انواع و اقسام بی حوصلگی
همه بی حوصلگی ها شبیه هم نیستند. شاید به همین دلیل است که هرازگاهی یکی از انواع آن گریبان مان را می گیرد و ول کن هم نیست تا وقتی همه برنامه های زندگی مان را به هم نریزد. تازه دانشمندان هر روز نوع جدیدی از آن را هم کشف می کنند. تا الان ۵ نوع بی حوصلگی کشف شده. چقدر با آنها آشنایید؟
شنبه اول صبح، دقیقاً خوراک همین حس است؛ بی حوصلگی. ساعت ها و دقایقی از هفته که باید آن را از تقویم پاک کرد و هفته را از ظهر شنبه شروع کرد تا شاید کمی هوای حوصله از ابری بودن بیرون بیاید. گاهی این حس فقط به همان روز و دقایق محدود می شود و بعد از آن می توانید تا آخر هفته را پرانرژی ادامه دهید. گاهی هم همین طوری حوصله ندارید و هر کاری هم بکنید. حوصله تان سرجایش نمی آید که نمی آید. شما تنها نیستید؛ خیلی از افراد در خیلی از ساعت های روز یا هفته درگیر این حس می شوند. جالب اینجاست که همه بی حوصلگی ها شبیه هم نیستند. شاید به همین دلیل است که هرازگاهی یکی از انواع آن گریبان مان را می گیرد و ول کن هم نیست تا وقتی همه برنامه های زندگی مان را به هم نریزد. تازه دانشمندان هر روز نوع جدیدی از آن را هم کشف می کنند. تا الان ۵ نوع بی حوصلگی کشف شده. چقدر با آنها آشنایید؟
اول به این سوال جواب بدهید تا بعد وارد بحثشویم؟ به نظرتان بی حوصلگی یعنی چه؟ حسی شبیه بی حالی، بی خیالی، بی تفاوتی یا… شاید همه ما برای توصیف حس بی حوصلگی مان از این کلمه ها استفاده کرده ایم. این عبارت ها شاید هر یک به شکلی بی حوصلگی را توصیف کنند اما تعریف و مفهوم خود بی حوصلگی نیستند. بی حوصلگی زمانی اتفاق می افتد که شخص علاقه ای به انجام کاری نداشته و نسبت به اطرافش بی تفاوت می شود. این حالت می تواند لحظه ای یا برای مدتی نامشخص به اطرافش بی تفاوت می شود. این حالت می تواند لحظه ای یا برای مدتی نامشخص شخص را درگیر کند. البته اگر بی حوصلگی طولانی شود، شخص وارد فاز افسردگی می شود. شاید برایتان جالب باشد که بدانید عبارت یا مفهوم بی حوصلگی نخستین بار توسط «چارلز دیکنز» در کتاب «خانه متروک» در سال ۱۸۵۲ میلادی استفاده شد. بنابراین نگران بی حوصلگی تان نباشید! این حس از قرن ها پیش، گریبان گیر نوع بشر بوده است.
قبلاً می گفتند سه نوع است
نخستین بار بی حوصلگی توسط پژوهشگری به نام فیشر شناسایی شد. او معتقد بود: «بی حوصلگی حسی ناخوشایند اما زودگذر است که برای مدتی عملکرد فرد را مختل کرده و توجه او نسبت به اطراف را کم رنگ می کند. مصافاً بر اینکه میزان تمرکز او و منشا هر سه این بی حوصلگی، ناشی از ناتوانی در کنترل تمرکز و توجه است. این بی حوصلگی معمولاً در سه شرایط گریبان مان را می گیرد و نمی گذارد قدم از قدم برداریم. شب های امتحان یادتان هست؟ وقتی قرار بود یک جزوه ۲۰۰،۳۰۰ صفحه ای را بخوانید اما به جای خواندن آن سرگرم هزار و یک کار بی ربط می شدید؛ از هوس دیدن یک فیلم یا خواندن کتاب یا حتی تمیز کردن میز تحریرتان!
بی علاقگی: زمانی فرد دچار این نوع بی حوصلگی می شود که علاقه ای به انجام کاری نداشته باشد. همان شب های امتحان را به خاطر بیاورید؛ متوجه می شوید از چه نوع بی حوصلگی ای صحبت می کنیم.
اجبار: این نوع بی حوصلگی زمانی گریبان مان را می گیرد که مجبور به انجام کاری هستیم. بگذارید از خودمان مثال بزنیم؛ از ما روزنامه نگارها. این حالت زمانی سراغ مان می آید که علاقه ای به نوشتن درباره موضوع پیشنهادی خودمان با همکاران مان یا حتی سردبیر محترم نداریم اما باید بنویسیم! در این شرایط نوشتن هر یک جمله یعنی کتک زدن خود اما باید کار را به موقع تحویل داده و صفحه را آماده کنیم تا مجله سر موقع چاپ شود.
ناتوانی در عین علاقه: این شرایطی است که فرد علاقه به انجام کاری دارد اما به هر دلیل توان انجام آن را ندارد. این حالت معمولاً زمانی اتفاق می افتد که شخص تلاش می کند اما بی نتیجه ماندن تلاشش باعثبی حوصلگی او می شود.
بی دلیل حسش نیست
بی حوصله هستیم و دلیلی هم برایش پیدا نمی کنیم. البته روانشناسان معتقدند در این موارد گاهی فرد دلیل اصلی را می داند اما ترجیح می دهد به آن توجه نکند. در مواردی هم بی حوصلگی اش را ناشی از مسئله ای دیگر می داند. برای مثال شخص از شغلی که دارد، راضی نبوده و کار کردن در آن محیط باعثبی حوصلگی او می شود اما به جای رفع مشکل اصلی که احتمالاً به آن هم آگاه است، مسئله دیگری را دلیل بی حوصلگی اش عنوان می کند. بنابراین بی حوصلگی بی دلیل هم گاهی دلیل دارد اما فرد حوصله برطرف کردن عامل اصلی را ندارد.
الان می گویند ۵ نوع است
از آنجا که هر اتفاق خوشایند و ناخوشایندی دائماً به روز می شود تا مبادا آدم ها از قافله عقب بمانند بی حصولگی در انواع جدید هم کشف شده است! پژوهشگران به تازگی اعلام کرده اند بی حصولگی ۵ نوع مختلف دارد و هر یک از آنها نشانه ها، حالت ها و البته اسم ویژه خودشان را دارند. امیدوارم هیچ وقت بی حوصله نباشید اما بد نیست بدانید مدل های جدید بی حوصلگی چیست. به هر حال هر چیزی تازه اش خوب است و کلی کلاس دارد!
۱. بی حوصلگی بی تفاوتی:
در این شرایط، فرد بیشتر سکوت می کند. در رفتار او، سکون خاصی دیده شده و حرکات و رفتارش مانند قبل نیست. بیشتر از انجام کارها سرباز زده و رفتار منفعل از خودش نشان می دهد. نمود بیرونی این رفتار، شبیه فردی است که کاملاً آرام بوده و نسبت به مسائل و اطرافش، آرام است اما حقیقت این است که او دچار بی حوصلگی شده و بیشتر درون گرا می شود.
اگر یکی از اطرافیان تان که تا همین چند وقت پیش یک لب داشت و هزار خنده اما حال دائم گوشه ای می نشیند و سکوت می کند و در برابر رفتار نامناسب دیگران منفعلانه عمل می کند، یعنی اینکه بی حوصله است و باید کمکش کنید.
۲. بی حوصلگی واکنشی:
نقطه مقابل گروه اول، همین گروه است. آنها فرار را برقرار ترجیح می دهند و از صحنه زندگی می گریزند. این افراد بیشتر اوقات پرخاشگر بوده و در رفتارهایشان ناآرامی موج می زند.
در واقع رفتار پرخاشگرانه می تواند نشانه بی حوصلگی افراد باشد. اگر همکار، دوست یا یکی از اعضای خانواده تان مدتی است به هر حرفی که می زنید مثل ترقه از جا می پرد، یعنی به احتمال زیاد بی حوصله است و ممکن است اصلاً حوصله خودش را هم نداشته باشد. بنابراین سر به سرش نگذارید.
۳. بی حوصلگی کلاسیک:
احساس ناخوشایند سرگردانی، ناتوانی در تصمیم گیری برای انجام کارها و نوعی بی قیدی در زندگی، مصداق بارز بی حوصلگی کلاسیک است. این گروه همان هایی هستند که اغلب تصویرشان را در نقاشی های کلاسیک هم دیده اید! دختر یا پسری که تنها در گوشه ای نشسته، دستش را زیر چانه اش زده و کلاً در زندگی بلاتکلیف است.
در زندگی مدرن هم اینها همان فردی هستند که روبروی تلویزیون می نشینند و بدون هدف، کانال های تلویزیون را بالا و پایین می کنند و دست آخر هم دکمه خاموش را می زنند و خلاص. ممکن است این افراد همان جا خشک شان بزند و چند ساعتی را هم، همان طور روی مبل بنشینند.
۴. بی حوصلگی ارواح:
اسم عجیبی است، نه؟ اما افرادی که دچار این نوع بی حوصلگی می شوند درست مثل همان ضرب المثل خودمان یعنی مرده متحرک می شوند!
اینها همان هایی هستند که وقتی با آنها صحبت می کنید، انگار حرف تان را نمی شنوند و شما می مانید که الان اصلاً حرف شما را متوجه شده اند یا نه؟ خوشحال هستند یا غمگین؟ درست مثل افرادی که وقتی لطیفه ای را برایشان تعریف می کنید، باید بگویید، خب تمام شد، می توانی بخندی!
این افراد به اصطلاح هیچ گونه انگیختگی احساسی ندارند و هیچ حسی در صورت شان نیست و معلوم نیست همین حالا نسبت به آنچه می بینند یا می شنوند حس شان مثبت است یا منفی؟ در رفتار آنها احساس بی پناهی و افسردگی موج می زند. گاهی ممکن است آنها را در گوشه ای خلوت، در حالی که به آرامی اشک می ریزند، ببینید.
۵. بی حوصلگی پر کار:
اغلب تصور می کنیم افرادی که بیکار هستند، گروه هدف بوده و آنها بیشتر در معرض درگیری با مشکل بی حوصلگی قرار دارند اما افراد پرکار نیز دچار بی حوصلگی می شوند.
این حالت بیشتر زمانی اتفاق می افتد که فرد از کاری که می کند راضی نبوده یا به دلیل مشغله کاری زیاد، میل به فرار از انجام کار دارد. در این حالت نیز بی حوصلگی سراغ افراد می آید.
خواهر خوانده افسردگی
اگر این اواخر زیاد بی حوصله می شوید درباره بی حوصلگی باید به چند نکته دقت کنید:
مجرد و متاهل ندارد: این مشکل فقط ویژه افراد مجرد نیست. بنابراین فکر نکنید اگر متاهل هستید بی حوصلگی در خانه تان را نمی زند. پس مواظب این موجود موذی باشید.
مردها بیشتر درگیرند: برخلاف باور عمومی، مردها بیش از خانم ها در معرض خطر ابتلا به بی حوصلگی قرار دارند.
کنترل کنید: این مشکل اگر به موقع برطرف نشود، می توان به مسئله مزمنی تبدیل شده و بعد از مدتی فرد را وارد فاز افسردگی کند. بنابراین اگر احساس بی حوصلگی سراپای وجودتان را گرفته، دست بجنبانید تا تبدیل به افسردگی نشود.
اگر دارو می خورید: بعضی داروها زمینه ساز ابتلا به بی حوصلگی و افسردگی هستند. بنابراین پیش از مصرف داروها، عوارض آنها را بشناسید.
اول به این سوال جواب بدهید تا بعد وارد بحثشویم؟ به نظرتان بی حوصلگی یعنی چه؟ حسی شبیه بی حالی، بی خیالی، بی تفاوتی یا… شاید همه ما برای توصیف حس بی حوصلگی مان از این کلمه ها استفاده کرده ایم. این عبارت ها شاید هر یک به شکلی بی حوصلگی را توصیف کنند اما تعریف و مفهوم خود بی حوصلگی نیستند. بی حوصلگی زمانی اتفاق می افتد که شخص علاقه ای به انجام کاری نداشته و نسبت به اطرافش بی تفاوت می شود. این حالت می تواند لحظه ای یا برای مدتی نامشخص به اطرافش بی تفاوت می شود. این حالت می تواند لحظه ای یا برای مدتی نامشخص شخص را درگیر کند. البته اگر بی حوصلگی طولانی شود، شخص وارد فاز افسردگی می شود. شاید برایتان جالب باشد که بدانید عبارت یا مفهوم بی حوصلگی نخستین بار توسط «چارلز دیکنز» در کتاب «خانه متروک» در سال ۱۸۵۲ میلادی استفاده شد. بنابراین نگران بی حوصلگی تان نباشید! این حس از قرن ها پیش، گریبان گیر نوع بشر بوده است.
قبلاً می گفتند سه نوع است
نخستین بار بی حوصلگی توسط پژوهشگری به نام فیشر شناسایی شد. او معتقد بود: «بی حوصلگی حسی ناخوشایند اما زودگذر است که برای مدتی عملکرد فرد را مختل کرده و توجه او نسبت به اطراف را کم رنگ می کند. مصافاً بر اینکه میزان تمرکز او و منشا هر سه این بی حوصلگی، ناشی از ناتوانی در کنترل تمرکز و توجه است. این بی حوصلگی معمولاً در سه شرایط گریبان مان را می گیرد و نمی گذارد قدم از قدم برداریم. شب های امتحان یادتان هست؟ وقتی قرار بود یک جزوه ۲۰۰،۳۰۰ صفحه ای را بخوانید اما به جای خواندن آن سرگرم هزار و یک کار بی ربط می شدید؛ از هوس دیدن یک فیلم یا خواندن کتاب یا حتی تمیز کردن میز تحریرتان!
بی علاقگی: زمانی فرد دچار این نوع بی حوصلگی می شود که علاقه ای به انجام کاری نداشته باشد. همان شب های امتحان را به خاطر بیاورید؛ متوجه می شوید از چه نوع بی حوصلگی ای صحبت می کنیم.
اجبار: این نوع بی حوصلگی زمانی گریبان مان را می گیرد که مجبور به انجام کاری هستیم. بگذارید از خودمان مثال بزنیم؛ از ما روزنامه نگارها. این حالت زمانی سراغ مان می آید که علاقه ای به نوشتن درباره موضوع پیشنهادی خودمان با همکاران مان یا حتی سردبیر محترم نداریم اما باید بنویسیم! در این شرایط نوشتن هر یک جمله یعنی کتک زدن خود اما باید کار را به موقع تحویل داده و صفحه را آماده کنیم تا مجله سر موقع چاپ شود.
ناتوانی در عین علاقه: این شرایطی است که فرد علاقه به انجام کاری دارد اما به هر دلیل توان انجام آن را ندارد. این حالت معمولاً زمانی اتفاق می افتد که شخص تلاش می کند اما بی نتیجه ماندن تلاشش باعثبی حوصلگی او می شود.
بی دلیل حسش نیست
بی حوصله هستیم و دلیلی هم برایش پیدا نمی کنیم. البته روانشناسان معتقدند در این موارد گاهی فرد دلیل اصلی را می داند اما ترجیح می دهد به آن توجه نکند. در مواردی هم بی حوصلگی اش را ناشی از مسئله ای دیگر می داند. برای مثال شخص از شغلی که دارد، راضی نبوده و کار کردن در آن محیط باعثبی حوصلگی او می شود اما به جای رفع مشکل اصلی که احتمالاً به آن هم آگاه است، مسئله دیگری را دلیل بی حوصلگی اش عنوان می کند. بنابراین بی حوصلگی بی دلیل هم گاهی دلیل دارد اما فرد حوصله برطرف کردن عامل اصلی را ندارد.
الان می گویند ۵ نوع است
از آنجا که هر اتفاق خوشایند و ناخوشایندی دائماً به روز می شود تا مبادا آدم ها از قافله عقب بمانند بی حصولگی در انواع جدید هم کشف شده است! پژوهشگران به تازگی اعلام کرده اند بی حصولگی ۵ نوع مختلف دارد و هر یک از آنها نشانه ها، حالت ها و البته اسم ویژه خودشان را دارند. امیدوارم هیچ وقت بی حوصله نباشید اما بد نیست بدانید مدل های جدید بی حوصلگی چیست. به هر حال هر چیزی تازه اش خوب است و کلی کلاس دارد!
۱. بی حوصلگی بی تفاوتی:
در این شرایط، فرد بیشتر سکوت می کند. در رفتار او، سکون خاصی دیده شده و حرکات و رفتارش مانند قبل نیست. بیشتر از انجام کارها سرباز زده و رفتار منفعل از خودش نشان می دهد. نمود بیرونی این رفتار، شبیه فردی است که کاملاً آرام بوده و نسبت به مسائل و اطرافش، آرام است اما حقیقت این است که او دچار بی حوصلگی شده و بیشتر درون گرا می شود.
اگر یکی از اطرافیان تان که تا همین چند وقت پیش یک لب داشت و هزار خنده اما حال دائم گوشه ای می نشیند و سکوت می کند و در برابر رفتار نامناسب دیگران منفعلانه عمل می کند، یعنی اینکه بی حوصله است و باید کمکش کنید.
۲. بی حوصلگی واکنشی:
نقطه مقابل گروه اول، همین گروه است. آنها فرار را برقرار ترجیح می دهند و از صحنه زندگی می گریزند. این افراد بیشتر اوقات پرخاشگر بوده و در رفتارهایشان ناآرامی موج می زند.
در واقع رفتار پرخاشگرانه می تواند نشانه بی حوصلگی افراد باشد. اگر همکار، دوست یا یکی از اعضای خانواده تان مدتی است به هر حرفی که می زنید مثل ترقه از جا می پرد، یعنی به احتمال زیاد بی حوصله است و ممکن است اصلاً حوصله خودش را هم نداشته باشد. بنابراین سر به سرش نگذارید.
۳. بی حوصلگی کلاسیک:
احساس ناخوشایند سرگردانی، ناتوانی در تصمیم گیری برای انجام کارها و نوعی بی قیدی در زندگی، مصداق بارز بی حوصلگی کلاسیک است. این گروه همان هایی هستند که اغلب تصویرشان را در نقاشی های کلاسیک هم دیده اید! دختر یا پسری که تنها در گوشه ای نشسته، دستش را زیر چانه اش زده و کلاً در زندگی بلاتکلیف است.
در زندگی مدرن هم اینها همان فردی هستند که روبروی تلویزیون می نشینند و بدون هدف، کانال های تلویزیون را بالا و پایین می کنند و دست آخر هم دکمه خاموش را می زنند و خلاص. ممکن است این افراد همان جا خشک شان بزند و چند ساعتی را هم، همان طور روی مبل بنشینند.
۴. بی حوصلگی ارواح:
اسم عجیبی است، نه؟ اما افرادی که دچار این نوع بی حوصلگی می شوند درست مثل همان ضرب المثل خودمان یعنی مرده متحرک می شوند!
اینها همان هایی هستند که وقتی با آنها صحبت می کنید، انگار حرف تان را نمی شنوند و شما می مانید که الان اصلاً حرف شما را متوجه شده اند یا نه؟ خوشحال هستند یا غمگین؟ درست مثل افرادی که وقتی لطیفه ای را برایشان تعریف می کنید، باید بگویید، خب تمام شد، می توانی بخندی!
این افراد به اصطلاح هیچ گونه انگیختگی احساسی ندارند و هیچ حسی در صورت شان نیست و معلوم نیست همین حالا نسبت به آنچه می بینند یا می شنوند حس شان مثبت است یا منفی؟ در رفتار آنها احساس بی پناهی و افسردگی موج می زند. گاهی ممکن است آنها را در گوشه ای خلوت، در حالی که به آرامی اشک می ریزند، ببینید.
۵. بی حوصلگی پر کار:
اغلب تصور می کنیم افرادی که بیکار هستند، گروه هدف بوده و آنها بیشتر در معرض درگیری با مشکل بی حوصلگی قرار دارند اما افراد پرکار نیز دچار بی حوصلگی می شوند.
این حالت بیشتر زمانی اتفاق می افتد که فرد از کاری که می کند راضی نبوده یا به دلیل مشغله کاری زیاد، میل به فرار از انجام کار دارد. در این حالت نیز بی حوصلگی سراغ افراد می آید.
خواهر خوانده افسردگی
اگر این اواخر زیاد بی حوصله می شوید درباره بی حوصلگی باید به چند نکته دقت کنید:
مجرد و متاهل ندارد: این مشکل فقط ویژه افراد مجرد نیست. بنابراین فکر نکنید اگر متاهل هستید بی حوصلگی در خانه تان را نمی زند. پس مواظب این موجود موذی باشید.
مردها بیشتر درگیرند: برخلاف باور عمومی، مردها بیش از خانم ها در معرض خطر ابتلا به بی حوصلگی قرار دارند.
کنترل کنید: این مشکل اگر به موقع برطرف نشود، می توان به مسئله مزمنی تبدیل شده و بعد از مدتی فرد را وارد فاز افسردگی کند. بنابراین اگر احساس بی حوصلگی سراپای وجودتان را گرفته، دست بجنبانید تا تبدیل به افسردگی نشود.
اگر دارو می خورید: بعضی داروها زمینه ساز ابتلا به بی حوصلگی و افسردگی هستند. بنابراین پیش از مصرف داروها، عوارض آنها را بشناسید.
