هوش مصنوعی هنوز شغلها را از بین نبرده است
مدیران شرکتهای هوش مصنوعی تا همین اواخر با افتخار میگفتند فناوری آنها میلیونها شغل را از بین خواهد برد. بعد با تعجب فهمیدند که چنین حرفهایی محبوبیتی برایشان به همراه نمیآورد.
هوش مصنوعی و مشاغل
البته نمیتوان کاملاً آنها را سرزنش کرد؛ آنها فقط به شیوهای ناشیانه میخواستند بگویند فناوریشان جهان را تغییر خواهد داد. شاید هم واقعاً چنین اتفاقی بیفتد، اما بسیاری از ادعاهای بزرگ و اغراقآمیز این صنعت هنوز پشتوانه و شواهد محکمی ندارند.
تقریباً هفتهای نیست که خبری درباره تعدیل نیرو بهدلیل هوش مصنوعی منتشر نشود. با این حال، اقتصاددان ارشد یکی از آزمایشگاههای هوش مصنوعی هفته گذشته نوشت:
«هوش مصنوعی تاکنون افزایش قابلتوجهی در نرخ بیکاری ایجاد نکرده است.»
این پیامهای ظاهراً متناقض را چگونه باید تفسیر کرد؟
بخشی از پاسخ را میتوان در یادداشت تازه اریکا مکانتارفر، رئیس پیشین اداره آمار کار آمریکا که پیشتر مهمان خبرنامه «آنهجْد» نیز بوده، و همکارانش در مؤسسه پژوهش سیاست اقتصادی استنفورد پیدا کرد.
پژوهشهای این حوزه معمولاً مشاغل را بر اساس میزان قرار گرفتن در معرض تأثیر هوش مصنوعی دستهبندی میکنند. برای مثال، توسعهدهندگان نرمافزار و کارکنان خدمات مشتریان بیش از دیگران در معرض تأثیر هوش مصنوعی قرار دارند، اما لولهکشها و کارگران ساختمانی کمتر تحت تأثیر آن هستند.
اگر هوش مصنوعی واقعاً در مقیاسی قابلتوجه جای نیروی انسانی را میگرفت، انتظار داشتیم نرخ بیکاری در مشاغلی که بیشترین مواجهه را با این فناوری دارند، با سرعت زیادی افزایش یابد.
اما مکانتارفر و همکارانش دریافتهاند که «روند اشتغال در مشاغلی که بیشترین مواجهه را با هوش مصنوعی دارند، نسبتاً باثبات است».
نتیجه شگفتآورتر این است که در یک سال گذشته، تعداد آگهیهای استخدام اینترنتی برای توسعهدهندگان نرمافزار سریعتر از بسیاری از مشاغل دیگر افزایش یافته است.
با این حال، شواهدی وجود دارد که نشان میدهد کارکنان جوان در حوزههای تحت تأثیر هوش مصنوعی تا حدی در حال کنار زده شدن هستند.
از زمان عرضه چتجیپیتی در نوامبر ۲۰۲۲، وضعیت اشتغال جوانان ۲۲ تا ۲۵ ساله در حوزه توسعه نرمافزار و خدمات مشتریان در مقایسه با گروههای سنی بالاتر تضعیف شده است؛ هرچند دشوار است که این روند را فقط به هوش مصنوعی نسبت دهیم.
چرا تأثیر هوش مصنوعی کمتر از پیشبینیها بوده است؟
چرا آثار گسترده هوش مصنوعی از آنچه طرفدارانش انتظار داشتند محدودتر بوده است؟
دلیل نخست این است که افزایش بهرهوری مشاهدهشده در محیطهای آزمایشی، هنوز در مقیاس گسترده وارد فضای واقعی کسبوکارها نشده است.
نویسندگان این پژوهش میگویند:
«سهم کارهایی که هوش مصنوعی میتواند با صرفه اقتصادی سرعت انجام آنها را افزایش دهد، ممکن است در مقایسه با کل فعالیتهای اقتصادی اندک باشد.»
آنها همچنین مینویسند:
«گلوگاههای موجود در فرایندهایی که هوش مصنوعی در حال حاضر میتواند در آنها کمک کند، ممکن است برای مدتی مانع افزایش گسترده بهرهوری شود.»
دلیل دوم، پایین بودن میزان استفاده واقعی از هوش مصنوعی است. اداره سرشماری آمریکا برآورد میکند که حدود ۲۰ درصد شرکتها از هوش مصنوعی استفاده میکنند. البته برخی نظرسنجیهای بخش خصوصی، بسته به تعریفی که از «استفاده از هوش مصنوعی» ارائه میدهند، ارقامی تا ۸۰ درصد را نیز گزارش کردهاند.
اما حتی اگر رقم بالاتر را در نظر بگیریم، بخش عمده این استفادهها هنوز در حد آزمایش است و به آن سطح از ادغام عمیق در فعالیت شرکتها نرسیده که اثرش در آمار اشتغال دیده شود.
نظرسنجی شرکت مشاورهای مککینزی نیز نشان داده است که بیشتر کسبوکارها هنوز در «مرحله آزمایشی» استفاده از هوش مصنوعی قرار دارند.
البته نمیتوان کاملاً آنها را سرزنش کرد؛ آنها فقط به شیوهای ناشیانه میخواستند بگویند فناوریشان جهان را تغییر خواهد داد. شاید هم واقعاً چنین اتفاقی بیفتد، اما بسیاری از ادعاهای بزرگ و اغراقآمیز این صنعت هنوز پشتوانه و شواهد محکمی ندارند.
تقریباً هفتهای نیست که خبری درباره تعدیل نیرو بهدلیل هوش مصنوعی منتشر نشود. با این حال، اقتصاددان ارشد یکی از آزمایشگاههای هوش مصنوعی هفته گذشته نوشت:
«هوش مصنوعی تاکنون افزایش قابلتوجهی در نرخ بیکاری ایجاد نکرده است.»
این پیامهای ظاهراً متناقض را چگونه باید تفسیر کرد؟
بخشی از پاسخ را میتوان در یادداشت تازه اریکا مکانتارفر، رئیس پیشین اداره آمار کار آمریکا که پیشتر مهمان خبرنامه «آنهجْد» نیز بوده، و همکارانش در مؤسسه پژوهش سیاست اقتصادی استنفورد پیدا کرد.
پژوهشهای این حوزه معمولاً مشاغل را بر اساس میزان قرار گرفتن در معرض تأثیر هوش مصنوعی دستهبندی میکنند. برای مثال، توسعهدهندگان نرمافزار و کارکنان خدمات مشتریان بیش از دیگران در معرض تأثیر هوش مصنوعی قرار دارند، اما لولهکشها و کارگران ساختمانی کمتر تحت تأثیر آن هستند.
اگر هوش مصنوعی واقعاً در مقیاسی قابلتوجه جای نیروی انسانی را میگرفت، انتظار داشتیم نرخ بیکاری در مشاغلی که بیشترین مواجهه را با این فناوری دارند، با سرعت زیادی افزایش یابد.
اما مکانتارفر و همکارانش دریافتهاند که «روند اشتغال در مشاغلی که بیشترین مواجهه را با هوش مصنوعی دارند، نسبتاً باثبات است».
نتیجه شگفتآورتر این است که در یک سال گذشته، تعداد آگهیهای استخدام اینترنتی برای توسعهدهندگان نرمافزار سریعتر از بسیاری از مشاغل دیگر افزایش یافته است.
با این حال، شواهدی وجود دارد که نشان میدهد کارکنان جوان در حوزههای تحت تأثیر هوش مصنوعی تا حدی در حال کنار زده شدن هستند.
از زمان عرضه چتجیپیتی در نوامبر ۲۰۲۲، وضعیت اشتغال جوانان ۲۲ تا ۲۵ ساله در حوزه توسعه نرمافزار و خدمات مشتریان در مقایسه با گروههای سنی بالاتر تضعیف شده است؛ هرچند دشوار است که این روند را فقط به هوش مصنوعی نسبت دهیم.
چرا تأثیر هوش مصنوعی کمتر از پیشبینیها بوده است؟
چرا آثار گسترده هوش مصنوعی از آنچه طرفدارانش انتظار داشتند محدودتر بوده است؟
دلیل نخست این است که افزایش بهرهوری مشاهدهشده در محیطهای آزمایشی، هنوز در مقیاس گسترده وارد فضای واقعی کسبوکارها نشده است.
نویسندگان این پژوهش میگویند:
«سهم کارهایی که هوش مصنوعی میتواند با صرفه اقتصادی سرعت انجام آنها را افزایش دهد، ممکن است در مقایسه با کل فعالیتهای اقتصادی اندک باشد.»
آنها همچنین مینویسند:
«گلوگاههای موجود در فرایندهایی که هوش مصنوعی در حال حاضر میتواند در آنها کمک کند، ممکن است برای مدتی مانع افزایش گسترده بهرهوری شود.»
دلیل دوم، پایین بودن میزان استفاده واقعی از هوش مصنوعی است. اداره سرشماری آمریکا برآورد میکند که حدود ۲۰ درصد شرکتها از هوش مصنوعی استفاده میکنند. البته برخی نظرسنجیهای بخش خصوصی، بسته به تعریفی که از «استفاده از هوش مصنوعی» ارائه میدهند، ارقامی تا ۸۰ درصد را نیز گزارش کردهاند.
اما حتی اگر رقم بالاتر را در نظر بگیریم، بخش عمده این استفادهها هنوز در حد آزمایش است و به آن سطح از ادغام عمیق در فعالیت شرکتها نرسیده که اثرش در آمار اشتغال دیده شود.
نظرسنجی شرکت مشاورهای مککینزی نیز نشان داده است که بیشتر کسبوکارها هنوز در «مرحله آزمایشی» استفاده از هوش مصنوعی قرار دارند.
کند بودن روند پذیرش هوش مصنوعی برای سیاستگذاران خبر خوبی است، زیرا زمان بیشتری خواهند داشت تا خود را برای پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این فناوری آماده کنند. اما برای کسانی که روی رشد سریع و تحول فوری هوش مصنوعی حساب باز کردهاند، خبر چندان خوشایندی نیست.
فایننشال تایمز
