سه اقدام کلیدی دولت برای افزایش تأثیرگذاری دانشگاهها در حکمرانی و پیشرفت کشور
به نقل از ایرنا از ریاست جمهوری، مسعود پزشکیان در صبح روز شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵، در یک نشست تخصصی با ریاست دانشگاهها، بر اهمیت تمرکز بر مسائل محوری در دانشگاهها و تقویت ارتباط بین دولت و نهاد آموزش عالی جهت حل چالشهای کشور و رفع موانع همکاری تأکید کرد.
این نشست تخصصی با حضور تعدادی از رؤسای معتبر دانشگاههای کشور انجام شد، و در آن محورهای کلیدی مرتبط با تأثیر دانشگاهها بر حکمرانی، بازسازی توانمندیهای کشور، حل معضلات اولویتدار،افزایش بهرهوری، اصلاح ساختارهای اجرایی و چالشهای موجود در همکاری میان دولت و دانشگاهها به بحث و بررسی گذاشته شد.
رئیسجمهور در آغاز سخنان خود با ابراز امیدواری در خصوص ایفای نقش دانشگاهیان در مدیریت کشور بیان داشت: امیدواریم که با بهرهگیری از خرد گروهی، همفکری اساتید و مشارکت مدیران و مسئولان اجرایی، بتوانیم کشور را با عزت، قدرت و هماهنگی از وضعیت کنونی عبور دهیم.
پزشکیان با اشاره به سلسله نشستهای تخصصی دولت با کارشناسان و صاحبنظران حوزههای مختلف، ادامه داد: برای تمامی چالشهای کشور، راهحلهای علمی و اجرائی وجود دارد؛ آنچه که هماکنون بیش از هر چیز اهمیت دارد، عبور از مرحله ارائه راهکار به سمت مرحله اقدام، اجرایی شدن و تحقق واقعی برنامههاست.
رئیسجمهور با تأکید بر اینکه مشکلات همکاری میان دولت و دانشگاه فقط با مکاتبات اداری و فرایندهای بروکراتیک قابل حل نیست، خاطرنشان کرد: این مسائل را به طور مستقیم و شخصاً دنبال خواهم کرد. متأسفانه در برخی از بخشها مقاومتهایی در برابر اصلاحات وجود دارد؛ طبیعی است ساختارهایی که سالها طبق رویههای نادرست مدیریت شدهاند، در برابر تغییر و بازسازی از خود مقاومت نشان دهند.
پزشکیان در ادامه به مشکلات معیشتی اعضای هیئت علمی اشاره کرد و گفت: حل مسائل مربوط به حقوق، رفاه و معیشت اساتید نیازمند انجام تحقیقات کارشناسی، تدوین یک چارچوب مشخص، همکاری با نهادهای ذیربط و دستیابی به یک جمعبندی مشترک برای اتخاذ تصمیم نهایی است.
رئیس جمهور به تجربه مدیریتی خود در دانشگاه اشاره کرد و مسأله مسکن و معیشت اعضای هیئت علمی را از اولویتهای حیاتی دانست و بیان داشت: دانشگاهها از منابع، امکانات و سرمایه انسانی گستردهای برخوردارند که بخش عمدهای از آن هنوز به بهرهبرداری نرسیده است. باید با اعطای اختیارات لازم و تدوین یک برنامه مشخص، امکان بهرهوری از این ظرفیتها و ایجاد درآمدهای پایدار برای دانشگاهها فراهم گردد.
پزشکیان افزود: باید چارچوب ارائه اختیارات به دانشگاهها به طور شفاف تعیین شود؛ اینکه چه اختیاراتی، با چه اهدافی و بر اساس چه مسئولیتهایی واگذار میشود و وظایف طرفهای واگذارکننده و واگذارشونده به روشنی مشخص گردد. در این راستا نیز تأمین معیشت، مسکن و رفاه اعضای هیئت علمی باید در راستای اجرای برنامههای مشخص، تحقق اهداف، ارتقای عملکرد و نقشآفرینی مؤثر دانشگاهها در حل مسائل کشور دنبال شود.
رئیسجمهور تصریح کرد که خود از خانواده دانشگاه آمده و مدیریت را بر اساس اصول علمی پیگیری میکند و تأکید کرد: بسیاری از اساتید و نخبگان دانشگاهی دارای ظرفیتهای ارزشمند و منحصربهفردی هستند که تا کنون یا به کار گرفته نشدهاند و یا تنها به فعالیتهای آموزشی محدود شدهاند. این ظرفیتها باید به میدان عمل وارد شده و در حل معضلات کشور استفاده گردد.
پزشکیان هنر مدیریت را استفاده حداکثری از امکانات موجود در شرایط دشوار ارزیابی کرد و گفت: مدیریت کارآمد به معنای دستیابی به بالاترین بهرهوری، مؤثر بودن، کیفیت و کمترین هزینه با استفاده از منابع و ظرفیتهای موجود است؛ البته دستیابی به این هدف نیازمند تصمیمگیریهای جسورانه و علمی است.
رئیس جمهور با تأکید بر وجود تعداد زیادی از شرکتهای دولتی و بنگاههای اقتصادی وابسته به بانکها، بیمهها و سایر نهادها که در بخشهای صنعتی، کشاورزی و خدماتی با زیان مواجه هستند، اظهار داشت: دولت آماده است تا مدیریت این مجموعهها را در قالب چارچوبهای مشخص به دانشگاهها واگذار کند تا دانشگاهها بتوانند با حضور دانشجویان در این واحدها و ارتباط بین آموزش و محیط واقعی کار، به اصلاح ساختارها، افزایش بهرهوری، ارتقای کیفیت، بهبود اثربخشی و کاهش هزینهها بپردازند. درآمد حاصل از این اصلاحات نیز میتواند به منظور ارتقاء رفاه و معیشت اعضای هیئت علمی و توسعه دانشگاهها استفاده شود.
پزشکیان افزود: در دولت امروزی، ارادهای برای اجرای این رویکرد وجود دارد و بسترهای لازم نیز مهیا شده است. آنچه که اکنون نیاز است، عزم، اراده و آمادگی رؤسای دانشگاهها و اساتید برای پذیرش این مسئولیتهاست. دولت نیز تمامی تسهیلات، حمایتها و تدابیر ضروری برای اجرای این برنامهها را خواهد داشت.
رئیسجمهور تأکید کرد: در چنین شرایطی دانشجویی تربیت خواهد شد که علاوه بر آموزش نظری، تجربه عملی حل مسائل را نیز کسب کند و در آینده بهطور مؤثر در توسعه کشور نقشی ایفا کند.
پزشکیان خاطرنشان کرد: صرفاً بیان مسائل کافی نیست؛ باید به شناسایی، اولویتبندی و اقدامات عملی برای حل آنها پرداخته شود.
رئیس جمهور یک محور دیگر مهم حکمرانی را افزایش مشارکت مردم دانست و گفت: رویکرد دولت، توسعه شراکت عمومی در فرآیندهای حکمرانی است و بسیاری از چالشهای کشور با اتکا به سرمایه اجتماعی و مشارکت مردم قابل حل خواهد بود.
پزشکیان همچنین بر لزوم طراحی چارچوبهای اجرایی به گونهای که قابلیت اجرا داشته باشند تأکید کرد و افزود: نظام اداری نباید مانعی برای اجرای تصمیمات باشد. کشور امروز نیاز به شکستن الگوهای ناکارآمد، تصمیمگیری علمی و خروج از بروکراسیهای فرسایشی دارد و این تحول بهویژه باید از دانشگاهها نشأت بگیرد، نه از ساختارهای صرفاً اداری و پشتمیزنشین. اداره کشور با ذهنهای بسته و محدود امکانپذیر نیست.
رئیسجمهور علاوه بر این با اشاره به هماهنگی بیسابقه میان سران قوا، اذعان کرد: امروز هماهنگی و همافزایی بین قوای سهگانه در سطحی بسیار بالاتر، استثنایی و بیسابقه قرار دارد و باید از این ظرفیت برای رفع موانع اجرایی، اصلاح قوانین و مقررات و تسریع در اجرای برنامههای تحولآفرین استفاده شود.
پزشکیان در ادامه بر لزوم بازنگری در فرآیند توسعه آموزش عالی نیز تأکید کرد و بیان کرد: باید ظرفیت نخبگان دانشگاهی کشور در قالب اعضای هیئت علمی شناسایی و سازماندهی شود. همچنین دانشگاههایی که کارآیی و خروجی مؤثری ندارند باید بر اساس مطالعات کارشناسی ساماندهی و ادغام شوند. جذب اعضای هیئت علمی نیز باید صرفاً بر پایه شایستگی، صلاحیت علمی و نیاز واقعی دانشگاهها صورت پذیرد و نه بر اساس سفارش یا توصیه.
رئیسجمهور همچنین توسعه دانشگاههای برتر و مؤثر را به محدود به تهران نمیداند و تأکید کرد: باید دانشگاههای توانا در سراسر کشور و بهویژه در مناطق با ظرفیت توسعه، تقویت شوند. همچنین در توسعه زیرساختهای علمی، رعایت الزامات پدافند غیرعامل ضروری است تا زیرساختهای علمی کشور در برابر تهدیدات احتمالی مقاوم و تابآور باشند.
پزشکیان در ادامه بر «مشارکت دانشگاهها در ارتقاء بهرهوری صنایع تولیدی، به خصوص در حوزه تجهیزات گرمایشی و سرمایشی به منظور مدیریت مصرف انرژی و منابع فسیلی»، «طراحی و ایجاد نظامهای دادهمحور برای نظارت بر شبکه مالی و اقتصادی کشور به منظور پیشگیری از رانت، فساد و رشوه»، «استقرار نظام حکمرانی هیئتامنایی در دانشگاهها با هدف کاهش مداخله دولت» و همچنین «لزوم اقناع، گفتوگو و همراهسازی نهادها و دستگاهها برای پیشبرد برنامههای اصلاحی توسط دانشگاهها» تأکید کرد.
در این نشست، رئیسجمهور در پاسخ به شکایات رؤسای دانشگاهها درباره تأخیر در پرداخت حقوق اعضای هیئت علمی، به صورت تلفنی با رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور صحبت کرده و ضمن پیگیری فوری موضوع، دستور برگزاری یک جلسه تخصصی با نهادهای ذیربط برای تدوین یک چارچوب مشخص و دستیابی به راه حل عملی در این زمینه صادر کرد.
در پایان این نشست، سه محور اصلی بهعنوان تصمیمات و اولویتهای مشترک دولت و دانشگاهها مورد تأکید قرار گرفت که شامل تدوین راهکارهای عملی برای بهبود رفاه و معیشت اعضای هیئت علمی، مشارکت دانشگاهها در اصلاح و افزایش بهرهوری شرکتهای زیانده دولتی و تأمین مالی دولت برای تجهیز و توسعه آزمایشگاههای دانشگاهی بود.
پزشکیان با تأکید بر نقش بینظیر دانشگاهها در پیشرفت کشور بیان کرد: ما به دانشگاهیان امید بستهایم و بر این باوریم که هیچ راه پایداری برای حل علمی معضلات کشور، جز اتکا به ظرفیت دانشگاهها و نخبگان علمی وجود ندارد. انتظار داریم دانشگاهها با حضور فعال، مسئولانه و مسئلهمحور در حکمرانی و توسعه کشور نقشی جدی ایفا کنند.
