پزشکیان؛ هدف اصلی میدان جدید

ساعت 24 - تا پیش از امضای تفاهم، بسیاری از جریان‌های سیاسی تلاش می‌کردند مسئولیت مذاکرات را میان نهادهای مختلف تقسیم کنند، اما پس از نهایی شدن سند، پزشکیان به چهره اصلی و امضاکننده توافق تبدیل شد و در نتیجه، طبیعی بود که مخالفان تفاهم نیز تیرهای خود را به سمت او نشانه بگیرند.

نکته مهم آن است که بخش مهمی از این حملات نه از طریق سازوکارهای رسمی سیاسی، بلکه از طریق تریبون‌های مذهبی و تجمع‌های خیابانی صورت گرفته و به عبارت دیگر، خیابان به مهم‌ترین میدان تقابل با دولت تبدیل شده است.

از همین منظر است که بسیاری از ناظران سیاسی، بحث پایان تجمع‌ها را صرفاً یک موضوع انتظامی نمی‌دانند، بلکه آن را بخشی از جدال بزرگ‌تر بر سر آینده تفاهم و آرایش جدید قدرت در دوران پساجنگ تلقی می‌کنند.

نماد آشکار این تغییر فضا را می‌توان در جنجال مربوط به اظهارات یکی از مداحان علیه رئیس‌جمهور مشاهده کرد. انتشار ویدئویی که در آن رئیس‌جمهور با ادبیاتی خشن و تهدیدآمیز خطاب قرار می‌گرفت، موجی از واکنش‌های سیاسی و رسانه‌ای را به دنبال داشت.

صرف‌نظر از تفسیرهای مختلف درباره نیت گوینده، اصل ماجرا یک واقعیت مهم را آشکار کرد؛ اینکه بخشی از فضای ایجاد شده در اطراف این تجمع‌ها دیگر صرفاً فضای عزاداری یا همبستگی ملی نیست.

منتقدان دولت می‌گویند این سخنان بیان احساسات بوده اما منتقدان این رویکرد معتقدند وقتی پای دومین مقام رسمی کشور در میان است، نمی‌توان هر نوع ادبیاتی را ذیل عنوان «احساسات» توجیه کرد. دقیقاً به همین دلیل بود که واکنش‌ها به سرعت از سطح یک اظهارنظر فردی فراتر رفت و به بحثی درباره حاکمیت قانون، استانداردهای دوگانه و مسئولیت نهادهای نظارتی تبدیل شد.

آیا قانون برای همه یکسان است؟

یکی از مهم‌ترین بحث‌هایی که پس از این اتفاق شکل گرفت، مسئله اجرای یکسان قانون بود. به ویژه پس از آنکه واکنش معاون سیاسی وزیر کشور به تهدید رئیس‌جمهور از سوی مداح موصوف این بود که: «مداح شوخی کرده است»!

منتقدان می‌پرسند اگر همین نوع ادبیات از سوی یک فعال سیاسی، روزنامه‌نگار یا منتقد حکومت علیه یک مقام رسمی دیگر مطرح می‌شد، واکنش دستگاه‌های مسئول چه بود؟همین پرسش است که موجب شده سکوت نهادهای مسئول برای بخشی از افکار عمومی قابل تامل به نظر برسد.

اظهارات احمد زیدآبادی نیز دقیقاً از همین زاویه قابل فهم است. او پرسید آیا فقط برخی افراد از حق چنین «شوخی‌هایی» برخوردارند یا این قاعده برای همه شهروندان یکسان است؟ این پرسش فراتر از یک جدال سیاسی روزمره است. در واقع، موضوع اصلی اعتماد عمومی به بی‌طرفی نهادهای قانونی است؛ موضوعی که در دوره‌های حساس سیاسی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.

توسعه ایرانی