گزارش میدانی ایسنا درباره وضعیت قیمتی مرغ در تابستان/ دلیل گرانی قطعات مرغ نسبت به مرغ کامل چیست؟

طبق گزارش ایسنا، وضعیت بازار مرغ این روزها تحت تأثیر چهار واقعیت قرار دارد؛ تولید نسبت به سال گذشته افت کرده، با این حال، ظرفیت تولید کشور بیشتر از نیاز واقعی بازار است، مرغداران محصولات خود را به قیمتی پایین‌تر از هزینه‌های تولید می‌فروشند و مصرف‌کنندگان مجبورند مرغ را با قیمت‌های بالایی خریداری کنند. همزمانی این چهار موضوع، تصویری پیچیده‌تر از دوگانه‌ی ساده «کمبود یا فراوانی» را به تصویر می‌کشد؛ تصویری که در آن، ظرفیت تولید، حجم تولید واقعی، توان خرید خانوارها و کارکرد شبکه توزیع لزوماً همسو نیستند.

بررسی‌های میدانی ایسنا نشان می‌دهد که میانگین قیمت هر کیلوگرم مرغ کشتار روز به حدود ۳۰۷ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است. در میادین میوه و تره‌بار، قیمت برخی انواع مرغ کامل بسته‌بندی‌شده به حدود ۴۱۵ هزار تومان می‌رسد. در خرده‌فروشی‌ها، خودروهای مرغ کامل تازه و کشتار روز تا حدود ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارند و یک کیلوگرم سینه مرغ بدون استخوان حدود ۶۹۳ هزار تومان به فروش می‌رسد. قیمت فیله مرغ نیز بسته به نوع و محل فروش، بین ۶۸۴ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان متفاوت است.

ساق مرغ بدون پوست به قیمت ۷۵۰ هزار تومان، ران بدون پوست بین ۶۶۰ تا ۷۱۰ هزار تومان و بسته ۱.۵ کیلوگرمی ران مرغ منجمد به قیمت حدود ۸۵۰ هزار تومان عرضه شده است. در برخی فروشگاه‌ها نیز سنگدان مرغ قیمت ۵۹۸ هزار تومان را به خود اختصاص داده است. تفاوت وزن، برند و نوع بسته‌بندی این محصولات باعث می‌شود که قیمت‌ها به‌طور مستقیم قابل مقایسه نباشند، اما در مجموع، این قیمت‌ها نشان‌دهنده‌ی فشار مالی خرید یکی از منابع اصلی پروتئین خانوار هستند.

در تیرماه، قیمت ران مرغ بدون پوست ۴۶۰ هزار تومان، ساق مرغ بدون پوست ۵۸۵ هزار تومان، سینه مرغ بدون پوست ۶۳۰ هزار و ۵۰۰ تومان، فیله مرغ ۷۲۰ هزار تومان، سنگدان مرغ ۱۵۰ هزار تومان و مرغ کامل تازه ۳۹۰ هزار تومان بود.

مقایسه قیمت‌ها در ۳۱ مرداد با تیرماه نشان می‌دهد که بازار مرغ در این مدت روند ثابتی نداشته است. قیمت مرغ کامل تازه از ۳۹۰ به ۴۰۰ هزار تومان با افزایشی محدود رسیده، اما قیمت قطعات مرغ با افزایش چشمگیرتری مواجه بوده‌اند. در این زمان، قیمت ساق مرغ بدون پوست تقریباً ۲۸ درصد و بهای ران بدون پوست بین ۴۳ تا ۵۴ درصد افزایش یافته است. قیمت فیله مرغ نیز دامنه‌ی وسیعی از ۶۸۴ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دارد؛ در حالی که در تیرماه حدود ۷۲۰ هزار تومان بود. به دلیل تغییر چشمگیر این رقم، مقایسه وزن بسته و همسانی ویژگی‌ها ضروری است.

به‌طور کلی، مرغ کامل در دو ماه اخیر ثبات نسبی را تجربه کرده است، اما هزینه خرید قطعات مرغ به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است. این وضعیت نشان‌دهنده این است که حتی با وجود فراوانی محصول و زیان مرغداران، کاهش قیمت در خرده‌فروشی حاصل نشده و فشار گرانی بیش از همه بر روی قطعات و محصولات بسته‌بندی‌شده احساس می‌شود. به نظر می‌رسد خدمات بسته‌بندی و قطعه‌بندی در قیمت نهایی این محصولات تأثیر بسزایی دارد.

آمار رسمی چه می‌گوید؟

براساس آمارهای مرکز آمار ایران، مجموع تولید گوشت طیور در کشتارگاه‌های رسمی در خرداد ۱۴۰۵ به ۱۷۴ هزار و ۸۵۴ تن رسید. این مقدار با اینکه نسبت به اردیبهشت حدود هشت درصد افزایش نشان می‌دهد، ولی در مقایسه با خرداد سال گذشته، ۲۴ درصد کاهش داشته است. از این میزان، سهم گوشت مرغ ۱۶۹ هزار و ۲۳۹ تن بوده است؛ در حالی که در خرداد ۱۴۰۴ تولید گوشت مرغ در کشتارگاه‌ها حدود ۲۲۶ هزار و ۶۴۰ تن بود. بنابراین عرضه گوشت مرغ نسبت به سال گذشته حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است.

با این حال، این داده‌ها فقط عملکرد یک ماه از کشتارگاه‌های معتبر را نشان می‌دهد و نمی‌توان به‌صورت صرف این آمار را معادل تمام ظرفیت تولید کشور یا مصرف خانوار دانست. کاهش تدریجی تولید در خرداد ممکن است با وجود ظرفیت اضافی در مرغداری‌ها در یک زمان مشابه اتفاق افتاده باشد؛ همچنین رشد سالانه تولید نیز همواره به معنای افزایش مصرف یا بهبود دسترسی خانواده‌ها نیست.

دو روایت از یک بازار

حبیب اسدالله‌نژاد، رئیس اتحادیه مرغداران کشور در مصاحبه‌ای با ایسنا بیان می‌کند که تولید مرغ در کشور، به‌خصوص در سه‌ماه نخست سال، نسبت به دوره مشابه در سال گذشته کاهش یافته و میزان جوجه‌ریزی نیز کمتر شده است. این موضوع بارها توسط فعالان صنعت مرغداری ابراز شده و کاهش قدرت خرید خانوار یکی از دلایل اصلی کاهش تولید محسوب می‌شود. پس از حذف ارز ترجیحی، قدرت خرید مردم و به تبع آن سرانه مصرف گوشت مرغ کاهش یافته است. ظرفیت پایدار تولید در کشور به مراتب بیشتر از میزان کنونی است؛ به‌طوری‌که در آذرماه سال گذشته رکورد جوجه‌ریزی به ۱۷۳ میلیون قطعه ثبت شد، اما این رقم در فروردین‌ماه امسال به ۹۶ میلیون قطعه و در اردیبهشت ماه به ۱۳۶ میلیون قطعه و در خرداد به حدود ۱۲۰ میلیون قطعه رسید.

وی تصریح کرد: با جوجه‌ریزی حدود ۱۲۰ میلیون قطعه از نیمه تیرماه با انباشت مرغ در بازار روبرو شدیم؛ در حالی که چنین وضعیتی در مدت مشابه سال قبل اتفاق نیفتاده بود.

رئیس اتحادیه مرغداران کشور افزود: در ماه مرداد معمولاً تعادل بین عرضه و تقاضا تغییر می‌کرد و قیمت‌ها افزایش می‌یافت، اما امسال نه‌تنها قیمت‌ها افزایشی نداشته، بلکه تولیدکنندگان در فروش هر کیلو مرغ بین ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان زیان می‌کنند. مرغداران محصولات خود را با قیمت حدود ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان به فروش می‌رسانند در حالی که قیمت تولید واقعی ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان بیشتر از این مقدار است. این وضعیت نشان‌دهنده افت مصرف در کشور است.

وزیر جهاد کشاورزی کاهش شدید مصرف را تأیید نکرد و اظهار داشت که به دلیل نگهداری کوتاه مدت گوشت مرغ، صادرات هنوز به‌طور قابل‌توجهی صورت نگرفته است و در نتیجه محصولات تولیدشده در داخل مصرف شده‌اند. او همچنین به عدم توازن مصرف در میان اقشار مختلف و وجود نابرابری در دسترسی به مواد غذایی اشاره کرد. با این حال، نمی‌توان میزان مصرف را بر اساس تولید تنها ارزیابی کرد. برای دستیابی به برآورد دقیقی از مصرف باید تغییرات ذخایر، خرید حمایتی، انجماد مازاد مرغ، ضایعات، مصارف صنعتی، واردات و صادرات نیز در محاسبات گنجانده شود.

غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی در آخرین نشست خبری خود بیان کرد که تولید گوشت مرغ در سال نخست دولت ۱۹ درصد و در سال دوم پنج درصد افزایش داشته است. او همچنین تصریح کرد که کشور به‌طور کامل از واردات گوشت مرغ بی‌نیاز شده و اکنون در فاز صادرات قرار داریم.

آمار نقل‌شده از سوی وزیر و گزارش‌های مرکز آمار لزوماً یکدیگر را نقض نمی‌کنند؛ زیرا یکی بر اساس عملکرد یک دوره مشخص و دیگری براساس مقایسه خرداد امسال با خرداد سال گذشته است. اما در گزارش منتشرشده توسط وزیر، جزئیات مبنای محاسبه‌ی این رشدهای ۱۹ و پنج درصدی ارائه نشده است و این امر، مقایسه دقیق دو مجموعه آمار را پیچیده می‌کند.

علاوه بر این، بررسی‌های ایسنا نشان می‌دهد که آمار به‌روز و دقیقی از سرانه مصرف مرغ در سال ۱۴۰۵ اعلام نشده است. برآورد افت ۲۵ تا ۳۰ درصدی تقاضا، تنها برآوردی از سوی تشکل‌های صنفی در رابطه با میزان تولید باقی‌مانده است و نه نتیجه یک آمارگیری رسمی از مصرف خانوار. بنابراین، برای قضاوت دقیق درباره افزایش یا کاهش مصرف، انتشار آمار رسمی سرانه مصرف به تفکیک دهک‌های درآمدی ضروری است.

مرغ ارزان در مرغداری، گران در خرده‌فروشی

قیمت مرغ زنده به طور مستقیم با قیمت مرغ آماده طبخ یا قطعه‌بندی شده قابل مقایسه نیست؛ زیرا وزن کاهش یافته در زمان کشتار، هزینه حمل و نقل، بسته‌بندی، نگهداری، دستمزد و سود شبکه توزیع بر قیمت نهایی تأثیر به‌سزایی دارد. با این وجود، فاصله‌ی قیمتی موجود همچنان این سؤال را پیش می‌آورد که چرا برتری عرضه بر تقاضا و زیان تولیدکننده، به کاهش معقول قیمت برای مصرف‌کننده منجر نشده است.

در نهایت، جمع‌بندی این داده‌ها نشان می‌دهد که بازار مرغ به‌طور هم‌زمان دو چالش عمده دارد؛ تولیدکننده‌ای که محصول خود را زیر هزینه واقعی می‌فروشد و مصرف‌کننده‌ای که مرغ را با قیمت‌های بالایی خریداری می‌کند.

بی‌نیازی از واردات ممکن است دستاوردی در زمینه تأمین باشد، اما امنیت غذایی تنها با در دسترس بودن کالا سنجیده نمی‌شود؛ دسترسی اقتصادی مردم و پایداری در تولید نیز از ارکان دیگر آن هستند. تا زمانی که آمار دقیقی از سرانه مصرف، موجودی انبارها، صادرات واقعی و مصرف در بین دهک‌های مختلف ارائه نشود، نمی‌توان مازاد موجود را تنها ناشی از افزایش تولید یا فقط حاصل کاهش قدرت خرید دانست.

در نهایت، موفقیت واقعی بازار مرغ تنها به تعداد جوجه‌ریزی یا آمار تولید محدود نمی‌شود؛ بلکه به میزان پروتئینی که به قیمت مناسب به سفره‌های خانوار می‌رسد، بدون اینکه تولیدکننده برای تأمین آن آسیب ببیند، بستگی دارد.

 انتهای پیام