صندوق‌های ارزی؛ موتور جدید تولید

راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی در بورس را می‌توان گامی برای افزایش اعتماد عمومی، تجهیز منابع ارزی و تقویت تامین مالی تولید دانست که می‌تواند گره‌ای از مسیر تولید و اقتصاد کشور بردارد اما این موفقیت به چهار پیش شرط نیاز دارد و برای تحقق اهداف خود با چهار مانع نیز روبروست.

گروه اقتصادی - در شرایطی که اقتصاد ایران با نیاز فزاینده به منابع ارزی برای بازسازی زیرساخت‌ها، تقویت صنایع صادرات‌محور و افزایش تاب‌آوری تولید مواجه است، راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی با درآمد ثابت را می‌توان یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های سیاست‌گذار پولی در سال‌های اخیر دانست.

این ابزار جدید که با همکاری بانک مرکزی و سازمان بورس طراحی شده، می‌تواند میلیاردها دلار ارز راکد موجود در خانه‌های مردم را وارد چرخه رسمی اقتصاد کند؛ منابعی که سال‌ها به دلیل بی‌اعتمادی، نبود ابزار امن سرمایه‌گذاری و نگرانی از تسویه ریالی، خارج از جریان مولد کشور باقی‌مانده‌اند؛ با این حال، موفقیت این طرح فقط به طراحی حقوقی آن وابسته نیست و تحقق اهداف آن نیازمند بازسازی اعتماد عمومی، تضمین نقدشوندگی و اجرای دقیق تعهدات ارزی است.

آرش شهرآئینی مدیر اداره تامین مالی ارزی بانک مرکزی درباره راه‌اندازی صندوق‌های جدید «سرمایه‌گذاری ارزی با درآمد ثابت» با همکاری مشترک بانک مرکزی و سازمان بورس که مجوز فعالیت دو صندوق ارزی در این زمینه صادر شده است، می‌گوید: این صندوق‌ها با هدف تضمین امنیت سرمایه‌های مردمی و هدایت منابع غیرمولد به سمت صنایع صادرات محور و ارزآور راه‌اندازی شدند تا از طریق سرمایه‌گذاری در دارایی‌ها و اوراق ارزی مجاز، بستر مناسبی را برای تامین مالی طرح‌های ارزآور صادراتی کشور فراهم کنند.

به گزارش ایرنا علام رسمی راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی با درآمد ثابت از سوی بانک مرکزی را باید فراتر از معرفی یک ابزار مالی جدید ارزیابی کرد. این اقدام در واقع پاسخی سیاستی به یکی از مزمن‌ترین مسائل اقتصاد ایران یعنی انباشت حجم بالایی از منابع ارزی خارج از شبکه رسمی دانست.

سال‌هاست بخش قابل توجهی از دارایی‌های ارزی مردم از پس‌اندازهای خرد گرفته تا منابع بزرگ‌تر به‌صورت اسکناس در منازل، صندوق‌های شخصی یا شبکه‌های غیررسمی نگهداری می‌شود. این منابع، هرچند از منظر مالکیت خصوصی دارایی محسوب می‌شوند، اما از منظر اقتصاد کلان عملاً سرمایه‌های غیرمولد هستند؛ سرمایه‌هایی که نه در خدمت تولید قرار دارند، نه به توسعه صادرات کمک می‌کنند و نه در چرخه رسمی تامین مالی اقتصاد نقشی ایفا می‌کنند.

در چنین شرایطی، راه‌اندازی صندوق‌های ارزی می‌تواند نقطه اتصال تازه‌ای میان بازار پول، بازار سرمایه و بخش واقعی اقتصاد ایجاد کند. طراحی این صندوق‌ها به گونه‌ای است که مردم می‌توانند با تحویل اسکناس یا حواله ارزی، واحدهای سرمایه‌گذاری خریداری کنند و اصل سرمایه و سود خود را نیز به همان ارز دریافت کنند. همین ویژگی، مهم‌ترین وجه تمایز این ابزار با تجربه‌های ناموفق گذشته است.

چرا این نکته تا این اندازه اهمیت دارد؟ زیرا حافظه جمعی بازار ایران هنوز تجربه ناموفق سپرده‌های ارزی در شبکه بانکی را فراموش نکرده است. در آن دولت دهم روی داد، بسیاری از سپرده‌گذاران ارز خود را در بانک‌ها قرار دادند، اما هنگام تسویه، به جای دریافت ارز، معادل ریالی آن با نرخ‌های دستوری به آن‌ها پرداخت شد. که متاسفانه فرسایش شدید اعتماد عمومی را به همراه داشت.