استاندارد؛ دیوار بلندِ اعتماد در برابر تقلبها برای سرخترین طلای ایران
این محصول که به «طلای سرخ» شهرت دارد، تنها یک کالای کشاورزی نیست؛ بلکه بهعنوان سرمایهای راهبردی در اقتصاد این بخش از کشور، ستون اصلی معیشت هزاران کشاورز و فعالان قرارگرفته در زنجیره تأمین صنعت زعفران به شمار میرود. با این حال، در جهانِ امروز که رقابت در بازارهای بینالمللی هر روز فشردهتر میشود، تکیه بر ارزش ذاتی زعفران بهتنهایی برای حفظ جایگاه آن کافی نیست و ادامه مسیر، نیازمند برنامهای فراتر از تولید است.
در چنین شرایطی، «کیفیت پایدار»، «اصالتِ قابل اتکا» و «قابلیت رهگیری» به عنوان شروطی که نمیتوان از آنها چشمپوشی کرد، به پیشنیاز اصلی ورود موفق به بازارهای خارجی تبدیل میشوند. در حالی که بسیاری از کشورهای رقیب، با اتکا به استانداردهای سختگیرانه و بهرهگیری از ابزارهای نوین بازاریابی، در پی کسب سهم بیشتر از تجارت جهانیاند، ایران با وجود تولید گسترده زعفران جهان، همچنان با دو چالش دیرپا یعنی برندسازی مؤثر و اعتمادسازی هدفمند دستوپنجه نرم میکند. تقلبهای حسابشده، اختلاطهای غیرمجاز و همچنین نوسانهای کیفی، در عمل موجب خدشه به اعتبار این محصول گرانبها در سطح جهانی شده است؛ از این رو، خروج از این وضعیت به رویکردی نیاز دارد که علمی، منظم و مبتنی بر دانش فنی باشد تا زعفران ایران از «کالا» به «برند معتبر» ارتقا پیدا کند.
در این میان، پژوهشکده زعفران دانشگاه تربتحیدریه بهعنوان تنها مرکز تخصصی زعفران در ایران و حتی جهان، نقشی کلیدی و تعیینکننده بر عهده دارد. این نهاد علمی، با شناخت عمیق از پیچیدگیهای بازارهای بینالمللی و نیز چالشهای فنی پیش روی تولیدکنندگان، رسالت خود را محدود به انجام پژوهشهای صرفاً آزمایشگاهی نمیداند؛ بلکه مأموریت آن، حرکت به سمت تبدیل شدن به مرجع علمی و فناورانه این صنعت در سطح جهانی است.
رئیس تنها پژوهشکده تخصصی محصول زعفران در ایران و جهان، با تاکید بر ضرورت محافظت از اعتبار تجاری زعفران بهعنوان یک کالای راهبردی، بیان کرد: استقرار استانداردهای بینالمللی و ارتقای دانش فنی، محور اصلی عبور از گلوگاههای صادراتی و تثبیت جایگاه ایران در بازارهای جهانی محسوب میشود.
دکتر روحالله مرادی در گفتوگو با ایسنا، توضیح داد: پژوهشکده زعفران با تمرکز بر توسعه فناوریهای نوین و اتکا به استانداردهای معتبر، در مسیر تبدیل شدن به یک مرجع علمی و فناورانه برای صنعت زعفران در سطح جهان گام برمیدارد.
وی همچنین گفت: زعفران بهعنوان یکی از ارزشمندترین محصولات کشاورزی، اقتصادی و راهبردی ایران، علاوه بر ریشههای تاریخی و جایگاه فرهنگی، نقشی تعیینکننده در اقتصاد کشاورزی و صادرات غیرنفتی کشور دارد. در عین حال، رقابت با دیگر تولیدکنندگان در صحنه جهانی و حفظ جایگاه این محصول، مستلزم توجه همزمان به توسعه دانش فنی، استانداردسازی، کنترل دقیق کیفیت، تضمین اصالت و نیز فراهم آوردن زیرساختهای علمی برای حضور ماندگار در بازارهای بینالمللی است.
رئیس پژوهشکده زعفران دانشگاه تربتحیدریه، با اشاره به جایگاه ویژه پژوهشکده زعفران دانشگاه تربتحیدریه بهعنوان تنها پژوهشکده تخصصی این محصول در ایران و جهان، افزود: این مرکز با هدف اجرای پژوهشهای کاربردی و پشتیبانی علمی از کل زنجیره ارزش زعفران، از مرحله تولید تا صادرات فعالیت میکند. هدف ما، ایجاد پیوندی مؤثر میان دانشگاه و صنعت است تا پاسخ دقیقی به نیازهای واقعی بازار داده شود و در نهایت ارزش افزوده محصول افزایش پیدا کند.
مرادی در ادامه با تشریح دامنه فعالیتهای پژوهشکده، اظهار کرد: فعالیتهای ما در حوزههای گوناگونی از جمله پژوهشهای مرتبط با تولید و افزایش بهرهوری، فناوریهای پس از برداشت، فرآوری و استخراج ترکیبات زیستفعال، توسعه محصولات نوآورانه و همچنین استانداردسازی و اصالتسنجی جریان دارد. رویکرد اصلی ما این است که با کمک فناوریهای نوین، کیفیت زعفران ایرانی را به سطحی برسانیم که بتواند با بالاترین معیارهای جهانی رقابت کند.
رئیس پژوهشکده زعفران، در ادامه به یکی از مهمترین زیرساختهای این مرکز اشاره کرد و گفت: آزمایشگاه کنترل کیفی پژوهشکده زعفران، با تکیه بر تجهیزات تخصصی، نیروی انسانی دارای صلاحیت فنی بالا و استقرار یک نظام مدیریت کیفیت، مجموعهای از خدمات را در زمینه ارزیابی کیفیت، بررسی اصالت، سنجش سلامت محصول و همچنین انطباق زعفران با الزامات استاندارد ارائه میدهد.
وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به دشواریهای جدی پیش روی صادرکنندگان، مطرح کرد: با توجه به ارزش اقتصادی بالای زعفران، این محصول در بازارهای جهانی همواره با چالشهایی مانند تقلب، اختلاط با مواد مشابه، افت کیفیت و تفاوتهای کیفی میان محمولهها روبهرو است. در نتیجه، ضرورت ارائه مستندات معتبر و علمی برای اثبات اصالت و کیفیت، بیش از پیش احساس میشود. به همین دلیل، توسعه آزمایشگاههای دارای صلاحیت بینالمللی صرفاً یک اقدام تکمیلی نیست، بلکه یکی از الزامات پایهای برای صیانت از اعتبار تجاری زعفران ایران و جلب اعتماد خریداران جهانی محسوب میشود.
مرادی با تاکید بر رویکرد حمایتی این مرکز، اضافه کرد: آزمایشگاه کنترل کیفی پژوهشکده زعفران بهعنوان آزمایشگاه همکار اداره کل استاندارد و معاونت غذا و دارو، خدمات تخصصی خود را در اختیار تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واحدهای فرآوری قرار داده است. این خدمات شامل انجام آزمونهای فیزیکی، شیمیایی و میکروبی، بررسی شاخصهای کیفی، ارزیابی اصالت محصول و نیز کمک به شناسایی تقلبهای احتمالی است.
وی یادآور شد: حفظ کیفیت و اصالت زعفران، تنها موضوعی محدود به آزمایشگاه نیست؛ بلکه بخشی از یک راهبرد ملی برای صیانت از اعتبار جهانی ایران است. پژوهشکده زعفران با هدف تبدیل شدن به مرجع علمی، تلاش میکند مسیر ارتقای جایگاه ایران در بازار جهانی را هموارتر کند.
رئیس تنها پژوهشکده تخصصی این محصول در ایران و جهان گفت: فعالان حوزه تولید، فرآوری و صادرات میتوانند برای بهرهمندی از خدمات تخصصی، انجام آزمونهای استاندارد و دریافت مشاورههای کنترل کیفیت جهت انطباق با الزامات بازارهای داخلی و بینالمللی، از طریق شماره تلفن ۰۵۱۵۱۲۴۰۰۰۰ داخلی ۲۱۹ با مرکز پژوهشی تماس بگیرند.
ارتقاء زیرساختهای آزمون زعفران ایران با دستیابی آزمایشگاه پژوهشکده به استاندارد بینالمللی
در وضعیتی که کیفیت، اصالت و امکان رهگیری محصولات کشاورزی بهعنوان ستونهای اصلی حضور در بازارهای جهانی شناخته میشوند، داشتن زیرساخت آزمایشگاهی معتبر، نقش مؤثری در تقویت صادرات زعفران ایران ایفا میکند. آزمایشگاه کنترل کیفی پژوهشکده زعفران با دریافت استاندارد بینالمللی ISO/IEC 17025، زمینهای فراهم آورده است تا اعتبار نتایج آزمونها تقویت شود و جایگاه زعفران ایرانی در بازارهای داخلی و خارجی با اتکای علمی بیشتر حفظ گردد.
مسئول فنی آزمایشگاه پژوهشکده زعفران تربتحیدریه، در گفتوگو با ایسنا، درباره ماهیت این استاندارد توضیح داد: این استاندارد که از سوی سازمان بینالمللی استانداردسازی(ISO) و کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک(IEC) تدوین شده، بر اطمینان از صحت، دقت، قابلیت اعتماد و اعتبار علمی نتایجی که آزمایشگاه ارائه میدهد تمرکز دارد.
فرزانه شریف تاکید کرد: دریافت استاندارد ISO/IEC 17025 تنها به معنای گرفتن یک گواهی ساده برای آزمایشگاه نیست، بلکه نشانه استقرار یک چارچوب جامع مدیریت کیفیت و پایبندی به الزامات دقیق بینالمللی در بخشهای مختلف است. از جمله این الزامات میتوان به برخورداری از توانمندی علمی و فنی کارکنان، معتبر بودن روشهای آزمون، کنترل و کالیبراسیون تجهیزات، ردیابیپذیری اندازهگیریها، مدیریت شرایط محیطی، ساماندهی فرآیندهای آزمایشگاهی و نیز پایش پیوسته کیفیت نتایج اشاره کرد.
شریف در تشریح اهمیت این دستاورد برای صنعت زعفران کشور، بهویژه در حوزه صادرات، گفت: در تجارت جهانی محصولات غذایی، سنجش کیفیت صرفاً بر مبنای ظاهر یا ویژگیهای اولیه انجام نمیشود؛ بلکه نتایج آزمونهای معتبر آزمایشگاهی به یکی از مهمترین مدارک قابل استناد برای خریداران، شرکتهای واردکننده و نهادهای نظارتی بدل میشود تا محصول در بازار هدف پذیرفته شود.
وی افزود: وجود آزمایشگاهی که مطابق ISO/IEC 17025 صلاحیت لازم را داشته باشد، امکان اجرای آزمونهای دقیق و قابل اعتماد را برای ارزیابی شاخصهای کیفی، تعیین ویژگیهای مطابق استاندارد، بررسی اصالت محصول و شناسایی موارد عدم انطباق فراهم میآورد.
این ظرفیت، از یک سو مانع ورود زعفرانهای تقلبی یا کمکیفیت به مسیر صادرات میشود و از سوی دیگر، از تولیدکنندگان واقعی پشتیبانی کرده و اعتبار صادرکنندگان ایرانی را در سطح بینالمللی تقویت میکند.
مسئول فنی آزمایشگاه پژوهشکده زعفران، با اشاره به جنبههای اقتصادی این استاندارد، خاطرنشان کرد: یکی از منافع کلیدی فعالیت در قالب چنین آزمایشگاهی، کاهش ریسک برگشت محمولههای صادراتی است. بسیاری از گرفتاریهای صادرات محصولات غذایی زمانی رخ میدهد که پیش از ارسال به بازارهای مقصد، کیفیت واقعی محصول با دقت ارزیابی نشده باشد. ارائه نتایج آزمونهای معتبر که توسط یک آزمایشگاه دارای صلاحیت بینالمللی انجام شده، به صادرکنندگان کمک میکند پیش از حرکت محموله، از انطباق محصول با الزامات کیفی اطمینان حاصل کنند؛ در نتیجه احتمال عدم پذیرش، شکلگیری اختلافات تجاری و بروز خسارتهای اقتصادی به شکل محسوسی کمتر میشود.
وی در ادامه، نقش این استاندارد را در تقویت برند جهانی زعفران ایران برجسته دانست و گفت: ایران بهعنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی زعفران در جهان، برای حفظ جایگاه خود در بازارهای بینالمللی نیازمند محصولی با کیفیت پایدار، قابلیت رهگیری و مستندات علمی معتبر است. ایجاد زیرساختهای آزمایشگاهی همسو با استانداردهای جهانی، افزون بر افزایش اعتماد مشتریان خارجی، امکان رقابت مؤثرتر صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای هدف فراهم میسازد.
شریف در اشاره به یکی از جنبههای فنی و حیاتی این استاندارد، به موضوع «ردیابیپذیری اندازهگیریها و نتایج آزمونها»(Metrological Traceability) پرداخت و توضیح داد: منظور این است که نتایج حاصل از آزمونهای آزمایشگاهی باید از مسیر یک زنجیره مستند و بدون وقفه، به مراجع معتبر اندازهگیری متصل باشد؛ این مسیر شامل کالیبراسیونهای انجامشده، استانداردهای مرجع، روشهای معتبر آزمون و نیز سیستمهای اندازهگیری کنترلشده است. این ویژگی تضمین میکند که دادههای ارائهشده صرفاً یک عدد آزمایشگاهی نبوده، بلکه دارای پشتوانه علمی و فنی و قابلیت استناد در سطح ملی و بینالمللی باشند.
در صنعت زعفران، اعتبار و امکان استنادپذیری نتایج آزمایشگاهی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا کیفیت و اصالت این محصول ارزشمند، بهطور مستقیم بر پذیرش آن در بازارهای جهانی اثر میگذارد. زمانی که ویژگیهای کیفی یک محموله زعفران براساس آزمونهای انجامشده در آزمایشگاهی مطابق ISO/IEC 17025 ارزیابی میشود، هم صادرکننده و هم خریدار اطمینان بیشتری نسبت به صحت و اعتبار دادههای ارائهشده خواهند داشت. همین موضوع، در کنار افزایش شفافیت در روندهای تجاری، به کاهش اختلافات کیفی کمک میکند، از عدم پذیرش محمولهها جلوگیری مینماید و در نهایت اعتماد میان تولیدکنندگان، صادرکنندگان و بازارهای هدف را مستحکمتر میسازد.
انتهای پیام
