فساد ایرانیها را به فقرا و نوکیسهها تقسیم کرد
ساعت 24 – حسین عبده تبریزی اقتصاددان مالی در گفت وگو با روزنامه شرق گفته است: وضعیت فعلی مردم بدتر از آن زمان است. در ابتدای انقلاب، فساد ابعاد گستردهای نداشت، اما اکنون فساد بسیار وسیع شده و دو طبقه ایجاد کرده است؛ یک گروه از مردم که از نظر درآمدی بسیار ضعیف هستند و یک گروه که بسیار ثروتمند شدهاند و درواقع ثروتمندان نوظهور هستند.
در زمان انقلاب این وضعیت حاکم نبود و بسیاری از ثروتمندان با وقوع انقلاب از کشور فرار کرده بودند. اما چرا سیاستهای اقتصادی به سمت شکلگیری دو طبقه فقیر و ثروتمند پیش رفت؟ بهطور مشخص باید گفت این شکل اقتصاد به معنای واقعی اقتصاد بازار نیست؛ زیرا بازار یعنی رقابت در چارچوب قوانین، اما این اصول در ایران حاکم نشده است. بنابراین نمیتوان گفت اقتصاد ایران یک اقتصاد بازار مستقل دارد. حتی در مواردی که گروههای خصوصی تلاش میکنند فعالیت کنند، آزادی واقعی ندارند و کسی که وارد بورس یا بازار دانشبنیان میشود، ممکن است با موانع و محدودیتهایی مواجه شود و نهادهای قدرتمند بازی را به هم بزنند. درواقع ساختار اجازه نمیدهد یک جوان با بهرهگیری از دانش و مهارت خود بتواند وارد بازار شده و پولدار شود. به موضوع فساد و نبود شفافیت در اقتصاد اشاره کردید. ما در دهههای گذشته شاهد بودیم که ساختار اقتصادی، بابک زنجانیها و شهرام جزایریها را تولید کرده است. این فرایند پرورش مفسد چگونه شکل گرفته است؟ درباره شکلگیری فساد باید تاکید کرد که یک عامل مهم، ارتباط افراد با بخشی از ساختار سیاسی و نقشی است که آنها بهعنوان نماینده نهادهای قدرت ایفا میکنند و دیگری، مسئله تحریمهاست. تحریم، امکان بروز فساد گسترده در کشور را افزایش داده و ساختار اقتصادی و فرصتهای سوءاستفاده را تشدید کرده است. در گذشته و مثلا در زمان شاه، فساد معمولا در حوزههای نفت و گاز و سپس در گمرک و برخی حوزههای مشابه تعریف میشد، اما به عمق فساد فعلی نمیرسید. تحریمها حوزههای جدیدی برای فساد ایجاد کردند؛ بهگونهای که بخشی از منابع مالی دولت به دست واسطهها منتقل شد و معاملات از خیابانها و شاهراهها به کوچه و پسکوچهها منتقل شد. بهطوری که نهادهای محلی کنترل این مناطق را در اختیار گرفتند و این نبود شفافیت در خریدهای عمده و دیگر حوزهها نیز وجود دارد. طبیعی است وقتی کشور تحت تحریم قرار میگیرد و معاملات شفاف نیستند، فساد بسیار گستردهتر میشود. در شرایط فعلی، فروش نفت در بازارهایی که شفاف نیست، رخ میدهد و نرخهای تبدیل ارز نفت روشن نیست و.... تمام این مسائل فساد را تشدید میکند. علاوه بر این، معاملات غیررسمی در خارج از کشور به داخل کشور نیز سرایت میکند و به این ترتیب فضای داخلی اقتصاد آلوده میشود. ممکن است این تخصیص در دوبی یا چین انجام شود. این نبود شفافیت، امکان تخلف را فراهم کرده و فضا را آلوده میکند. بنابراین، بخش درخور توجهی از شرایط فعلی اقتصاد کشور حاصل تحریمهاست. این وضعیت باعث شد یک حوزه اصلی فساد، یعنی نیروهای خاص و نهادهای مربوط به ساختار سیاسی، به بدنه اقتصاد وارد شوند و با قدرت بیشتری مجوزهای خاص دریافت کنند. این موضوع به توسعه فساد و کاهش رقابت منجر شد.
ساعت 24 از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.