آرام‌گرفتن بازار خودرو؛ ثباتی حقیقی یا آرامشی پیش از جهش تازه قیمت‌ها؟

به گزارش خبرگزاری مهر، این روزها بازار خودرو نسبت به هفته‌های گذشته حال‌وهوایی آرام‌تر دارد. افت محسوس تعداد معاملات، کاهش توان خرید خانوارها و محتاط‌تر شدن خریداران سبب شده برخی گمان کنند شیب صعودی قیمت‌ها متوقف شده است. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا این سکون، نشانه‌ای از تغییر جهت بازار است یا فقط وقفه‌ای کوتاه و گذرا؟

برای یافتن پاسخ، باید سراغ متغیرهایی رفت که معمولاً با تأخیر زمانی اثر واقعی خود را بر بازار خودرو آشکار می‌کنند؛ متغیرهایی که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها هنوز تغییر جدی نکرده‌اند.

ارزیابی وضعیت کلان اقتصاد و تحولات ژئوپلیتیکی نشان می‌دهد هرچند در روزهای اخیر با پررنگ‌تر شدن تحرکات دیپلماتیک، از شدت تنش‌ها تا حدی کاسته شده، اما شاخص‌های ریسک همچنان در سطح بالایی قرار دارند. طبق شاخص تنش اتاق بازرگانی، میزان ریسک منطقه نسبت به آخرین روز پیش از آغاز دور دوم درگیری‌ها هنوز چندین برابر بیشتر است. همین مسئله نشان می‌دهد فعالان اقتصادی همچنان احتمال تداوم نااطمینانی را در محاسبات خود منظور می‌کنند.

در چنین فضایی، افت موقت نرخ ارز لزوماً به معنای تغییر پایدار در مسیر بازار خودرو نیست. تجربه سال‌های گذشته بارها نشان داده که این بازار بیش از آنکه به نوسان لحظه‌ای ارز واکنش نشان دهد، از انتظارات تورمی و چشم‌انداز کلی اقتصاد اثر می‌پذیرد. از همین رو، حتی در دوره‌هایی که دلار برای مدتی آرام گرفته، بازار خودرو الزاماً وارد فاز نزولی نشده است.

یکی دیگر از عوامل تعیین‌کننده، وضعیت عرضه است؛ بخشی که هنوز نشانه روشنی از حل کامل مشکلات در آن دیده نمی‌شود. محدودیت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی، گره‌های لجستیکی، استمرار محاصره دریایی، دشواری در تأمین مواد اولیه و قطعات و نیز نگرانی از تشدید محدودیت‌های انرژی در تابستان و کمبود گاز در فصل سرد، همگی ریسک تولید را در سطحی بالا نگه داشته‌اند. هر یک از این عوامل می‌تواند روند تولید را کند کرده و بر حجم عرضه خودرو اثر بگذارد.

افزون بر این موارد، تغییر مبنای تأمین ارز صنایع نیز از جمله متغیرهای مهمی است که آثار آن به‌تدریج در بازار نمایان خواهد شد. خودروسازان و قطعه‌سازانی که تا پیش از این بخش مهمی از ارز موردنیازشان را با نرخ‌های پایین‌تر تأمین می‌کردند، اکنون ناچارند ارز را با هزینه بیشتری تهیه کنند؛ مسئله‌ای که طبعاً بر بهای تمام‌شده تولید فشار وارد می‌کند.

طولانی شدن روند تخصیص ارز واردات، هرچند در کوتاه‌مدت توانسته بخشی از تقاضا را از بازار ارز دور نگه دارد، اما روشن است که این وضعیت نمی‌تواند برای همیشه ادامه پیدا کند. هر زمان که فرآیند تخصیص سرعت بیشتری بگیرد، احتمال بازگشت تقاضا به بازار ارز نیز افزایش خواهد یافت؛ رخدادی که می‌تواند بار دیگر بر انتظارات تورمی اثر بگذارد.

از سوی دیگر، هشدارهای اخیر برخی اقتصاددانان درباره احتمال ورود اقتصاد ایران به دوره‌ای از تورم‌های بسیار بالا نیز بر رفتار بازارها بی‌تأثیر نبوده است. وقتی فعالان اقتصادی از امکان تشدید تورم سخن می‌گویند، میل به تبدیل نقدینگی به دارایی‌های بادوام بیشتر می‌شود؛ روندی که بازار خودرو نیز معمولاً از آن مصون نمی‌ماند.

البته هیچ‌یک از این متغیرها به‌تنهایی به معنای جهش قطعی قیمت خودرو نیستند. با این حال، کنار هم قرار گرفتن آن‌ها تصویری را شکل می‌دهد که نشان می‌دهد فشارهای تورمی همچنان در اقتصاد فعال‌اند و بازار خودرو نیز نمی‌تواند برای مدت طولانی از این جریان جدا بماند.

به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که دوره‌های رکود معاملاتی معمولاً بهترین فرصت برای تصمیم‌گیری سنجیده‌تر خریداران واقعی به شمار می‌آیند. در این بازه‌ها، فاصله قیمت کارخانه و بازار کاهش می‌یابد، قدرت چانه‌زنی خریدار بیشتر می‌شود و پیش از آنکه موج تازه‌ای از انتظارات تورمی شکل بگیرد، امکان خرید با ریسک کمتر فراهم خواهد شد.