تیم کوک در سال ۲۰۱۱ سکان هدایت شرکت اپل را پس از استیو جابز به دست گرفت و میراثی سنگین از نوآوریها و محصولات متحولکننده را پذیرفت. او در طول ۱۵ سال مدیریت خود، اپل را به یکی از سودآورترین شرکتهای فناوری جهان تبدیل کرد اما در این مسیر با چالشها و شکستهایی نیز مواجه شد. این مقاله به بررسی فراز و نشیبهای دوران کوک میپردازد.
رشد چشمگیر کسبوکار خدمات اپل
تیم کوک کسبوکار خدمات اپل را توسعه داد تا وابستگی به آیفون کاهش یابد. این بخش که با اپ استور آغاز شد، تحت رهبری او با راهاندازی سرویسهایی مانند آیکلاود (iCloud)، اپل پی (Apple Pay)، اپل موزیک (Apple Music) و بسته جامع اپل وان (Apple One)، به منبع درآمدی عظیم تبدیل شد و سال گذشته ۱۰۰ میلیارد دلار برای اپل درآمدزایی کرد.
انقلاب تراشههای اپل سیلیکون
کوک انتقال موفقیتآمیز مکها از تراشههای اینتل به پردازندههای اختصاصی اپل سیلیکون (Apple Silicon) را رهبری کرد. این تحول با عرضه تراشه M1 در سال ۲۰۲۰ آغاز شد و تا سال ۲۰۲۳ با معرفی نسلهای متعدد سری M، از جمله M6، اپل را از وابستگی به اینتل بینیاز ساخت و مزیت عملکردی چشمگیری به ارمغان آورد.
پیشگامی در گجتهای پوشیدنی و سلامت
اپل تحت رهبری تیم کوک با راهاندازی اپل واچ در سال ۲۰۱۵ به بازار گجتهای پوشیدنی و سلامت وارد شد. این دستگاه به مرور قابلیتهایی مانند ردیابی نوار قلب (ECG) و تشخیص آپنه خواب را کسب کرد. همچنین عرضه ایرپادز در سال ۲۰۱۶ و افزودن ویژگیهای سلامتمحور مانند کمکشنوایی تأییدشده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در ایرپادز پرو ۲، از دیگر دستاوردهای این دوره بود.
ثبت رکوردهای ارزش بازاری اپل
کوک اپل را به یک قدرت بلامنازع در بازار تبدیل کرد. در سال ۲۰۱۸، اپل اولین شرکت آمریکایی بود که به ارزش بازاری بیش از ۱ تریلیون دلار رسید و سپس این رقم را به ۲، ۳ و حتی ۴ تریلیون دلار افزایش داد.
دفاع تیم کوک از حریم خصوصی کاربران
اپل در سال ۲۰۱۵ به دلیل رد درخواست FBI برای ایجاد «در پشتی» در آیفون، موضع قاطعی در دفاع از حریم خصوصی گرفت. تیم کوک این اقدام را «تهدیدی برای امنیت مشتریان» خواند. اپل همچنان در بریتانیا بر سر حریم خصوصی آیکلاود در حال نبرد است و ویژگیهایی مانند Private Relay و Advanced Data Protection را معرفی کرده است.
ویژن پرو؛ رؤیای اپل که محقق نشد
اپل ویژن پرو (Apple Vision Pro) در سال ۲۰۲۴ با قیمت ۳,۴۹۹ دلار و کاربردهای محدود عرضه شد و نتوانست به موفقیت برسد. گزارشهای فایننشال تایمز و بلومبرگ از «فروش ضعیف»، کاهش تولید، تعدیل نیرو و تعطیلی تیمهای مرتبط با آن حکایت دارند.
سرنوشت نامعلوم پروژه خودروی اپل
پروژه تایتان (Project Titan) برای ساخت خودروی خودران اپل که از سال ۲۰۱۴ در جریان بود و بیش از ۱۰ میلیارد دلار هزینه داشت، در نهایت به بار ننشست. بلومبرگ گزارش داد که اپل در سال ۲۰۲۴ این ایده را رسماً کنار گذاشت و تیم ۲,۰۰۰ نفره آن را منحل کرد.
چالشهای هوش مصنوعی سیری و اپل
سیری (Siri)، دستیار صوتی اپل که توسط کوک معرفی شد، همیشه با محدودیتهایی در رقابت با رقبا روبرو بوده است. تلاش برای ارتقای آن با هوش مصنوعی (AI) نیز طبق برنامه پیش نرفت. اپل در ژوئن ۲۰۲۴ از سیری مکالمهمحورتر رونمایی کرد اما عرضه قابلیتهای کلیدی را تا پاییز امسال به تعویق انداخت. این تأخیرها به تغییر رئیس بخش AI و پرداخت ۲۵۰ میلیون دلار غرامت منجر شد. سیری جدید با گوگل جمنای (Google Gemini) ادغام میشود.
جدال بر سر انحصار اپ استور
انحصار اپ استور (App Store) در دوران کوک چالشبرانگیز بود. دعوای حقوقی با اپیک گیمز در سال ۲۰۲۰ و قوانین اتحادیه اروپا، وابستگی اپل به کمیسیونهای درونبرنامهای و مقاومت این شرکت در برابر توزیع برنامهها در فروشگاههای جایگزین را برجسته کرد و موجب نارضایتی توسعهدهندگان شد.
شروع پرحاشیه اپل مپز
اپل مپز (Apple Maps) در سال ۲۰۱۲ با راهاندازی فاجعهبار و مملو از باگ روبرو شد که منجر به عذرخواهی عمومی تیم کوک شد. با وجود شروع ضعیف، کوک نظارت بر بهبود تدریجی آن را بر عهده داشت و اکنون اپل مپز به یک جزء قوی در آیفون تبدیل شده است.
روابط سیاسی اپل در دوران کوک
روابط اپل با دولت دونالد ترامپ، گرچه به جلوگیری از تعرفهها کمک کرد، اما با ارزشهای شرکت در تضاد بود. تیم کوک مجبور شد در موقعیتهای بحثبرانگیز از جمله بازدید از کارخانه و اهدای یک هدیه حکاکیشده، حضور یابد. او بهعنوان رئیس اجرایی نیز مسئول مدیریت این روابط خواهد بود.