواند زنجیره تأمین هوش مصنوعی را به یکی از حوزه‌های کلیدی رقابت میان دو اقتصاد بزرگ جهان بدل کند. در این فاصله، ایالات متحده در تلاش است تا برتری خود در تولید تراشه‌های پیشرفته را حفظ کند، در حالی که چین به دنبال تقویت توان داخلی در تولید نیمه‌رسانا می‌باشد.

ممنوعیت‌های جدید ایالات متحده برای دسترسی چین به تراشه‌ها

به تازگی، دولت ایالات متحده اقدام به وضع محدودیت‌های تازه‌ای کرده است تا از دسترسی غیرمستقیم شرکت‌های چینی به قابلیت‌های پردازشی تراشه‌های پیشرفته جلوگیری کند.

بر اساس قوانین جدید وزارت بازرگانی ایالات متحده که در تاریخ ۱۹ نوامبر منتشر شد، مراکز داده‌ای که خارج از آمریکا قرار دارند و قدرت پردازشی و تأسیساتی مهمی به شرکت‌های مستقر در کشورهای مشمول محدودیت‌های امنیتی ارائه می‌دهند، تحت الزامات جدید صدور مجوز و ارزیابی مشتریان قرار خواهند گرفت.

این قوانین صادرات تراشه‌های پیشرفته به کشورهایی همچون اندونزی، مالزی، سنگاپور، تایلند و برزیل را نیز مشمول الزامات صدور مجوز نموده است. هدف از این اقدام واشنگتن، ممانعت از انتقال مستقیم یا غیرمستقیم تراشه‌ها به چین از طریق کشورهای دیگر و اجاره ظرفیت‌های پردازشی مراکز داده است.

چین در پی یافتن جایگزین برای تراشه‌های آمریکایی

در طرف مقابل، غول‌های فناوری چینی برای کاهش وابستگی به محصولات آمریکایی، به ویژه تراشه‌های انویدیا، به سرعت در حال توسعه تجهیزات داخلی هستند.

به گفته‌ی رویترز، شرکت‌هایی همچون علی‌بابا و تنسنت به استفاده از تراشه‌های تولید داخلی روی آورده‌اند و علی‌بابا اهدافش برای افزایش ظرفیت تولید تراشه‌های اختصاصی خود با نام T-Head را تا سال ۲۰۲۷ به طور قابل توجهی افزایش خواهد داد.

با این حال، محدودیت‌های ظرفیت کارخانه‌ها، تأخیر در تأمین تجهیزات پیشرفته و کمبود حافظه‌های با پهنای باند بالا همواره به عنوان موانع اصلی بر سر راه پیشرفت صنعت نیمه‌رسانای چین باقی مانده‌اند.

مدیرعامل علی‌بابا به نقل از رویترز گفته است که محدودیت‌های جدید ایالات متحده می‌تواند موجب کاهش رشد درآمد بخش رایانش ابری این شرکت در سال آینده به میزان ۳۰ تا ۴۵ درصد شود؛ در حالی که این بخش در حال حاضر رشد ۵۳ درصدی را تجربه کرده است.

تراشه‌ها و مواد معدنی؛ ابزار فشار میان دو طرف

رقابت میان ایالات متحده و چین تنها به صادر کردن تراشه‌ها محدود نمی‌شود. ایالات متحده در طراحی تراشه، تولید تجهیزات پیشرفته نیمه‌رسانا و فناوری‌های کلیدی دارای موقعیت برتر است؛ در ازای آن، چین در زمینه تأمین و فرآوری بسیاری از مواد معدنی کمیاب، که برای صنایع الکترونیک و فناوری حیاتی هستند، نقشی اساسی ایفا می‌کند.

به همین دلیل، تشدید محدودیت‌های صادراتی ایالات متحده می‌تواند منجر به واکنش متقابل چین در زمینه مواد معدنی و مواد اولیه شود. به نقل از تحلیل‌های رویترز در ۱۸ نوامبر، این محدودیت‌ها بر بازارهای دو کشور تأثیرگذارد و زمینه‌ساز دور جدیدی از اقدامات تلافی‌جویانه گردد.

زنجیره تأمین جهانی تحت فشار رقابت

وابستگی صنعت نیمه‌رسانا به شبکه‌ای از تولیدکنندگان در ایالات متحده، تایوان، کره جنوبی، ژاپن و اروپا به قدری قوی است که تأثیرات این رقابت به شرکت‌های دو کشور محدود نمی‌شود.

هر گونه محدودیت در صادرات تراشه، تجهیزات تولید یا مواد اولیه می‌تواند هزینه‌های تولید را افزایش داده و برنامه‌های سرمایه‌گذاری شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و مراکز داده را با چالش‌های جدی مواجه کند.

بنابراین، این رقابت میان ایالات متحده و چین در زمینه صنعت نیمه‌رسانا به یک موضوع جدی و راهبردی در اقتصاد جهانی تبدیل شده و تلاش‌های ایالات متحده برای حفظ جایگاه فناوری و برنامه‌های چین برای کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی، آینده زنجیره تأمین هوش مصنوعی را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است؛ به‌ویژه با توجه به اینکه پایان آتش‌بس تجاری در ژانویه ۲۰۲۷ می‌تواند تنش‌ها را وارد مرحله جدیدی کند.