پیام پاکستان تا ابهام آمریکا
،
ساعت 24 - شنبهشب محسن نقوی که با سمت وزارت کشور پاکستان عازم تهران شد، در بدو ورود و در دیدار با «اسکندر مومنی»، همتای ایرانی خود، تاکید کرد حامل «پیامی ویژه درباره شرایط فعلی» است. سپس صبح یکشنبه در دیدار با «سیدعباس عراقچی»، وزیر امور خارجه، نامه مکتوب خطاب به رهبر انقلاب را به او تحویل داد.
نقوی در اظهاراتی صمیمانه، روابط دو کشور را «برادرانه» خواند و گفت: «هنگامی که مشکلی برای یکی از برادران پیش میآید، برادر دیگر نیز آن را احساس خواهد کرد». با این حال، محتوای این نامه همچنان در هالهای از ابهام باقیمانده است.
رسانههایی نظیر «الحدث» به نقل از منابع دیپلماتیک ادعا کردهاند پیام نقوی احتمالا حاوی موافقت آمریکا با «کاهش تحریمها» است. اما آنچه این ابهام را پیچیدهتر میکند، همزمانی این سفر با انتشار گزارشهای ضدونقیض از سوی رسانههای غربی است؛ گزارشهایی که اگر کنار هم قرار بگیرند، تصویری از «تعلیق میان جنگ و صلح» را ترسیم میکنند، نه یک روند خطی رو به جلو.
در یکی از نگرانکنندهترین سناریوهای مطرحشده، خبرگزاری رویترز مدعی شده است دولت ایالات متحده در حال بررسی سازوکاری برای استفاده از داراییهای بلوکهشده ایران (حدود ۲۴ میلیارد دلار) برای تامین هزینههای بازسازی و جبران خسارات ناشی از حملات منتسب به ایران در منطقه خلیج فارس است.
بر اساس این گزارش، وزارت خزانهداری آمریکا مامور شده میزان خسارات واردشده به شرکای عربی واشینگتن را ارزیابی کرده و راهکارهایی برای انتقال این منابع به کشورهایی مانند عربستان و امارات ارائه دهد. اگر این گزاره صحت داشته باشد، نهتنها آزادسازی داراییهای ایران منتفی میشود، بلکه این منابع به ابزاری برای فشار مضاعف تبدیل خواهند شد.
تحلیلگران سیاسی این رویکرد را نشانهای از تشدید راهبرد «بازی با مجموع صفر» از سوی واشینگتن ارزیابی میکنند؛ راهبردی که در آن هر گام دیپلماتیک با اهرمهای اقتصادی و حقوقی خنثی میشود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، تاکید کرد: «آمریکا در موضوع داراییهای بلوکهشده هیچ امتیازی ارائه نمیدهد. باید تحریمها را متوقف کرده و امکان دسترسی ایران به این منابع را فراهم کند».
پولیتیکو و مهندسی «مصالحه قابل ارائه»
در سوی دیگر میز، نشریه پولیتیکو در گزارشی مدعی شده دولت آمریکا بهدنبال طراحی چارچوبی است که در آن هرگونه توافق با ایران بهگونهای تنظیم شود که از نظر سیاسی برای واشینگتن «قابل فروش» و «قابل تبلیغ» باشد. سناریوهای مطرحشده شامل استفاده ایران از خطوط اعتباری بهجای دریافت مستقیم منابع مالی، یا سازوکارهای غیرمستقیم برای بهرهبرداری اقتصادی محدود در ازای تعهدات سیاسی است.
به عبارتی، واشینگتن بهدنبال «توافقی بدون امتیاز ظاهری» است؛ چیزی که بقایی در مصاحبه خود آن را «تغییرات مداوم در مواضع و جابهجایی خطوط قرمز» توصیف کرد.
از سوی دیگر، نورالدین الدغیر، خبرنگار الجزیره در تهران، مدعی شده است پیشنویس یک یادداشت تفاهم (MoU) میان ایران و آمریکا در برخی نهادهای داخلی در حال بررسی است و احتمال دارد در هفتههای پیشرو شاهد تحولات مهمی باشیم. اما این ادعا نیز با اظهارات احتیاطآمیز مقامات ایرانی همراه است.
بقایی در همان گفتوگو تصریح کرد: «یکی از محورهای اصلی اختلاف، ضرورت به رسمیت شناختن حقوق ایران از جمله حق غنیسازی صلحآمیز طبق معاهده NPT است. همچنین عدم پایبندی آمریکا به آتشبس اخیر و حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و آبهای بینالمللی، وضعیت را بسیار ناپایدار و خطرناک کرده است».
جابهجایی موضوعی؛ از هستهای تا هرمز
آنچه از میان این روایتهای متضاد به دست میآید، واقعیتی تلخ است: تمرکز مذاکرات جاری بر موضوعاتی چون آزادسازی بخشی از منابع مالی مسدودشده (و نه همه آن) و بازگشایی تنگه هرمز عملا جایگزین مباحث بنیادینی چون «رفع ساختاری تحریمها» یا «تعیینتکلیف نهایی پرونده هستهای» شده است.
علیاصغر زرگر، کارشناس مسائل منطقه، در گفتوگو با ایلنا این پدیده را «جابهجایی موضوعی» نامید و هشدار داد: «هزینههای انباشته سیاسی، اقتصادی و امنیتی ایران در این سالها بسیار سنگین است. اگر توافق نهایی فقط به آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار با شروط خرید کالاهای اساسی محدود شود، پرسش جدی درباره نسبت هزینه به دستاورد ایجاد خواهد شد».
در مقابل، ایالات متحده نیز به نظر میرسد از «منطق مدیریت بحران» پیروی میکند، نه «حل ریشهای منازعه». واشینگتن به توافقهای محدود، موقت و قابل بازگشت بسنده کرده است؛ رویکردی که چشمانداز هرگونه تحول بنیادین را در هالهای از ابهام نگه میدارد.
حتی با خوشبینانهترین فرض (کنارگذاشتن سناریوهایی مانند توزیع داراییهای ایران میان کشورهای عربی)، واقعیت آن است که تهران و واشینگتن در وضعیتی از «تعلیق میان جنگ و صلح» به سر میبرند.
شرق
ساعت 24 از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.