تله آزادی صادرات نفت ایران برای چین

ساعت 24 - پنهان‌کردن و انکار وابستگی دولت و حکومت ایران به درآمد حاصل از صادرات نفت از سوی هیچ مقام اقتصادی یا سیاسی شدنی نیست. این حقیقت را شهروندان عادی نیز می‌دانند و نبود و کمبود درآمد ارزی نفتی را با نرخ تورم کشنده می‌فهمند. به‌همین دلیل است که آمریکایی‌ها با محاصره دریایی علاوه‌بر تحریم‌های سفت و سخت پیشین، نهاد حاکمیت در جمهوری اسلامی را با فشار قابل‌اعتنا روبه‌رو کردند.

نتیجه این فشار یکی از دلایل اصلی جمهوری اسلامی برای مذاکره و امضای تفاهم با آمریکا بود و هست. روی پرده بازی آمریکا پس از امضای تفاهم با جمهوری اسلامی این است که امتیاز مهمی داده باشد تا منتقدان سازگاری را در ایران از تندروی بازدارند و دست دولت را پر نشان دهند.

آیا این همه داستان است؟ به‌نظر می‌رسد برنامه‌ریزان راهبردی در آمریکا چند حرکت بعد را در این شطرنج دیده و با توجه به آن‌ها برای آزادسازی صادرات نفت دست به مهره شده‌اند. مقام‌های نفتی و سیاسی ایران نیز امیدوارند بتوانند با کشورهایی مثل هند، کره‌جنوبی و ژاپن که خریداران بزرگ نفت ایران پیش از تحریم‌ها بوده‌اند برای صادرات دوباره به نتیجه برسند.

این کشورها نیز برای اینکه ایران در مسیر آشتی با آمریکا ثابت‌قدم بماند و نیز برای تنوع‌بخشی به واردات نفت با ایران به توافق برسند، در این صورت جمهوری اسلامی باید از صادرات نفت ارزان به چین خودداری کند و نیز از چین بخواهد که در پرداخت واردات نفت از دلار استفاده کرده و در تحویل دلارها تاخیر نداشته باشد.

این وضعیت تازه مورد نظر جمهوری اسلامی حق مردم ایران است که می‌خواهند منابع و ثروت طبیعی خود را به‌صورت عادی صادر کنند و صادرات نفت با انواع کالاهای چینی به‌ویژه اتومبیل، موتورسیکلت و تلویزیون و دیگر لوازم‌خانگی که خیابان‌ها و خانه‌های ایرانیان را تسخیر کرده‌اند به فوریت کنار گذاشته شود.

آمریکایی‌ها با آزاد‌سازی صادرات نفت ایران می‌خواهند زندگی عادی اقتصاد نفت به ایران بازگردد و ایران از انحصار خرید چندساله رانتی چین رها شود. این کار می‌تواند مناسبات ایران و چین را مخدوش کند. چینی‌ها انتظار دارند جمهوری اسلامی به‌پاس مثلا کمک به صادرات نفت در سال‌های تحریم و با توجه به ناپایدار بودن احتمالی جمهوری اسلامی با آمریکا روندهای پیشین و امروز ادامه یابد و جمهوری اسلامی باز هم به چین نفت رانتی بفروشد.

چینی‌ها لابد به مقام‌های ایرانی اندرز می‌دهند کاری نکنند بار دیگر که در تله تحریم افتادند، بخواهند به شرکت‌های چینی نفت صادر کنند زیرا با حذف رانت نفتی برای چین واردات از کشورهای کم‌ریسک‌تر از ایران مناسب‌تر است.

از سوی دیگر مقام‌های آمریکایی امیدوارند آزادسازی صادرات نفت پس از ۳۰ و ۶۰روز مورد نظر بازهم ادامه یابد و ضمن اینکه قیمت جهانی نفت کاهش می‌یابد بی‌اعتمادی جمهوری اسلامی و حزب کمونیست چین گسترده‌تر شده و ایران به‌مرور از دامان چین دست کشیده و به‌سوی غرب بیاید. در بازی شطرنج برنده فردی است که چند حرکت بعد را ببیند.