نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین (PLAAF) در حال گسترش سریع نسل پنجم جنگندههای پنهانکارش بوده و در این میان، جنگنده J-20 چین نقش کلیدی را ایفا میکند. این جنگنده پیشرفته که اولین تلاش چین در عرصه جنگندههای نسل پنجم به شمار میآید، با قابلیتهای بینظیر و برد عملیاتی وسیع، نظر محافل نظامی جهانی را به خود جلب کرده است. تحلیلگران بر این باورند که سرعت تولید و تواناییهای تسلیحاتی این هواپیما میتواند توازن قدرت هوایی را در سطح منطقه و جهانی دستخوش تغییر کند.
افزایش چشمگیر تولید جنگنده J-20 چین
موسسه خدمات متحد سلطنتی تخمین میزند که نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین در سال ۲۰۲۰ دارای حدود ۵۰ فروند جنگنده J-20 چین بوده است. این گزارش حاکی از آن است که تولید سالیانه J-20 تا سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۲۰ فروند بالغ شده و تا میانه همان سال، تقریباً ۳۰۰ فروند از این جنگندهها عملیاتی خواهند شد. جاستین برونک، نویسنده این گزارش، پیشبینی میکند که مجموع تولید J-20 تا سال ۲۰۳۰ به مرز ۱۰۰۰ فروند برسد.
این آمار نشاندهنده این است که چین در تولید جنگندههای پنهانکار به سطحی میرسد که ایالات متحده در تولید جتهای جنگنده نسل پنجم از آن محروم بوده است. برای مقایسه، شرکت لاکهید مارتین در سال ۲۰۲۵ تعداد ۱۹۱ فروند جنگنده اف-۳۵ را تحویل داده که قسمتی از آن شامل تسویه سفارشات معوقه است؛ تولید عادی سالیانه این شرکت چیزی بیش از ۱۵۰ فروند است. افزایش این ارقام تنها به معنای توسعه نیروی هوایی PLAAF نیست، بلکه همچنین نشاندهنده بلوغ و استحکام زیرساختهای صنعتی چین در زمینه ساخت جنگندههای پنهانکار بهصورت صنعتی است.
توانمندیهای تسلیحاتی J-20 و برتری موشکی چین
همچون دیگر هواپیماهای پنهانکار، جنگنده J-20 تسلیحات خود را در محفظههای داخلی حمل میکند. محفظه اصلی این جنگنده ظرفیت حمل موشکهای هوا به هوای دوربرد PL-15 را داشته و موشکهای فشرده PL-16 و PL-10 کوتاهبرد نیز در محفظههای جانبی قابل حمل هستند. طبق گفته برونک، J-20 قابلیت حمل موشک بزرگتری به نام PL-17 بهصورت خارجی را دارد، اما این کار به قیمت نقصان در قابلیت پنهانکاری منجر خواهد شد. تحلیلگران بر این باورند که طراحی J-20 عمدتاً برای درگیریهای فراتر از محدوده بصری بهینهسازی شده است.
کیفیت و برد موشکهای بهکاررفته توسط PLAAF از اهمیت بالایی برخوردار است. موشکهای PL-15، PL-16 و PL-17 همگی به رادارهای فعال مجهز شدهاند و موشک PL-15 به چین برتری چشمگیری در برد نسبت به جنگندههای غربی که از AIM-120C/D AMRAAM استفاده میکنند، میدهد. همچنین، موشکهای چینی به دلیل سرعت شکوفایی بالاتر، ممکن است در زمان رسیدن به هدف مزیت داشته باشند که این به محدودیت انتخابهای خلبانان ختم میشود و هواپیماهای پشتیبانی را در موقعیت آسیبپذیری قرار میدهد.
واکنش ایالات متحده به تهدید هوایی جدید
ایالات متحده به تهدیدهای رو به رشد در فضای هوایی پاسخهای مختلفی ارائه میدهد. یکی از بارزترین اقدامات در واکنش به تهدید ناشی از نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین، رونمایی از موشک دوربرد AIM-424 مالیس توسط نیروی دریایی ایالات متحده در ماه گذشته بود. این موشک که قصد دارد به جنگندههای F/A-18، اف-۳۵ و F/A-XX آینده تجهیز شود، بردی بیش از ۲۵۰ مایل دریایی دارد.
علاوه بر این، موشک AIM-260 جتم (JATM) که جایگزین AIM-120 خواهد شد و موشک AIM-174B، یک نسخه بسیار دوربرد هواپرتاب derivشده از SM-6 برای حمل خارجی توسط جنگندههای نیروی دریایی آمریکا در حال توسعه هستند. این تسلیحات جدید بههمراه ترکیبی از موشکهای سازگار با پنهانکاری و سلاحهای با برد فوقالعاده طولانی با هدف کاهش اختلاف فاصله برد دوربرد چین طراحی شدهاند.
رقابت فراتر از پنهانکاری: جنگ دید و شلیک اولیه
چین تنها به دنبال افزایش تعداد جنگندهها نیست؛ بلکه در تلاش برای ایجاد یک سیستم رزمی هوایی متراکمتر نیز هست. فرآیند تولید J-20 و تواناییهای منحصر به فرد محفظههای موشکی داخلی، در ترکیب با تسلیحات هوا به هوای دوربرد مانند PL-15 به نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین قدرت حمله اولیه قابل توجهی میدهد. در حالی که ایالات متحده در حال سازگاری با این وضعیت است، رقابت به نظر میرسد دیگر تنها حول محور پنهانکاری نمیچرخد، بلکه شامل این خواهد بود که چه کسی میتواند بهتر ببیند، زودتر شلیک کند و از فاصله بیشتری نسبت به دشمن به این عمل ادامه دهد.