بزرگترین آزمون آتشبس
ساعت 24 -شرق نوشته است: در حالی که طی هفتههای اخیر نشانههایی از پیشرفت در مسیر گفتوگوهای غیرمستقیم تهران و واشینگتن و تلاش میانجیها برای دستیابی به نوعی تفاهم سیاسی دیده میشد، اما رخدادهای شامگاه یکشنبه تا بعدازظهر دوشنبه ثابت کرد حتی در اوج خوشبینیهای دیپلماتیک نیز یک حادثه امنیتی یا اقدام نظامی قادر است معادلات را بهسرعت دگرگون کند و بازیگران را به سمت گزینههای سخت سوق دهد.
حملات متقابل اخیر موید این واقعیت است که روند دیپلماسی همچنان بر بستری شکننده حرکت میکند و هر لحظه امکان برهمخوردن توازن موجود وجود دارد. با این حال، قرائت دیگری نیز از این تحولات قابل ارائه است. هرچند فضای منطقه مستعد انفجار و تشدید تنش به نظر میرسد، اما رفتار طرفین نشان میدهد نوعی «تنش کنترلشده، زیر سقف جنگ» همچنان در دستور کار قرار دارد.
در همین باره از یک سو ایران با انجام حملات موشکی تلاش کرد پیام بازدارندگی خود را منتقل کند و از سوی دیگر گزارشها از تلاش واشینگتن برای جلوگیری از گسترش دامنه درگیری و مهار واکنش اسرائیل حکایت داشت. در نهایت نیز اعلام توقف عملیات از سوی قرارگاه خاتمالانبیا و متعاقب آن سخنگفتن اسرائیل از توقف حملات، این فرضیه را تقویت کرد که هیچیک از طرفین فعلا خواهان فروپاشی کامل آتشبسی نیستند که اکنون وارد شصتوسومین روز خود شده است.
به بیان دیگر، هرچند به تناوب شاهد حملات محدود در نوار ساحلی جنوب ایران با آمریکاییها بودیم و حملات متقابلی به پایگاههای ایالات متحده در کشورهای منطقه صورت گرفته بود، اما رویاروییهای حسابشده میان ایران و اسرائیل زیر سقف جنگ، مهمترین و حساسترین آزمون آتشبس دوماهه بود.
این آزمون بهخوبی روشن کرد با وجود آمادگی طرفین برای اعمال قدرت و نمایش بازدارندگی، هنوز ارادهای برای عبور از آستانه جنگ فراگیر و فروپاشی کامل آتشبس شکل نگرفته است و این نکته در مورد آمریکا نمود بیشتری یافت که تلاش کرد جنگ تمامعیاری بین ایران و اسرائیل شعلهور نشود و کماکان آتشبس برقرار باشد. اما شاید مهمترین نتیجه این دور از تنشها به لبنان مربوط باشد. اکنون باید این گزاره را پررنگتر از قبل دانست که تلآویو پس از این رویارویی، راهبرد فعالتری را برای فشار بر لبنان و ضاحیه جنوبی بیروت در پیش بگیرد؛ کمااینکه بسیاری از مواضع اعلامی مقامهای اسرائیلی نیز نشان میدهد این رژیم تلاش خواهد کرد با انتقال کانون فشار به جبهه لبنان، معادلات منطقهای را در مسیر مطلوب خود هدایت کند. بنابراین اگرچه فعلا تبادل مستقیم ضربات میان تهران و تلآویو متوقف شده، اما احتمال تشدید تنش در جبهه لبنان بیش از هر زمان دیگری قابل تصور است و این جبهه میتواند به میدان اصلی رقابتهای آینده تبدیل شود.
تلاش برای مهار بحران
در حالی که حملات موشکی ایران و پاسخهای متقابل اسرائیل فضای منطقه را بهشدت متشنج کرده بود، واکنش بازیگران بینالمللی و منطقهای هم مبین آن بود که نگرانی اصلی آنان جلوگیری از تبدیل این رویارویی به یک جنگ فراگیر است. مهمترین واکنشها از سوی ایالات متحده آمریکا مطرح شد؛ جایی که گزارشهای متعددی از تماسهای فشرده میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو منتشر شد.
براساس روایت رسانههای آمریکایی و اسرائیلی، ترامپ در گفتوگو با نخستوزیر اسرائیل خواستار خودداری تلآویو از واکنش فوری به حملات ایران شده و تاکید کرده بود روند مذاکرات با تهران در مرحله حساسی قرار دارد. اکسیوس، کانال ۱۲ اسرائیل و چند رسانه دیگر مدعی شدند رئیسجمهور آمریکا از نتانیاهو خواسته فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد و از اقداماتی که روند گفتوگوها را تخریب میکند، پرهیز کند.
ه
در سطح بینالمللی، چین نسبت به ازسرگیری درگیریها ابراز نگرانی کرد و هشدار داد ادامه تنش به سود هیچیک از طرفها نیست. در بازارهای جهانی نیز واکنش فوری مشاهده شد و قیمت نفت در پی نگرانی از گسترش بحران به نزدیکی ۹۷ دلار در هر بشکه رسید.
بستهشدن حریم هوایی عراق، لغو بخشی از پروازها در ایران و افزایش نگرانیها درباره امنیت انرژی نیز از دیگر پیامدهای فوری این بحران بود. مجموعه این واکنشها حکایت از این واقعیت دارد که اگرچه منطقه بار دیگر تا آستانه یک رویارویی گسترده پیش رفت، اما فشارهای سیاسی و دیپلماتیک همزمان برای جلوگیری از خروج بحران از کنترل فعال شد؛ روندی که در نهایت به توقف متقابل عملیاتها در بعدازظهر دوشنبه انجامید.
اعلام توقف عملیات از سوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا در بعدازظهر دوشنبه را میتوان مهمترین تحول پایان این بحران ۲۴ساعته دانست. در این بیانیه تصریح شد نیروهای مسلح ایران پس از اجرای ماموریتهای تعیینشده، عملیات را متوقف میکنند، اما در صورت ادامه تجاوزات، بهویژه در جنوب لبنان، پاسخهای شدیدتری در راه خواهد بود.
ساعت 24 از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.